Staatskaping – Die Suid-Afrikaanse Raad van Kerke se verslag

“Wat ons sien, oortuig ons dat die regering alle morele legitimiteit verbeur het.”

So lui ’n verslag van die Suid-Afrikaanse Raad van Kerke (SARK) oor ’n proses waarin hulle geluister het na mense wat wou praat oor korrupsie in regerings­kringe.

Die SARK het ’n ope uitnodiging aan mense gerig om met hulle daaroor te kom praat nadat twee prominente ANC-lede, Mcebesi Jonas en Vytjie Mentor, be­weer het dat hulle omkoopgeld aangebied is om uit­eindelik regeringsbesluite te plooi sodat dit die Gupta-familie sou pas.

Die uitnodiging is gerig nadat die ANC gesê het hul­le sal die saak intern hanteer, maar daar niks van ge­kom het nie.

Mense het gekom, maar baie van hulle wou nie met regsgeleerdes of ander mense praat wat die pro­ses namens die SARK sou hanteer nie. Hulle wou met ’n geestelike praat “sodat ons weer kan slaap”.

Hulle wou ook nie dat hulle stories verder gevoer word nie, omdat hulle gevrees het dat hulle lewe dan in gevaar sou wees.

Die SARK sê as mense in ’n konstitusionele demo­kra­sie so bang is vir die regering en sy agente en ope­ra­teurs, dat hulle vir hulle lewe vrees, “dan het ons ’n ernstige probleem”.

Party ander mense, wat daartoe bereid was, het uit­eindelik hulle getuienis ook aan die Openbare Be­sker­mer gaan gee en dit het bygedra tot die verslag oor staat­skaping wat adv Thuli Madonsela aan die einde van haar termyn in dié pos uitgereik het.

Die proses het aanvanklik begin as ’n pastorale pro­ses wat bloot mense wou help om die gewetenslas waaronder hulle gebuk gegaan het, te verlig.

Namate die stories ingekom het, het daar egter ’n groter prentjie daaruit na vore gekom. Dit was nie maar net gevalle van wat die SARK-verslag “petty corruption” noem nie. Dit was nie geïsoleerde gevalle van mense wat hulleself wou verryk nie.

Daar was ’n sistematiese poging om staatsinstel­lings wat behoorlike regering moes verseker te ontwrig en chaos te veroorsaak. Dit moes die ruimte laat waardeur staatsbates elders heen gekanaliseer sou kon word.

Die SARK sê op grond van ’n fyn analise kan ’n saak uitgemaak word dat daar onbehoorlike beheer oor staatstelsels uitgeoefen word deur ’n magselite wat draai rondom die president van Suid-Afrika en wat staatsgeld laat wegsyfer.

Dié proses val volgens die SARK uiteen in sewe verskillende tendense wat hulle uit die getuienis identifiseer (lees berig hier).

Vir die SARK val hierdie hele saak binne hulle gro­ter projek “Die Suid-Afrika waarvoor ons bid”. Dié pro­ses het vyf pilare: die welsyn van gesinne, armoede en ongelykheid, ekonomiese transformasie, die ver­ster­king van demokrasie, en heling en versoening.

Spesifiek val hierdie proses binne die gedeelte oor die versterking van demokrasie. Die proses het drie fa­ses: Sien, oordeel, optrede. Die verslag dui aan wat hul­le reeds sien gebeur. Die volgende fase gaan oor ’n teologiese beoordeling daarvan en in die derde fase, wat by die SARK se driejaarlikse vergadering in Junie sal gebeur, sal die kerke besluit hoe hulle gaan optree.

Die verslag verwys daarna dat pres Nelson Mandela in 1996 gesê het ervaring het geleer wat die gevare is van ’n regering wat nie deursigtig of verantwoordbaar is nie. Daarom dat die Grondwet maatreëls bevat wat verseker dat die regering nie deel van die probleem word nie, maar deel van die antwoord. Openbare be­wus­syn en deelname is belangrik om te sorg dat die demokrasie werk.

Die SARK meen die gevaar waarteen Mandela gewaarsku het, het nou ’n werklikheid geword. Suid-Afri­ka het ’n regering wat nie deursigtig of verant­woord­baar is nie.

Amos se woorde

Die Suid-Afrikaanse Raad van Kerke meen die profeet Amos se woorde in Amos 5:10-13 is ook nou van toepassing in Suid-Afrika:

10. Julle haat dié wat vir die reg opkom in die howe, julle verafsku dié wat die waarheid praat.
11. Omdat julle die arm mens vertrap en van hom koring afpers, sal julle nie woon in die huise van gekapte klip wat julle bou nie en sal julle nie wyn drink van die pragtige wingerde wat julle plant nie.
12. Ek weet hoe baie julle oortredings is, hoe groot jul­le sondes is, julle wat die vyande is van dié wat reg doen, julle wat julle laat omkoop en nie aan die armes laat reg geskied nie.
13. Dit is daarom dat ’n verstandige mens maar stilbly in hierdie tyd, want dit is ’n bose tyd.