Aan watter kant van watter klap staan jy?

In die Bergrede raai Jesus sy volgelinge aan om die ander wang te draai. Dr Tiana Bosman van Pinelands besin oor wat dit nou beteken.


Ons is tans in Suid-Afrika besig met 16 dae van aktivisme teen geweld. Maar mag ons as Christene hieraan deelneem? Hoe rym dit met Matteus 5 se oproep van Jesus dat, as iemand jou op jou regterwang slaan, jy nie in lyn met die Ou Testamentiese wet geweld met geweld moet vergeld nie, maar ook die ander wang vir hom draai?

Terloops – die bedoeling van die Ou Testamentiese wet was nie om geweld as antwoord op geweld aan te moedig nie, maar juis die teenoorgestelde: om dit te beperk. Die wet wou ’n buitensporige vergeldingsdrang aan bande lê, want ʼn mens wil altyd iemand anders seerder maak as wat hy jou gemaak het. Die Ou Testamentiese wet leer vir ons as iemand jou oog neem en jy kan jou nie van vergelding weerhou nie, mag jy nie méér aan hom doen as om sy oog te neem nie.

In Matteus 5 praat Jesus met mense wat aan die ontvangkant van die klappe staan. Wat sê Hy vir hulle? In plaas van berus in die feit dat hulle altyd aan die ontvangkant van ’n klap gaan staan, draai jou linkerwang vir die aanvaller sodat hy dié ook kan slaan. Wat?

Hoekom, dink die skare meteens, het niemand nog ooit hieraan gedink nie? Stel jou die volgende sosiale scenario in die Bybel voor: Mense mag nie hul linkerhande vir enigiets gebruik behalwe om onrein take te verrig soos om hulself af te vee nie. Selfs om net ’n gebaar met jou linkerhand te maak, kon jou ’n straf van 10 dae se boetedoening in die sak bring.

Die enigste manier waarop mens dus iemand kon slaan, was met die regterhand. En om die persoon op sy regterwang te slaan, sou beteken dat jy hom met die rugkant van jou regterhand klap, dit wil sê dat jy hom ’n dwarsveeg gee. Dis die tipe houe waarmee meerderwaardige mense minderwaardige mense geslaan het.

Dis die klappe waaronder kinders en vroue en slawe en arm kleinboere deurgeloop het. Dis hoe ’n meerdere ’n mindere op sy plek gesit het – nie soseer bedoel om seer te maak nie, maar erger nog, om te verneder.

Hierteenoor het jou gelyke broer, wanneer hy van jou verskil het, jou met sy oop regterhandpalm op jou linkerwang geslaan. Dit was ’n eerbare hou.

Wanneer Jesus dus vir die minstes in die samelewing sê om die ander wang te draai, bedoel hy daarmee: “As iemand jou ’n dwarsveeg gee, lig op jou kop, kyk die persoon vierkant in die oë en draai jou linkerwang vir hom. Dwing hom om jou menswaardigheid te ag, daag hom uit om jou op gelyke terme te hanteer.”

Hierdie raad wat Jesus gee, het niks te doen met passiwiteit nie. Dit is radikale weerstand in die hoogste graad, maar op ’n nie-gewelddadige manier.

Ons word opgeroep om op dié manier vir onsself op te staan. En as ons Jesus se leringe regtig verstaan, sal ons dit nie net vir onsself doen nie, maar ook vir ander wat aan die ontvangkant van die wêreld se klappe staan. Sodat, sou ons eendag aan die kant van die bevoorregte staan en voor die keuse gestel word om ’n ander te klap, ons ons kop in ongeloof sal skud: “Nee. Ek gaan dit nie doen nie. Want sy/hy is ’n (mede)mens. Want Jesus wil nie hê dat ons ander moet seermaak nie. Want ek is teen geweld. Waarom, vra jy my? Want ék is ’n (mede)mens! Dis waarom!”

Dat ons eerder in die een wat geklap gaan word se skoene sal gaan staan, die dwarsklap neem, ons gesig optel, die opponent reguit in die oë kyk en hom/haar uitdaag: “As jy my en diegene saam met wie ek staan dan wíl klap, doen dit op die regte manier, op my linkerwang. Kyk my in my oë en erken my eers ten volle as jou gelyke en kyk of jy dan nog steeds kans sien om my te klap …

Daarom staan talle gemeentes en Christene nou op teen die besluite van die Algemene Sinode, skud ons net kop en sê, jammer, ons kan nie. Ons sal nie die beelddraers van #LiefdeisLiefde klap nie. Julle het ons anders geleer oor die evangelie.

Ons staan eerder aan hulle kant, en as hulle koppe bly hang weens al die dwarsklappe waaronder hulle al deurgeloop het, as hulle te moeg of te skaam is om weer op te kyk, dan doen ons dit namens hierdie voosgeklaptes. Dan word ons hulle, kyk ons julle in die oë, draai ons ons linkerwange, en dring ons daarop aan om as gelykes behandel te word.

Ons sal juis nie terugstaan nie, maar opstaan vir hulle. Soos wat Jesus van ons vra.