Hooglied besing hartstogtelike, respekvolle liefde

In Hooglied gaan dit oor die liefde tussen twee mense. Tog was daar nog altyd by die deursnee kerkmens ongemak met die taal en inhoud van dié liedere. Daar is ’n hardnekkige ontkenning dat Hooglied oor menslike liefde handel en daar word gevolglik deurentyd gesoek na ’n dieper, “geestelike” betekenis om die boek as ’t ware te red van enige seksuele interpretasie.

Hooglied is saamgestel uit verskeie liedere wat uit verskillende tye dateer en wat gaan oor hartstogtelike liefde. Wanneer ’n mens in fyn besonderhede, maar nie té eksplisiet nie, oor die liefde en seks wil praat, moet jy liewers in beelde en metafore praat. Hooglied se soort taal betrek die leser se verbeelding. Die versluierde taal het ’n erotiese dimensie teenoor byvoorbeeld pornografie waarin alles blatant en eksplisiet is. Anders as erotiek, het pornografie geen ruimte vir skoonheid en verbeelding nie.

Die liefdesverhouding tussen twee mense word hier intens sensueel aangebied en albei doen met oorgawe mee. So gesien, gee die gedigte uitdrukking aan die wederkerigheid tussen twee mense en wel op ’n sensitiewe en bevrydende manier.

Hooglied gee ons op ’n subtiele manier ’n kykie in die seksuele verlangens en frustrasies wat mense as gevolg van samelewingsvoorskrifte en -gebruike beleef. In die Bybelse wêreld is vroue onder ’n man se besittings gereken en was huwelike ’n ekonomiese transaksie deur families en in belang van families ge­reël. Die gedigte wys op ’n subtiele manier hoe die uit­lewing van verhoudinge deur sosiale konvensies beïnvloed word.

Hooglied kan met reg as ’n kontra-kulturele teks gelees word. Enersyds bied dit ’n alternatiewe perspektief as Esra-Nehemia se eksklusiewe huweliksbeskouing, waarin Judese mans opdrag kry om van hulle vroue uit vreemde volkere te skei. Andersyds bring dit in ’n wêreld waar “teennatuurlike seks” vir ’n vrou beteken het dat sy nie inisiatief in ’n seksuele verhouding mag neem nie, ’n alternatiewe perspektief. Hooglied gaan oor ’n wêreld waar maats mekaar nie domineer nie.

Hooglied help ons om vertroue te hê (of te herwin) in ’n intieme verhouding wat deur onderlinge respek gekenmerk word. Dit laat ons ook nadink oor hoe sosiale rolle wat ons vir mans en vroue voorskryf, hulle lewe en verhoudings beïnvloed.

Hooglied besing die misterieus-estetiese in die verhouding tussen twee mense wat mekaar passievol liefhet. Liefde en die seksuele word nie van mekaar geskei nie. In Hooglied word die liefde tussen twee mense besing as ’n gawe van God en as deel van sy skepping.

▶ Dr Fanie Cronjé is predikant van die NG gemeente Riviera-Jakaranda in Pretoria.