Die Here het vir dié Lady ’n droom gegee

Ronél Henning het die gawe van musiek gekry. Sy gebruik dit as orrelis van die NG gemeente Ladybrand. Maar sy doen veel meer daarmee. Sy deel dit in haar agterplaas met die spreekwoordelike Judea, Samaria en die uiterstes van die aarde – en daardeur vermenigvuldig sy die vreugde. ANNALISE WIID het na haar gaan luister.


Orreliste. Só deel van baie gemeentes en ere­dienste, dat ons hulle maklik miskyk, onderskat of oorwerk. Soms aanvaar ons hulle as van­selfsprekend, verdra hulle vir jare, of baklei met hulle oor belaglikhede. Op ’n sinode-video raai Nata­niël tong in die kies aan: As jy wil hê die orrelis moet groet, help haar weg met ’n tjoklitkoek. Maar dikwels wil ons juis nie groet nie, want dié onontbeerlike men­se verryk ons gemeentes mateloos met hulle talent en kleurryke persoonlikhede.

Ronél Henning was 12 jaar lank begeleier van die Dra­kensbergse Seunskoor, vir dirigent en musiekdirek­teur, Bunny Ashley-Botha. Sy het reeds op skool ge­droom om dit te doen. “A life-changing experience! Bunny was ’n groot gees, ’n besondere mentor. Altyd innoverend; besig om te groei,” sê sy. Hy het diep spore in haar lewe getrap; die mens gevorm wat sy vandag is – met sy unieke kreatiwiteit en fyn ontwikkelde sin vir besigheid en verhoudings.

Bunny het ná vroeë aftrede ’n klein Oos-Kaapse skoolkoor gelei tot groot hoogtes. Hy is etlike dae na sy 70ste verjaardag oorlede, kort ná hy ’n boek Drakie Stories, oor sy jare by die Seunskoor, geskryf het. By sy begrafnis het Zwai Bala, ’n oud-Drakie, gesê: “Daar is ’n stukkie van Bunny in alles wat ons doen.”

In Ronél ook. Sy omhels dieselfde waardes en le­wensfilosofie as Bunny. Oefen ook, dikwels onbewuste­lik, lewensvormende invloed uit. Trap sélf diep spo­re in honderde musiekmense se lewe: Kinders wat in­stru­mente wil leer speel. Volwassenes wat uit hulle werkspasie wil ontsnap; hul kop op ander plekke wil sit. Alzheimer-pasiënte wat vind musiek is goed vir hulle geheue.

Ronél Henning agter die klavier. Ronél is ’n lady wat haar gemeente en haar dorp verryk. Sy leef die evangelie op note en in kuns.

Draai links, kort anderkant Ladybrand se klompie winkels, in die rigting van die rant met die sandsteenrotse. Ry ’n slaggat of twee mis, dan sien jy Ladybird International Arts Academy se bordjie regs. Met daar neffens die eertydse Vrymesselaarslosie, wat Ronél gekoop en tot ’n knus klein teater omtower het. Pragtig, in sandsteen se klei-kleur met sagte grysblou afwerkings.

Ronél het in 2003 hier kom nes skrop. Eers die huis ge­koop. Met die baie hoë, toegegroeide muur langs­aan. En elke laaste Donderdagaand van die maand die vier ooms met hulle tasse, pakke en swart strikdasse langs­aan sien ingaan. Later was dit net drie ooms. En toe kom die for sale-bordjie.”

Hoekom hier? Hoekom Ladybrand? En Ladybird?

Toe sy die Drakensbergse Seunskoor verlaat, het sy navorsing gedoen: Waar sou sy ’n volhoubare musiekskool kon begin? Swellendam, Rustenburg of Ladybrand het haar kop-klokkies gelui. Ladybrand se ligging as grensdorp – met Lesotho se invloei van di­plo­matieke personeel en vele nasionaliteite – was deur­slaggewend.

Ladybird, want liewenheersbesies is ’n internasio­naal gewilde simbool van skoonheid en plesier. Ladies was altyd deel van haar lewe: Vroeër jare het sy ’n mu­siekakademie in Lady Grey help vestig. Lady Ronél: Ruimhartige baanbreker.

’n Apteker, rocker en ’n pottebakker

Ons gesels op ’n sonnige wintermiddag in haar “fish bowl” – ’n leefvertrek met groot glasvensters wat die tuin innooi. Lekker kaggel, groot hoop hout, stapels kunsboeke, kussings, mooi skilderye. Ons sit elmboë op die tafel. Groot bekers koffie. Praat land en sand, soos ou pelle.

In die 14 jaar van Ladybird Akademie se bestaan, was hier al begaafdes uit 27 kulture: Pakistan, die ­F­i­li­p­pyne, Rwanda, Uganda, die VSA, Brittanje, Rusland, Hon­garye …

Dokters, diplomate, sendelinge, humanitêre hulp­ver­leners.

Ronél vertel met ’n glimlag van Lieve, verpleegsuster en altvioolspeler uit België: “Sy wou altyd graag on­derrig vir strykers gee. Lieve was die hoof van strykers by Ladybird Akademie. Haar man, dr Bart, ’n gineko­loog in Lesotho, wat ook tjello speel, het saam gespeel in die ensemble.”

“Mense daag net by Ladybird op. Op ’n dag e-pos ’n man uit Dakar: ‘My vrou het ’n pos in Lesotho aanvaar. Ek speel altviool. Kan ek by jou Akademie kom klas gee?’ Nou rig hy ons ensembles en junior strykers af. Die huidige viool- en blokfluit-onderwyser, Ilona Knot, is ’n Nederlandse verpleegsuster wat hier in Afri­ka as sendeling-se-vrou by Ladybird kom inval het. Sy het ses kinders en is ’n bol sportiewe energie.”

Ronél Henning (agter die klavier) maak musiek saam met Elsabé Bartleman (viool), Joané (Fluitbekkie) Beukes en Johan van Heerden (akkordeon). “Ons speel ure saam, lag baie en hulle is nie bang vir oefen van hope en hope bladmusiek nie!” vertel Ronél.

“Die plaaslike apteker, die kinders noem hom ‘Meneer Ribbert’, met die bos rooi hare, gekleurde vere in sy baard en die great stem wat net wil sing, doen die inleidende program met die kleintjies, die Little Ladybugs. Hy werk net drie dae per week in die apteek. Hy het ’n lisensiaat in Drama en Fluit, het pas sy graad 8-sangeksamen geslaag en is ’n skitterende onderwy­ser. Dis lekker vir die kinders om te sien dis nie net ou tannies en vrouens wat musiek gee nie.”

Ladybird Akademie is nie slegs opleidingsplek vir musiekstudente nie. Dit word ook die lanseerplek vir gegradueerdes. In 2013 bel Ronél Vrystaatse Uni­ver­siteit toe, op soek na ’n kitaaronderwyser. Hulle be­veel Jerome Vermaak aan. “Hy is lieflik! ’n Rocker, met the look,” lag sy. Dus doen hulle nou nie klassieke kitaar nie, hulle rock dat die sandsteenkranse antwoord gee.

Afgestudeerde studente kom werk dikwels ’n ruk by Ronél voor hulle verder die wêreld invaar en hulle merk maak. Soos Werner Stander, wat nou sy doktorsgraad in Birmingham doen. Of Leslie Jennings, be­stuur­der van die Vrystaatse Jeugorkes.

Visuele Kuns en Spraak en Drama bly ook nie agter nie. Die jong dramaturg Lize Bosman, die blonde juffrou wat Dinosourus Stories skryf, ry weekliks met haar worshond uit Bloemfontein Ladybrand toe.

Kunsjuffrou, Belinda Pike, teken en verf met haar studente in die ruim ateljee agter in die tuin, waar die goue Vrystaatse lig deur groot glasvensters stroom. In die binnehof van die Akademie is lieflike mosaïeke: Die kunsstudente se werk. Voor die dorpsbiblioteek staan een van hulle beelde: ’n Aardbol met ’n ma en kind wat lees. In die strate pryk muurskilderye. Hulle maak mooi waar hulle kan. Teken met “pavement chalk” prente voor die poskantoor. “Ons is mos nie net hier vir onsself nie.”

Chanel Barnard, Emma Halse en Lida Seagreen as “narrinne” tydens ’n Kersie-Kersfeeskonsert.

Een van Ladybird Akademie se beskermhere van Lesotho, dr Moteane (almal noem hom dr Mot), se lewensleuse is: If you retire, you die. In 2005 begin hy tjello- en klavierles neem. En slaag sedertdien al sy musiekeksamens met meer as 75%.

Ronél meen teorie en struktuur is nie noodwendig nodig om musiekkennis oor te dra nie. “Dit kan soms gevoel en kreatiewe vryheid aan bande lê. Kinders word so oorbestuur in skole, so gedruk om te pres­teer,” sug sy. “By Ladybird kies ons om nie op kompe­tisie te fokus nie, maar op genot.” Tog boet hulle geensins standaard in nie. Daarvan getuig die goeie verslae van hulle eksterne eksaminators.

Hulle eerste kunsonderwyser was The Mud Studio se internasionaal bekende pottebakker, Philippa du Toit. En later kunstenaar en digter, Thandi Sliepen, uit Nederland. Sy het nou haar eie kunsgalery in Ladybrand geopen. En ’n SALA-toekenning vir haar eerste dig­bundel ontvang.

Binnekort wil Ronél die kurrikulum ook met dans aanvul. Waarskynlik Latino met ’n bietjie African Contemporary by. Lekker, iets nuuts!

Die Here se droom

Ronél glimlag: “Die Here het vir my ’n droom gegee. En Hy maak die droom vir my waar. My skooljare-droom om die Drakies te begelei, maar ook my ander drome. Dit word op sy maniere waar.

“Onthou jy die stuk in Jesaja wat praat van die kinderlose wat baie kinders gaan hê? So is dit hier. Die studente word soos kinders in my huis. Dis vir hulle lekker hier. In die somer sit ons in die tuin, in die winter voor die kaggel. Soms kuier hulle so, dat ek hulle omtrent by die deur moet uitvee.

“My ma, Letitia, ’n afgetrede ouditeur, doen ons boeke. En chat by Ontvangs met die ma’s wat vir hulle kinders wag. Sy bring ook weekliks heerlike, vars water uit die boorgat op haar plaas naby Hobhouse. Die studente lief haar; hulle noem haar ‘Oma’.”

Die plaaslike apteker (die kleintjies noem hom Meneer Ribbert) gee klas vir die liewe Little Ladybugs. Van links is dit Minke Fourie, Jessica Warren en Marno de Kock. Hulle is almal vyf jaar oud.

Tans het Ladybird Akademie nege personeellede. Voor hulle weeklikse personeelvergadering, maak hul­le eers saam ’n uur lank musiek. Dan speel die kuns-juf­frou die kontrabas. Hulle hou jaarliks ’n formele per­so­neelkonsert. Almal saam: skeppende kuns, mu­siek, drama.

Soms “kuns swop” hulle vir ’n week – dan doen almal ’n kunsvorm wat hulle nie gewoonlik doen nie. En elke Woensdagmiddag tussen 17:00 en 17:30 hou die leerders konsert in die teater. Die dorp kan kom luister. Dit maak die kinders “verhoogtuis”. En die dorpenaars meer kunsbewus.

Ronél speel sedert 2005 orrel in Ladybrand se NG gemeente. “Met ’n lieflike musiekspan wat klokslag om 08:00 saam met my inval. Ons en die leraar, dr Danie Kleyn­hans, werk vreeslik lekker saam,” vertel sy dankbaar.

“Johan van Heerden, Ladybird Academy se Deputy Director, is my regterhand en sober ondersteuningsba­sis. Johan is een van ons klein gemeenskap se grootste support systems. Hy help almal! Hy is ’n orrelstudent van my, wat my soms Sondae aflos. Hy is ook Sondae ons klankingenieur, Ladybird se teorie-onderwyser en konsertbestuurder par excellence. Sy voltydse werk is egter bestuurder van ’n groot gastehuis in Ladybrand. Johan speel ook dwarsfluit en akkordeon. Hy is ’n besonderse mens.”

Ladybird Akademie en die kerk is baie dieselfde: ’n Klein kosmos. Jy kom hier aan en jy gee wie jy is. En saam is, word ons méér. Soms pas mense nie in nie, maar dit is die uitsondering. As ’n reël droom en gee ons nie vanuit ’n leemte nie, maar vanuit vervulling. Ons reik uit met kuns. En dit maak dat daar ook ’n natuurlike osmose tussen ons en die gemeenskap is. ’n Heen-en-weer vloei. ’n Harmonie. ’n Manier van leef.”

– Vir meer inligting: infoladybird@telkomsa.net