Vasgevang in die kloue van armoede

Volgens die welvaartindeks van die Wêreldbank, leef meer as die helfte van Suid-Afrika se inwoners onder die broodlyn. Hierdie statistiek raak elkeen wat hier woon – ook die kerk. Saam met die inwoners van hierdie land sit ook die NG Kerk (NGK) vasgevang in die kloue van armoede.

Die geskiedenis van die NGK leer ons dat dit niks nuuts is nie. In die vorige eeu het die “verskroeideaarde-beleid” tydens die oorlog van 1899-1902, die Rebellie van 1914, die Groot Griep van 1918, en die depressie en droogte van 1927-1933 ’n wesenlike rol gespeel in die verarming van Afrikaners. Gaandeweg het hierdie proses van verarming bekend geword as die “Armblankevraagstuk”. Die gebeure het die NGK geroep om betrokke te raak by die opheffing van men­se en die bestryding van armoede.

Hoewel ’n reeks armoedekongresse vanaf 1893 tot 1923 plaasgevind het, het armoede in omvang toegeneem. Die Carnegie-verslag het hierdie proses bevestig deur aan te toon dat die hoeveelheid armes van 80 000 in 1916 tot 300 000 in 1930 toegeneem het. Iets moes gedoen word.

Die eerste stap was ’n Volkskongres van 3-5 Oktober 1934 in Kimberley. Dit is opgevolg met ’n Kerkkongres van 6-7 Oktober 1934. Belangrike besluite wat hier geneem is het gelei tot die stigting van die Departement van Volkswelsyn, opleiding van maatskaplike werkers en werkverskaffing aan mense wat nie werk gehad het nie.

Die Hugenote Kollege in Wellington het ’n onmisbare rol gespeel in die opleiding van Christelike maatskaplike werkers. Vennootskappe tussen die staat, die kerk en private welsynsorganisasies het verder gehelp met die oprigting van kinderhuise en tehuise vir bejaardes.

Die NG Kerk het so ’n bepalende rol gespeel om die nood van mense op alle vlakke van die samelewing te verlig. Met hierdie hulp kon baie lidmate hulleself gaandeweg loswikkel uit die kloue van armoede.

In 2018 is die uitdaging aan elke gemeente van die NG Kerk soveel groter want die armoede is soveel meer. Die gevaar bestaan dat die massiewe golf van armoede kan lei tot volstruistaktiek – dat gemeentes gewoon hulle kop in die sand kan steek en kan maak of die probleem nie bestaan nie – en dit mag nie! Die geskiedenis daag gemeentes van die NG Kerk uit om betrokke te raak by al die mense van ons land se stryd teen armoede.

▶ Prof Johan van der Merwe doseer kerkgeskiedenis aan die Universiteit van Pretoria.