‘Teologie moet uit die laer breek’

Afrika-teoloë sit nog “binne ’n soort laer” pleks daarvan om te meng met kultuur en veral met ander akademiese dissiplines.

“Ons blyk nie in dialoog te wees nie,” het prof Tinyiko Maluleke by die jaarlikse Teologiese Dag van die Kweekskool by die Universiteit Stellenbosch gesê.

“Brenda Fassie is teologiese materiaal. Cassper Nyovest is teologiese materiaal. Hugh Masakela … Niks wat mense affekteer, val buite teologie nie,” het die teoloog op 4 Februarie voor ’n volgepakte ouditorium met die aanvang van die Maties se akademiese jaar gesê.

Maluleke, wat in Limpopo grootgeword het en aan die Universiteit van Pretoria verbonde is, het gespot met landsburgers wat hulleself as apart van die res van die vasteland beskou: “Hulle sê steeds hulle gaan na Afrika … Ons is in Afrika!”

Maluleke se onderwerp was “Teologie van en vir Afrika: Ons klaagliedere, stryd en hoop”. Hy het gesê daar is eerder sprake van “teologie in Afrika” as “Afrika-teologie”.

“In die eerste sewe eeue van Christendom was Noord-Afrika (Soedan en Etiopië) Christelik. So dit is nie asof Christendom hier aangeland het met Jan van Riebeeck nie. Dis veel ouer. En Afrika het net soveel kleim daarop soos vele ander kontinente in die wêreld,” aldus Maluleke.

Maluleke het ook gepleit vir groter kennis van ander Afrika-godsdienste. “Ons het geen reg om onsself teoloë te noem as ons nie in staat is daartoe om teologies te dink oor Afrika-godsdiens buite Christendom nie. Dit was veel langer hier. En dis onderliggend aan elke koortjie wat jy mense sien sing in jou kerk. As jy bietjie aan die oppervlak krap, is dit daar.”

Maluleke meen die eintlike vraag moet wees: Wat het teologie “met Afrika, vir en in Afrika kom doen?”

“Wat het hy kom doen?” het Maluleke retories gevra. Tydens vraetyd wou ’n student weet waarom Maluleke na teologie as manlik verwys: Want ’n vrou sou nie soveel skade aangerig het nie, het Maluleke geantwoord met verwysing na die rol van teologie in onder meer slawerny en apartheid en, meer onlangs in Uganda, hulp wat kerkleiers volgens Maluleke aan ’n verdagte poging verleen om president Museweni herkiesbaar te stel deur sy geboortedatum aan te pas dat hy nie buite die ouderdomslimiet val nie. “Teologie het baie skade aangerig … ook ekologies. Nes feministe praat van “tekste van terreur” is daar waarskynlik ook sulke tekste wat die omgewing betref,” het hy gesê oor teksgebruik wat ’n wig tussen mens en skepping dryf.  Om daarenteen die selfstandigheid en bydrae van teologie in Afrika te illustreer, het Maluleke dié beeld by ’n skrywer geleen: Die pous reis na Afrika om twee martelaars op te teken as heiliges, maar sy pen se ink raak op. Die plaaslike biskop sien die penarie en gaan haal ’n pen met vars ink in sodat die geskryf kan voortduur …“Kan dit deel wees van wat teologie in Afrika die wêreld kan bied?”