Conette le Roux

Vrystaat: Nou vat vroue behoorlik voor

Vrouelidmate het nou ’n sterker hand oor dinge wat die toekoms van die NG Kerk raak.

Dit kom nadat Anso Steyn by die vierjaarlikse sinodale vrouekonferensie aangewys is as ’n moderamen-verteenwoordiger.

Steyn sê hulle het ’n pleidooi aan die Vrystaatse Sinode gerig nadat sy op ’n dag te hore gekom het dat daar ’n belangrike vergadering  deur die kerkleierskap was, maar dat daar nie een vrou teenwoordig was nie. “En dis nie net in die Vrystaat waar vroue skaars is in leierskap nie. Kyk hoe min vroue is daar op die Algemene Sinodale Moderamen,” het Steyn, die voormalige voorsitter van vrouelidmate in die Vrystaat, gesê. “Nou kan ons byvoorbeeld saam besluit oor die stand van die NG Kerk en hoekom lidmaattalle so afneem in die Vrystaat.”

Steyn sê sy is vas oortuig daarvan dat vroue ’n groot rol kan speel in alle fasette van die leierskap. “Vroue het ’n ander aanslag as dit by vergaderings en die uitvoer van besluite kom, wat ’n ander dimensie kan bring aan besluitneming en leierskap.”

Volgens Steyn was die verteenwoordiging van vroue in die NG Kerk Vrystaat se leierskap nie eers 20% nie. Daarom is hulle uiters dankbaar dat daar na die vrouelidmate se pleidooi geluister is, sê Steyn.

Steyn, wat ook die nasionale voorsitter van die vrouelidmate in die NG Kerk is, se nuwe rol impliseer ook ʼn nuwe struktuur vir die NGK Vrystaat Vrouebediening, soos die bediening voortaan bekend gaan staan. “Daar gaan nou ook ’n vroue-predikant op die bestuur wees en dan die verteenwoordiger op die moderamen. Dit is dus ’n uitgebreide struktuur waar elke lid van die bestuur ook as verteenwoordiger sal dien op ander bedieninge van die NG Kerk Vrystaat.”

Beneli Pretorius van Berg-en-Dal-gemeente is as die nuwe voorsitter van vrouelidmate verkies.

Kyk: Gemeente ‘kies liefde bo vrees’ met aanstelling van gay leraar

Geskiedenis is Sondagaand in ’n stampvol baksteenkerk in Kraaifontein in die Kaapse noordelike voorstede gemaak toe ʼn openlike gay man as leraar van die NG Kerk bevestig is.

“As gemeente en kerkraad onderneem ons om vir jou as gay persoon ’n veilige ruimte te bied,” het ds Charl Stander van Parke-gemeente tydens die bevestiging van ds Louis van der Riet (29) gesê.

Vele seënwense uit die gemeente het gevolg vir Van der Riet, wat in ʼn modieuse swart pak geklee was met ’n byderwetse swartraambril.

Van der Riet het sy nuwe gemeente bedank vir hulle waagmoed. “Ek is deel van ʼn instansie wat soveel mense seergemaak het. Elke nou en dan kies mense wel liefde bo vrees … En dan maak die genade weer ’n bietjie sin. So, te danke aan julle kan ek vanaand nog ʼn tree gee. Nog ʼn versreël bysit. Nog ʼn keer getuig die graf en die kas staan leeg.”

Ds Nelis Janse van Rensburg, voorsitter van die algemene sinodale moderamen, het Van der Riet namens die breër kerkverband verwelkom. “Ons is oneindig trots daarop dat jy jou weg oopgesien het tot hier.”

Prof Elna Mouton het gesê hoe bevoorreg sy was om ʼn pad saam met Louis te kon stap tydens sy studies aan die Fakulteit Teologie op Stellenbosch. “Ek het respek vir jou menswees … Mag dit baie mense tot nadenke stem.”

Ds Louis van der Riet aan die woord.

Vir dr Jacob Meiring, teoloog en berader wat spesifiek op lyflikheid fokus, was dit ʼn merkwaardige oomblik. “Jy staan waar ek as gay persoon nie 30 jaar gelede kon staan nie. Jy kan nie getrou aan God wees as jy nie getrou aan jouself is nie.”

“Die kerkraad se besluit om my te beroep beskou ek as ’n dapper stap van getuienis en gehoorsaamheid, aangesien (sover my kennis strek) dit die eerste beroep van ’n openlike gay leraar in die NG Kerk sal wees. Die warm ontvangs wat ek in die gemeente ontvang het is reeds ’n voorsmaak van die hoop wat leef in en deur Parke-gemeente,” het ds Louis van der Riet voor die geleentheid aan Kaapkerk, webblad van die Sinode van Wes-Kaapland gesê.

Van der Riet se bevestiging kom te midde van verdeeldheid oor selfdegeslagverhoudings in die NG Kerk. In November 2016 het Van der Riet in ʼn inskrywing op Facebook sy seksualiteit bekend gemaak. Hy het in 2015 vir 10 weke die Taizé-gemeenskap in Frankryk besoek en het in die tyd “laat gaan” van sy behoefte om sy eie lewe en die kerk te regeer, het Louis geskryf.

Intussen het die buitengewone Algemene Sinode van die NG Kerk die 2015-besluit oor selfdegeslagverhoudings, dat openlike gay dominees kan bedien en dat hulle burgerlike verbintenisse mag voltrek, omgekeer.

Die Algemene Sinode het bepaal dat standpunte nie op gelowiges en gemeentes afgedwing sal word wanneer “die Gees die gemeentes nie oortuig het nie”. Verder het die Algemene Sinode bevestig dat kerkrade die reg behou om self te besluit wie in leiersposisies in die gemeentes mag dien.

Nadat Van der Riet se studieleier, prof Robert Vosloo, Sondagaand ʼn boodskap gebring het oor die “beliggaamde soeke na waarheid” het die gebruiklike handopleggingseremonie voor in die kerk plaasgevind.

Prop Laurie Gaum het aan Louis gesê dat sy seksualiteit ʼn gawe is. “Gebruik dit in jou gemeente,” was sy raad.

Ds Scherlize Hayes van die NG gemeente Ysterplaat-Suid het vertel hoe sy en Louis onlangs saam in die Echo-huis in Stellenbosch gewoon het. “Jy het altyd die ekstra myl vir mense geloop. My gebed is dat dit in jou bediening sal voortgaan.”

Van der Riet het die aand afgesluit met die wens dat vanaand net die begin sal wees vir alle vorme van “insluiting van ’n beliggaamde soeke na waarheid”.

“Die liefde is meer waagmoedig as vrees. Die hoop beskaam nie,” het hy bygevoeg.

Dr Gustav Claassen, algemene sekretaris van die NG Kerk, kon nie bevestig of Van der Riet se bevestiging wel ʼn eerste vir die NG Kerk is nie.

Kyk: So het dit by sinodale kantoor verspoel

ʼn Massiewe wolkbreuk het Woensdag werknemers by die Vrystaatse Sinode se sinodale kantore in Wilgehof, Bloemfontein vasgekeer.

“Die Bloemspruit wat langs ons kantoorgebou afloop was in vloed,” sê Thea Bosman, kommunikasiebeampte van die sinode, vanuit ʼn “skoongewasde” Bloemfontein. Die videogreep hieronder is via sosiale media versprei.

Een van die heinings wat die kantoorgebou omhein het selfs omgespoel, verduidelik Thea.

Thea voeg by: “Vir die eerste keer in ʼn lang tyd het ons bietjie opwinding hier in Bloemfontein gehad. Ons het ook net weer besef watter ongelooflike mag water het.”

Die algemene gevoel wat by die sinode heers is dankbaarheid. “Ons is ongelooflik dankbaar teenoor die Here vir die wonderlike genadereën die afgelope twee weke. Alle eer aan Hom!”

Daar het Woensdag sowat 40 mm reën in slegs 30 minute in Bloemfontein geval, het Netwerk24 berig.

‘Ons wil die swaarkry ontwrig’

“Ek was die afgelope jaar gelukkiger as mens toe ek direk by armoede betrokke was. Dit was vir my beter as om op ’n afstand daar­van bewus te wees.”

Dít het die 29-jarige Michiel de Villiers, voorheen ’n prokureur in Kaapstad, na ’n paar maande in Calitzdorp besef.

Sedert 1 April verlede jaar het hy die regsberoep vir die jeugwerkerbedryf verruil. Hy is deur Echo-jeug­ont­wikkeling na dié dorp in die Klein-Karoo gestuur om onder jongmense te werk.

Hier het hy talle stories aangetref. Sommige laat ’n glimlag op jou gesig. Soos die tienermeisie wat graag wou gaan swot. Michiel het haar gehelp met die aansoekproses van ’n NSFAS-beurs en sy het sopas haar studiejaar in sielkunde aan die Nelson Mandela Universiteit (NMU) begin. Deurentyd bly hy steeds help om borge te soek vir finansiële behoeftes indien die beursgeld nie betyds beskikbaar is nie.

’n Graad 9-seun se “innerlike motivering” verstom Michiel elke dag. “Die tiener is in die jeuggroep wat ek begin het. Amper alles in die lewe is teen hom. Hy is met fetale alkoholsindroom (FAS) gebore en sy pa is laasjaar oorlede. Boonop is hy een van ses kinders en die enigste een wat skool toe gaan. Twee van sy boeties is in die tronk en een is onder andere met kriminele aktiwiteite besig. Maar hy wil regtig ’n beter lewe hê en daarom gaan hy élke dag skool toe. Ons ondersteun hom met kos en klere om sy moeilike pad effens makliker te maak.”

Maar daar is ook stories wat jou ruk. Soos die 6-jarige dogtertjie wat ’n groot indruk op hom gemaak het. “As jy haar vra of daar kos in die huis is sal sy byvoorbeeld sekere tye van die week antwoord: ‘Ja, want Mamma was nugter’. Ander kere was die antwoord weer nee. Dit verstom my dat so ’n klein dogtertjie weet wat die woord nugter beteken.

“Die patroon onder alkoholiste hier werk so: Maandae, Dinsdae en Woensdae is daar gewoonlik kos in die huis want die ouers drink nie. Maar vanaf Donderdag tot Sondag word daar gedrink en is kos laaste op die prioriteitslys. Ek probeer dan help met kos.”

Die dogtertjie het hy ontmoet tydens “huisbesoek”. “Ek het begin om by van die kinders se huis te gaan kuier om die omstandighede te probeer verstaan. Eers het ek Vrydae net saamgery wanneer die skoolbus die plaaskinders huis toe neem. Nou weet ek min of meer waar hulle woon en gaan ek Saterdae bietjie kuier. Die reaksie op my besoek is baie interessant. Die kinders en ouers is só verbaas as hulle my daar sien. Maar hulle vra áltyd die Maandag wanneer ek weer gaan kom.”

Volgens 2011 se sensusdata het Calitzdorp en omgewing ’n inwo­nertal van sowat 7 450. Die gemiddelde jaarlikse huishoudelike inkomste is slegs R29 400 in Kannaland se Wyk 2, volgens sensusbron Wazimap.

Vra jy hom om sy Echo-pad op Calitzdorp op te som antwoord hy met sekerheid: “Ek was die afgelope jaar meestal besig met verhou­dingbou. Maar dit vat lank en mense vertrou jou nie maklik nie.”

Hy het ook vinnig agter gekom die Echo-konsep soos dit in ander dele van die land werk, werk nie noodwendig daar nie. In Table View in Kaapstad woon daar byvoorbeeld jong werkendes wat as mentors optree en jongmense wat die verblyf benodig in ’n huis. Aanvanklik het Michiel in ’n huis gewoon en jongmense genooi om by hom te kom woon. Hy lag. “Maar ek het gou besef álmal hier het blyblek, al is dit by ’n tannie. En hier is ook nie baie jong werkendes wat as mentors kan optree nie. Hier is eenvoudig net nie werk nie. Hier is eerder jong werkloses.”

Michiel het later vanaf die huis na die skool se kos­huis verhuis. Hier het hy gereelde kontak met die jongmense. Dis ook hier waar hy ’n jeuggroep op die been gebring het, vertel hy.

Ek wonder hardop hoe hy besluit het om so ’n reu­se-loopbaanverandering te maak en ’n gemaklike leefstyl in die stad vir ’n koshuiskamer te verruil?

“My meaningfulness-barometer moet gereeld klok. En dit het glad nie as prokureur gebeur nie. Ek het gevoel ek maak nie ’n verskil nie en dat die persoon met die meeste geld dikwels die regsgeding wen. In die Kaap was ek in ’n glashuis,” verduidelik Michiel.

Maar, erken hy, hy raak dikwels oorweldig met die Calitzdorpers se moeilike sosiale omstandighede.

“Maar dan fokus ek maar weer op die 12 jongmense in my jeuggroep.”

Hy het ook baie geleer. “Mense soos ek is baie bekommerd oor môre. Laasjaar het ek soveel arm mense ontmoet wat baie gelukkiger is as ek in my middel­klasbestaan. Dít tref ’n mens.”

Sy doel vir 2019 is soveel moontlik aktiwiteite om jongmense se kontak met alkoholisme en dwelmgebruik vir ’n tydjie te “disrupt”. Hy en ’n onderwyser van die skool het reeds ’n sangroep en toneelgroep begin.

Daar was ook ligte oomblikke. Soos die man wat gesien het daar staan ’n klomp Bybels op Michiel se stoep. Hy het kom vra vir drie Bybels wat Michiel toe vir hom gegee het. Toe Michiel later na die Bybels op die stoep soek is dit skoonveld. “Iemand sê toe vir my dieselfde man het dit kom haal en verkoop dié Bybels vir R10 stuk. Ten minste het die Bybels nou hulle pad gevind na mense wat dit graag wou gehad het,” lag hy.

Brugramp: ‘Energie van omgee’ help ook beraders

VANDERBIJLPARK. – “Ek het so onbekwaam gevoel. Só gestroop. Wat sê jy nou vir ʼn kind wat so iets beleef het?”

So vertel ds André Schmidt, leraar by NG gemeente Driehoek, nadat hy Maandag (4 Februarie) reeds van vroeg-oggend by die berading van die leerders van Hoërskool Driehoek saam met ander geestelike leiers betrokke was.

Vier leerders van die skool is dood en talle beseer nadat ʼn sementblok van ʼn loopbrug, wat twee geboue op die skoolterrein verbind, Vrydag (1 Februarie) neergestort het, het Netwerk24 berig.

ʼn Pastoor van die River of Life-kerk in die omgewing het glo vroeër die skoolhoof Hein Knoetze gekontak en so het die gedagte van berading vanaf die kerke in die omgewing onstaan.

Volgens André is almal van die gemeenskap in ʼn “staat van skok” en het die leerders by die skool se gebrokenheid hom sonder woorde gelaat.

“Een seun met wie ek vanoggend gesels het was daar tydens die ramp en het sy medeleerlinge probeer help. Maar die sement was te swaar en hy kon dit nie oplig nie. Hy het gesê hy wil nie weer daar waar die ramp plaasgevind het kom nie.”

Maar, sê André, die “enorme energie van omgee te midde van die verslaentheid” was verstommend.

“Grense het totaal verdwyn. Predikante en pastore van alle denominasies het vanoggend opgedaag om leerders te probeer bemoedig. Almal het kom meeleef. Baie gelowiges het ook kom bid. Oral het mense in sirkels gesit en hande vashou. Die Here se liggaam het waarlik hande en voete gekry.”

Donderdagoggend vanaf 7:30 sal daar weer berading by die hoërskool plaasvind, het André gesê.

Skool leer kinders met geloofsbril kyk

PRETORIA. – ʼn NG gemeente se droom vir ʼn veilige omgewing vir hulle lidmate se kleuters het vlerke gekry.

Die NG gemeente Skuilkrans in Pretoria se kleuterskool, met aanvanklik slegs 12 kleuters, is nou ʼn volwaardige laerskool met 500 leerders, 60 personeellede en 1000 ouers.

So vertel Janetta van Niekerk, die skoolhoof van Die Krans Laerskool wat ook die skool in 2004 gestig het. Ds Freek Swanepoel, een van die NG Kerk se voormalige moderators, het haar destyds met die idee genader toe haar man André ʼn leraar by die gemeente was.

“In my hart het ek in daardie stadium lankal ʼn droom gekoester om ʼn grondslagfase-skool te begin. Ek het gevoel die druk in skole vir jong kinders is net te groot. Dié belangrike vormingsjare moet met groot sorg, begrip en kennis van ʼn kind in hierdie ouderdom (0-9) bedryf word,” sê sy.

Sy het die geleentheid aangegryp en saam met ʼn paar gemeentelede, wat haar visie gedeel het, die skool se deure geopen.

Dit was gou duidelik dat die skool nie net by ʼn kleuterskool gaan bly nie.

“Ons het al hoe meer uitgebrei omdat ons ʼn behoefte aangespreek het en omdat ouers ingekoop het op ons etos, hart en visie vir die skool. Later het die ouers ook toenemend druk op ons geplaas om ʼn volwaardige laerskool te wees,” sê Janetta.

Sy verduidelik die skool is ook nou ʼn nie-winsgewende organisasie waarvan die ouers wat skoolfonds betaal, lid is van die maatskappy wat die skool bedryf.

Maar sy meen 15 jaar later met heelwat uitbreiding het die hart van die skool steeds nie verander nie. “Die Krans Laerskool is steeds die plaasskooltjie in die stad. In die Westerse wêreld is mense deesdae so prestasiegedrewe dat ek glo die kern van kinderopvoeding gaan verlore. Ons is nie ʼn ‘vertoonvensterskool’nie. Daar is baie ander skole wat baie mooier is. Maar jy gaan ver soek om ʼn ‘hart’ soos ons skool te kry,” het Janetta in ʼn onlangse potgooi van Sondagjoernaal, ʼn Christelike leefstylprogram op RSG, gesê.

Volgens Janetta is drie dinge veral belangrik by Die Krans Laerskool. “Ons roeping is eerstens om ʼn veilige hawe vir kinders te wees waar hulle net hulleself kan wees. Tweedens voel ons hulle mag foute maak en hulle hoef nie die beste te wees nie!”

“Ons leer hulle ook om met ʼn geloofsbril na die lewe te kyk. Om met deernis en hoop deur die lewe te stap.” Luister hier na die potgooi waar Janetta onlangs tydens ʼn Sondagjoernaal-opname gesels.

Die son skyn in dié gange

Basta met krimplene-rokke en bollas. Op die maat van Abba se musiek dans en sing die inwoners van Huis JJ Watson, ’n Badisa-aftreeoord in George. CONETTE LE ROUX het gaan kuier.


Op 75 sal Patty Burgess dalk nie meer ’n plie of ’n pirouette uitvoer nie, maar dié afgetrede prima ballerina van die Opera House in Lon­den kry deesdae die geleentheid om weer te ballet.

Elke tweede week besoek ’n balletinstrukteur van die George Balletgeselskap Huis JJ Watson, ’n Badisa-versorgingsoord in George, om vir Patty met strekoefeninge te help. Sommer so teen die kantrelings in die gang voor haar kamer. Sy kry ook die geleentheid om by die eksaminering van die balletskool betrokke te wees.

Die tingerige vrou se ysblou oë blink toe sy sê: “I am now in a very trim form.” Sy vertel passievol van haar kosbare herinneringe en groet met: “Bless you for being interested in my ballet.”

Okkie Stander. Foto: Wessel van Heerden

Haar voortgesette betrokkenheid by ballet is te dan­ke aan 67-jarige Okkie Stander wat die afgelope 22 jaar aan die stuur van die aftree­oord staan.

Hy vertel: “Met Patty se 70ste verjaarsdag hier by ons het haar familie plakkate van Patty as ballerina opgesit. Toe kliek ek dié vrou was ’n prima ballerina. Ek het daarna die George Balletgeselskap gekontak om te hoor hoe sy betrokke kan raak.”

Sy rede vir die oproep is eenvoudig: “Ek hou daarvan dat elkeen sy stokperdjie kan beoefen. Dit gee mense ’n doel om te lewe. Elke inwoner moet wanted voel. Hulle moet voel dat hulle nog ’n bydrae kan maak.”

So is daar ’n inwoner wat haar liefde vir tuinmaak ook uitleef. Bets Martinson (voorsitter van die huis­komitee), sê Okkie, is in beheer van die tuine. En dan is daar die groepie inwoners wat die groente vir die kombuis skil omdat hulle dit geniet.

Toe ons later deur Huis JJ Watson stap, kom tannie Nellie Botha verby en draai vrolik by haar naaldwerkkamer in. Sy het ’n paar jaar gelede uit pure desperaatheid vir Okkie gebel en na verblyf verneem, vertel hy. Nadat die keur­ko­mi­tee haar aansoek goed­­gekeur het, het sy nou ’n holte vir haar voet. Omdat sy so ver­nuf­tig is met naald­werk het hulle vir haar ’n werks­kamer ingerig waar sy besig bly. Of dit nou vir ’n groot naaldwerk­pro­jek is, en of dit vir herstelwerk van klere is. Terwyl haar naai­masjien vernuftig “wrrrrrrr” aan die ta­fel­doeke vir die eetka­mer, sê sy: “Ek is baie gelukkig hier. Hulle gee my die geleentheid om my eie geldjies te verdien. Ek geniet dit om besig te bly. Ek bid net elke dag dat die Here my genadig sal wees sodat ek nog vir baie jare sal kan werk.” Die tafeldoeke waaraan sy werk is moontlik gemaak nadat Ou Mutual ingestem het om ’n projek vir Huis JJ Watson te borg. Hulle verskaf geld vir die materiaal en ’n maakloon vir die inwoner. Dié gebruik tannie Nellie weer om haar huur by die aftreeoord aan te vul.

Foto’s met vergunning van die familie.

Terwyl Abba se musiek in die gange speel sê Okkie: “Hier is dit nie grafstil nie. Hier is ook nie tannies met bollas en krimplene-rokke nie. Hulle is with-it. Hier word geleef.”

Een maal per week lei hy ’n weeklikse gespreksmid­dag. Hulle vorige bespreking het oor Elsa Joubert se nuwe boek Spertyd gegaan. “Ek het almal eers kans gegee om die stuk te lees. En toe gevra: ‘Wat dink julle daarvan?’”

In dié spesifieke uittreksel vertel die 95-jarige Elsa hoe sy ’n aftreeoord er­vaar. Sy skets onder andere ’n donker prentjie. Sy ervaar dit as die skadukant van die lewe. Byvoorbeeld dat sy nie maklik nuwe vriende daar gemaak het nie en dat jou verlede in ’n aftreeoord reeds voltooi is. Jy kom nie verder lewe nie, skryf sy.

Die inwoners se antwoord? Dat hulle nie saamstem met Elsa se ervaring nie. Een het glo selfs gesê: “Hier het ek weer begin leef!”

Die dag se program was ook vol aksie: ’n Breiklas, ’n saamsing-geleentheid en ’n vroegoggend gim­klas – selfs vir die inwoners in ’n rolstoel.

Okkie sê as hy ’n verskil in iemand se lewe kan maak, al is dit hoe klein, is hy tevrede. Hy dink skielik aan ’n briefie wat Patty vir hom geskryf het: “Sir, you are the sunshine in my life.” Toe hy haar uitvra verduidelik sy hoe sy as kind eendag pap geëet en opgemerk het hoe die sonskyn op haar lepel val. Sy sê toe dadelik vir haar ma: “I am eating sunshine!” Haar ma antwoord toe: “It is because you are the sunshine in my life.”

l Kontak Huis JJ Watson by okert.stander@absamail.co.za

Bid én doen op dié dag

Onderwys: Moderamen se pleidooi vir VKO

Bid saam vir opvoeding en onderwys, maar raak ook betrokke.

So het dr Gustav Claassen, algemene sekretaris van die NG Kerk, onlangs vir gemeentes gevra.

Gemeentes word weer vanjaar versoek om op Sondag 10 Februarie vir onderwys en opvoeding te bid. Maar die moderamen rig ook ’n ernstige versoek dat gemeentes betrokke sal raak by onderwys of op­voeding in hulle gemeenskap.

Die nasionale minister van basiese onderwys het bekend gemaak dat die 2018-slaagsyfer 78,2% was. Maar volgens die moderamen is dit nie die “werklike” slaagsyfer nie.

Claassen sê: “Soos in die verlede word die integri­teit van die slaagsyfer, deur kundiges en politici, in twyfel getrek. Die hoë uitvalsyfer lok weereens negatiewe kommentaar uit. In 2007, toe hierdie kinders die eerste keer skool toe is, was daar 1 141 191 leerders in graad 1. Net 512 735, sowat 45%, het geskryf en net 400 761 het geslaag. Dus is die ‘werklike’ slaagsyfer sowat 35%.”

Hy sê verder: “Die leerders (wat uitgeval het) sit waarskynlik sonder enige kwalifikasie en kundigheid hoegenaamd. Dit dra by tot onrusbarende vlakke van werkloosheid en armoede – iets wat die kerke ernstig behoort te bekommer en ernstig behoort aan te spoor om volskaals op een of ander manier by onderwys in hulle gemeenskappe betrokke te raak.”

Volgens die persverklaring het talle gemeentes die gewoonte om op die biddag na opvoedkundige instan­sies en hulle personeel uit te reik.

Behalwe vir die NG Kerk se fokus op die onderwys fokus hulle ook op vroeëkinderontwikkeling (VKO), en wil hulle graag ’n verskil maak aan kinders se eerste 1 000 dae van ontwikkeling. Daarom rig die moderamen vanjaar nog ’n versoek. “Miskien kan ons dit hier­die jaar ’n stappie verder neem, as ’n gemeente nog nie betrokke is nie, dat hulle sal betrokke raak by ’n VKO-projek in hulle gemeenskap,” het die versoek gelui.

Die moderamen het ook die matrieks van 2018 hartlik geluk gewens met hulle uitslae. “Baie kinders en skole het ongelooflik presteer – in baie gevalle on­der moeilike omstandighede. Gelukwensing moet ook gaan aan ouers vir hulle ondersteuning en die onvermoeide bydrae van toegewyde onderwysers.”

Christene se vervolging neem toe

Sowat 245 miljoen Christene ervaar wêreldwyd hoë vlakke van vervolging. Die vervol­ging sluit “enige vyandige ervaring as gevolg van identifisering met Christus” in en kan vyandige gesindhede, woorde en aksies insluit.

Dié statistiek is onlangs deur die Christelike organi­sasie Geopende Deure, wat sedert 1955 ver­volg­de Chris­tene ondersteun, met hulle jaarlikse Wêreldwaar­nemingslys (WWL) bekendgestel.

Die lys, wat sedert 1993 saamgestel word, toon die jongste opname van 150 lande om te meet waar dit die moeilikste is om as Christen te leef. Die gevolg­trekking is dat 73 lande uiterste, baie hoë of hoë vlak­ke van vervolging ervaar teenoor 2018 se 58 lande.

Vir die 18de agtereenvolgende jaar staan Noord-Korea boaan die lys. Kort op sy hakke is Afganistan en Somalië. Irak, wat laasjaar in die 8ste plek van onveilige lande was, maak vanjaar plek vir Indië.

Luidens die verslag kom vervolging veral deur ge­lo­wiges se familie, vriende, kollegas, plaaslike re­ge­­­rings­­amptenare asook die polisie.

Volgens Geopende Deure was daar in 2018 sowat 4 136 sterftes wat met die Christelike geloof verband hou met meer as 3 700 daarvan net in Nigerië, wat nommer twaalf op die ranglys is. Die moorde het hoofsaaklik in die noordelike of middelste gedeeltes van die land plaasgevind. Dit is byna dubbeld die getal as die 2 000 wat in 2017 in Nigerië vermoor is deur gewa­pende aanvallers.

In Asië het uiterste vervolging in China en Indië toegeneem. Volgens die organisasie huisves dié twee lande die wêreld se grootste Christenbevolkings. Ook in Suidoos-Asië neem Islamitiese ekstremisme toe met selfmoordbomaanvalle in Indonesië (#30) wat op een dag drie kerke in 2018 geteiken het.

In die Midde-Ooste en Noord-Afrika het uiterste vervolging ook aan die hand van radikale Islamitiese militante in Egipte (#16) en Libië toegeneem.

Onveiligste lande
Noord-Korea, Afganistan, Somalië, Libië, Pakistan, Soedan, Eritrea, Jemen, Iran, Indië.

’n Legomuur van liefde

As jy ’n rukkie gelede ’n draai by die NG gemeente Wilgespruit in Roodepoort gemaak het, sou ’n kleurvolle muur van legoblokke jou begroet het.

Dié muur, wat voor die verhoog van die kerksaal gebou is en daarom lyk asof die verhoog op lego staan, is aanvanklik tydens die kinderweek in die wintervakansie gebou, sê ds Braam Smith, leraar van die gemeente.

Die Lego-tema beteken “Lewe En Gee Om” en die doel was om die jeug meer oor diensbaarheid te leer, verduidelik Mariëtte Smith, wat betrokke by die jeugbediening is.

“Ons het sedert dan gesels oor hoe om vir jou gesin, gemeente en uiteindelik vir jou gemeenskap om te gee,” sê Smith.

Omdat daar soveel moeite in die maak van die “legoblokke”, wat inderwaarheid van bokse gemaak is wat kleurvol geverf is, ingegaan het wou hulle graag die bokse op ’n praktiese manier gebruik.

Tydens ’n onlangse gesinsdiens was die tema diensbaarheid in die gemeenskap. So het die gemeente die lidmate vooraf gevra om toiletware en lekkernye te bring om dié kleur­volle legoblokke te vul.

Volgens Smith het hulle met drie huise van veiligheid in die omge­wing kontak gemaak.

“Ons wou ons omgee graag persoonlik maak en 68 bokse is uiteindelik aan spesifieke persone van dié hui­se geallokeer,” sê Smith.

Uiteindelik het Angel’s Place, Baba Moses en Betha­ny House ook die gesinsdiens kom bywoon.

“Ons leer ons kinders dat jy nie net geld kan gee nie. Ons moet eerste ook omgee vir mense se harte. Daarom wou ons hulle nooi om saam met ons kerk te hou en na die tyd saam met ons te kuier.

“Ons het vir ons kinders vertel dié kinders is presies dieselfde as hulle, hulle omstandighede lyk net anders.”

Tydens die gesinsdiens is die bokse aan die huis­ouers oorhandig.

Smith vertel dat hulle elke Sondag ’n gesinsdiens en gewone diens het.

“Ons werk met ’n model wat glo in huisgeloof. Ons wil kinders en ouers bemagtig as ons vennote in geloof,” sê Smith.

Oud-dekaan ontvang legitimasie

Prof Elna Mouton, voormalige dekaan van die Fakulteit Teologie aan die Universiteit Stellenbosch (US), is gelegitimeer.

Volgens dr Pieter van der Walt, PSD: Navorsing, het die Kuratorium van Wes-Kaapland, met volle ondersteuning van die NG Dosenteraad, by die Algemene Sinode se Taakspan vir Predikantesake hiervoor aansoek gedoen.

Hy sê: “Dit is gedoen in erkenning vir haar jarelange besondere bydrae tot die teologie en predikantsopleiding, en om haar in staat te stel om ’n rol te speel as leraar in die kerk ná haar emeritaat. Die Kuratorium beskou haar legitimasie in die lig van die regstelling van ’n historiese onreg ra­kende vroue in die amp – en teen­oor prof Mouton self.”

Mouton, wat haar loopbaan as kerklik-maatskaplike werker begin het, was die Fakulteit Teo­logie op Stellenbosch se eerste voltydse vroulike dosent in die instansie se 141-jarige bestaan, en tot op hede ook die enigste vroulike dekaan by ’n teologiese fakulteit in Suid-Afrika. Sy het aan die einde van 2017 emeri­taat aanvaar.

“Ek ag myself uitermate geseënd om 15½ jaar by kerklike werk en 27½ jaar by teologiese opleiding betrokke te kon wees – veral om met ’n hele geslag studente te kon saamreis wat die Bybel op eties verantwoordbare maniere leer ontsluit,” sê Mouton.

Stortvloed omgee-pakkies vir brandslagoffers

Na ’n vlaag brande wat in die Wes- en Suid-Kaap verwoesting gesaai het, het die NG Kerk op ’n betekenisvolle manier hoop gebring.

Hulle het hande gevat met ander hulpondersteu­ners en die hulpketting sterker gemaak.

In die tydperk van 20 tot 27 Oktober het verskeie bran­de mense dakloos en sonder enige besittings gelaat.

Net in Khayelitsha is 695 volwassenes, 604 kinders en 56 babas geraak. Philippi, Vrygrond, Vermaaklikheid buite Riversdal en Blanco buite George het ook onder ’n vlammehel deurgeloop.

Daar het ook op 1 November in die Plettenbergbaai-omgewing by Buffelnekbosboustasie ’n reuse-brand as gevolg van weerlig ontstaan.

En ná die verwoestende Suid-Kaap-brande in 2017, was die NG gemeentes, met die hulp van ds Nioma Venter en Diaconia, dié keer meer voorbereid.

Venter sê daar is ernstig besin oor ’n strategie vir rampondersteuning.

“Baie lesse is in die proses geleer en talle uitdagings is raakgesien,” sê Venter.

Deel van Diaconia se strategie is om hulpverlening te koördineer omdat daar baie oorvleueling plaasvind as die kerk geïsoleerd van die gemeenskap optree. Dia­conia wou ook gehad het NG gemeentes moet proaktief optree.

So het die NG gemeente Plettenbergbaai met ’n ­R10 000-skenking van Diaconia se rampfonds twee Buffels gekoop wat met ’n watertenk en waterslange in­gerig is. Só kon die kerkraadvoorsitter, lidmate en men­se uit die gemeenskap ander brandbestryders help.

Ds Chris du Preez, leraar van die Noorderkruiswyk in Plettenbergbaai, sê behalwe vir dié brandbestryding het hulle ook gehelp om 98 dakloses te huisves, kos te gee en die nodige artikels te verskaf.

Hy vertel die skoolhoof van Wittedrift, Jeremy Marallich, het hulle koshuis aangebied as huisvesting.

Du Preez sê sy noodroep op ’n gemeenskap-Whats­Appgroep het gebraaide wors, lekkers, beddegoed, matrasse, speelgoed en vele ander artikels vir die slag­offers tot gevolg gehad.

“Die mense was absoluut ongelooflik. Ook mense wat ek nog nooit gesien het nie, het opgedaag en gegee.”

In Khayelitsha het talle nie-winsgewende organisasies (NWO’s) en ander uitreikaksies, soos Gift of the givers, onmiddellike ondersteuning in plek gesit.

Leraars van die Kaapse Metropool, wat met gemeentes in Khayelitsha verbind is, het dié leraars gekontak om te hoor hoe hulle kan help, verduidelik Venter.

Venter sê: “Ons het omgeepakkies van nie-bederfbare kos en sanitêre ware ter waarde van R132 090 ’n week na die ramp gaan uitdeel. Die waarde van die pakkies, hoop ons, word egter glad nie aan die monetêre waarde daarvan gemeet nie, maar die omgeewaarde.”

Volgens Venter het hulle ’n stortvloed omgee-pakkies vanaf gemeentes ontvang. Die belydenisklas van Vredenburg en die gemeentes van Helderberg, Saldanha, Kenridge, Welgemoed en La Rochelle het ook pakkies gestuur om net ’n paar te noem.

’n Groot uitreikspan het op Saterdag 27 Oktober by ds Aaron Mhkili, president van die Great Commission, met wie die NG Kerk ’n interkerklike geestelike leierskapforum het, se gemeente in Khayelitsha ontmoet om die pakkies te gaan afgee.

Venter het dié uitreik as ’n “onbeskryflike ervaring van eenheid” beskryf. Diaconia, wat deel vorm van die interkerklike rampondersteuningsgroep, RESPOND, het dié uitreik na Khayelitsha gekoördineer. Die nie-bederfbare pakkies wat oorgebly het, is weer deur RESPOND tydens ’n uitreik na Vrygrond uitgedeel.

Ander kerke het ook hoop gebring. Hillsong se bakkie het met 100 bottels 5 liter-water by die versamelpunt ’n bietjie lafenis gebring. Vrywilligers van die Antioch Community Church in Soutrivier het weer kom vra waar hulle kan help.

Die NG gemeente Riversdal-Wes het ook hulle omgee aan mense in die Vermaaklikheid-omgewing betoon.

Ds Deon Beyers, leraar van dié gemeente, sê hulle was maar “’n rat in die groot proses”. Volgens hom het hulle hulp aan hulle gemeente se lidmate, wat deur die brand geraak is, verskaf. Dan het hulle ook ’n finansiële bydrae aan ’n gemeenskap-trustfonds geskenk, wat verligting aan brandslagoffers bring.

Teen druktyd was die brand steeds aan die woed in ’n omtrek van 250 km in die rigting van Heidelberg, Albertinia en Oudtshoorn, volgens die Hessequa-munisipaliteit.

(Lees ook Troos te midde van die vuur.)

Lig en genade by Ouma Lena se huis

Buite Stilbaai is daar ’n huis op ’n heuweltjie in Melkhoutfontein. Ouma Lena se huis is ’n vangnet vir die kinders van die gemeenskap wat sosiale probleme soos werkloosheid en dwelmmisbruik daagliks moet trotseer. CONETTE LE ROUX het gaan kuier.


Moenie dink as jy in Stilbaai aftree jy gaan heeldag sit en rus nie. Jenny Olivier waarsku: “Hier tree jy af in Stilbaai en tree jy aan by Ouma Lena se huis.”

Jenny (65) is ’n vrywilliger en aan die stuur as koördineerder van Ouma Lena se huis, wat deel vorm van Badisa, in Melkhoutfontein buite Stilbaai. Wanneer jy op die bultjie van Freesialaan stop, sal jy nooit kan raai hoeveel hoop daar binne die mure van die huis gebring word nie.

Die idee van Ouma Lena se huis het jare gelede ontstaan toe Jenny gesien het hoe getraumatiseerde kinders in ’n kar sit nadat hulle ma hulle pa met ’n mes doodgesteek het. Hulle het nêrens gehad om heen te gaan nie, verduidelik Jenny.

’n Inwoner van Stilbaai, Lena Viljoen, het ’n huis in Melkhoutfontein besit wat sy destyds vir haar man se oppasser gekoop het. Sy het dit gratis beskikbaar gestel en selfs die aangrensende erf gekoop. Met donasies uit die gemeenskap kon hulle die huis vergroot.

Vandag is Ouma Lena se huis ’n plek van veiligheid of hulp, maar ook veel meer. Dit is ’n nasorgsentrum wat sowat 80 kinders in die middae akkommodeer, dit huisves Seesterretjie-kleuterskool, is ’n satellietkampus vir studente wat vroeëkinderontwikkeling by Suid-Kaap Kollege studeer en vele meer.

In die middae is daar rekenaarklasse en ondersteu­ning vir leerders wat sukkel. Maandag is die tyd vir gholflesse, Dinsdae is daar kreatiwiteitsklasse, Woensdae is kinderkerk en Donderdae word remediërende klasse aangebied. En dan is daar boonop ’n leessentrum. Daar is ook storte vir kinders wat nie wasgerie­we tuis het nie.

En dít alles word deur sowat 35 vrywilligers uit Stilbaai moontlik gemaak, afgesien van die kombuispersoneel wat etes kook en die bestuurder en haar assis­tent wat uit die gemeenskap aangestel is.

Jenny, ’n lidmaat van die NG gemeente Stilbaai, ver­duidelik: “Die afgelope 10 jaar het die kerke in Stilbaai en hulle lidmate vir dié kinders gesorg. Dit is eers die afgelope jaar wat ons befondsing vanaf die staat kry.

“Dié plek is my sendingveld. Want as ons die kleuters verloor het, dan het ons hulle verloor. Hulle raak dan dikwels betrokke by dwelms …”

Daarom beskryf sy Ouma Lena se huis as ’n “vangnet vir kinders in die gemeenskap”.

Jenny het op 40-jarige ouderdom vanaf Johannesburg na Stilbaai verhuis nadat daar ’n gewas op haar brein ontdek is. Sy en haar gesin wou kom rustiger leef, vertel sy. Maar dié skuif het haar lewe onherroeplik ver­ander.

Sy het jare lank ’n gastehuis bedryf en onder andere vir Vrede Michaels, wat vandag assistentbestuurder van Ouma Lena se huis is, leer ken as werknemer. “Die jare het my geleer om anders te kyk. Ek het die bruin gemeenskap ook beter leer ken. Ons besef nie hoe benadeel is mense wat nie toegang tot goeie onderrig gehad het nie,” sê Jenny. Sy het goeie verhoudings met mense in Melkhoutfontein begin bou en begin droom om daar te kan help.

Maar dit is nie altyd maklik nie. “Ons sukkel om brûe te bou tussen die gemeenskappe. Mense in albei gemeenskappe het soveel vooropgestelde idees. Mense vra my soms: ‘Hoekom doen jy dit?’ of: ‘Maak dit regtig ’n verskil?’”

Jenny vertel van die vorige naweek toe hulle 50 “probleemkinders” op ’n kamp geneem het. Sommige van die 11-jarige dogtertjies rook en gebruik reeds tik, sê sy. Maar vir ’n naweek lank kon hulle net weer kind wees en byvoorbeeld krieket speel en swem. En hulle kon ’n roetine van persoonlike higiëne vestig.

Net voor dié kamp, sê Jenny, het hulle nie genoeg geld gehad om die kampterrein te betaal nie. Maar sy het ’n stap in geloof geneem, want sy het geweet die Here sal sorg. Onlangs het Jenny-hulle ook ’n vroue­kamp sommer by Ouma Lena se huis gehou. Hulle het mooimaaksessies vir elkeen gereël. “Soveel vroue het net ’n behoefte aan sagte aanraking of sagte, vriendelike oë,” sê Jenny.

“Ons kry net genoeg lig en genade vir elke dag. Ons weet verseker dat ons God se guns elke dag oor Ouma Lena se huis ervaar. En dat daar wel ’n oes sal wees wanneer Hy weer kom.”

Dis nou slaaptyd vir die kleuters, wat almal tussen die ouderdom van drie en vyf is. Hulle is moeg ná ’n oggend se speel en stimulasie. Behalwe vir sensoriese ontwikkeling, die ontwikkeling van ’n wiskunde-woor­deskat en vele meer, probeer die Seesterretjies se hoof, Suzelle Mouchtouris, ook elke dag vir hulle sosiale vaardighede leer. Soos om nie iemand se ruimte te betree nie of om regop te stap.

Sy het vroeër jare ’n kleuterskool in Stilbaai bedryf en was reeds afgetree. Haar man is skielik oorlede in 2016 en na ses maande se rou het sy vir die Here gevra: “Waarnatoe met my?” Daarna het sy gedroom van ’n spesifieke kind wat om hulp roep. “Aan die einde van my droom het ek met die dogtertjie in my arms gesit,” vertel Suzelle. Sy het toe die enigste maatskaplike werker, Cornelia Giliomee, van Badisa in die omge­wing gebel wat haar toe aan iemand voorgestel het. Op ’n manier het sy en die persoon as vrywilligers by Ouma Lena se huis beland.

Vandag bestuur sy die kleuterskool maar is ook die fasiliteerder vir vroeëkinderontwikkeling-studente van die Suid-Kaap Kollege. Dié studente, wat almal uit die Melkhoutfontein-gemeenskap kom, kom doen hulle prakties in die Seesterretjie-klas onder haar leiding.

“Ons grootste roeping is om die karakter van Jesus uit te leef. En dis wat ons elke dag hier doen,” sê Suzelle.

Jenny voeg by dat elkeen by Ouma Lena se huis ’n Galasiërs 6:7-hart het. Dié vers inspireer elkeen van hulle om nooit moeg te word van goed doen nie.

Beryl Prins (44), bestuurder, en Vrede (bestuursassistent) sê die kinders bly hulle inspirasie om aan te hou werk by Ouma Lena se huis.

Vrede verduidelik: “Ons gemeenskap se ouers gaan vroeg in die oggend uit die huis. Hier fill ons daai gap en gee ons aandag in die middae.” Volgens Beryl en Vrede “val hulle gemeenskap uitmekaar” omdat daar geen dissipline of nie ’n goeie fondasie vir die kinders is nie.

Beryl, wat die afgelope vier jaar voltyds hier werk, sê sy was voorheen ’n berader by die kliniek en daarom ken sy elke huis in Melkhoutfontein. “Ek het besef in plaas van om ’n toeskouer te wees, moet ek sélf ’n verskil maak. Iemand het my al ’n beter offer gemaak, maar ek besef ek kan nie hier weggaan nie. Ek wil deel wees van die veilige hawe wat Ouma Lena se huis is,” sê Beryl.

Albei vroue sê hulle het net met hulle moederinstink hier ingestap. Nou is hulle ook albei besig om ’n diploma in vroeëkinderontwikkeling te doen.

Hulle is baie trots daarop dat hulle die leesgroep, wat elke dag 60 kinders bedien, ook dryf. Die mate­riaal en kurrikulum word gratis deur Tina Cowley verskaf. Die Tina Cowley-leessentrums maak reg oor Suid-Afrika ’n verskil aan geletterdheid. Dié leesgroep het begin nadat Tina se sussie, Ryna Griessel, ook as vrywilliger by Ouma Lena se huis betrokke geraak het.

Vrede sê haar pa, wat haar naam vir haar gegee het, sou baie trots op haar gewees het. Hy was voor hy onlangs oorlede is, die hoof van die laerskool in die gemeenskap. Ook Vrede het al ander werksgeleenthede gehad, maar sê sy, sy kan nie die kinders teleurstel nie. “Hulle het klaar so baie teleurstellings. Ons is dag en nag beskikbaar om te help. Al die kinders weet dit,” sê Vrede.

Melkskommel saam met mamma

Nicolene Schultz (60), ’n sielkundige, het vroeër vanjaar in Stilbaai kom aftree. Sy het ook as vrywilliger betrokke geraak en onlangs die kinders geëvalueer. Haar voorstel was dat die mammas van die gemeenskap meer kwali­teit-tyd saam met hulle kinders spandeer en sy het iets soos ’n melkskommel voorgestel. Jenny het geweet meeste ma’s sou dit nie kon bekos­tig om hulle kinders vir ’n melk­skommel te neem nie en daarom voorgestel dat hulle dit by Ouma Lena se huis doen. So het sowat 16 kinders en 15 mammas onlangs kom aansit vir ’n hamburger en ’n melkskommel. Nicolene vertel behalwe vir die samesyn het hulle ook die ouers en kinders vir ’n oomblik geskei en gevra waarmee hulle kan help. Volgens Jenny was die grootste behoefte van die ma’s se kant af dat hulle hulle sal help sodat hulle in staat sal wees om hulle kinders met huiswerk te help. Ook dat hulle kinders se gedrag vir hulle ’n probleem is en dat hulle hulp nodig het om dissipline toe te pas. Die meeste kinders het weer gesê dat hulle daarvan sal hou as hulle mamma vir hulle ’n lekker bord kos kook.

‘Die Speelplek is my beradingskamer’

In ’n klein vervalle huisie in Laingsburg is Willem se Speelplek. Die verval buite is in teenstelling met die vreugde en hoop wat jy binne aantref. Want, sê Willem Janse van Rensburg, hier moet die kinders weet daar is iemand wat omgee en belangstel. Conette le Roux vertel die storie.


Jy vind “Willem se Speelplek” links van die N1 net voor jy Laingsburg agterlaat. ’n Stofstraat wat na bo-op ’n koppie kronkel neem jou na dié byna vervalle tweekamerhuis.

Maar binne hoor jy laggende kleuters. Willem Janse van Rensburg (39) is besig met dié kinders se daaglik­se lessie. Om hulle is speelgoed en boeke. Die kraken­de mure binne word verbloem met kleurvolle karton­kuns en handgemaakte gordyne.

In 2018 het Willem die eerste manlike “SmartStarter” geword wat die deur van sy eie kleuterskool en na­sorgsentrum geopen het. Die diensgroep Diaconia van Wes-Kaapland, in vennootskap met SmartStart, lei sedert 2016 vrywilligers op en verskaf speelgoed, leerdermateriaal en ’n daaglikse program.

Die doel van dié program is om kleuters wat geen toegang tot vroeëkinderontwikkeling het nie, juis ’n kans tot ’n beter toekoms deur opvoeding te gee, sê Nicola Vermeulen wat SmartStarters oplei.

En dít doen Willem se Speelplek. Vir kleuters én ouer kinders. Die vyf kleintjies wat in die oggend na sy speelplek kom, was voorheen net by die huis, sê Willem. “Ek gaan haal hulle sommer self in die oggend by hulle huis op pad hiernatoe. Die ouers bring hulle nie altyd nie.”

“As ons saam met ons kinders TV kyk, is ons nie deel van hulle wêreld nie. Ons moet iets saam met hulle doen,” sê Willem.

Daar was ook ’n groot behoefte aan nasorg. En só stap daar sedert Januarie nou 15 na 20 kinders van die buurt elke middag gretig ná skool na “oom Willem”.

Eiluschka Pietersen (13) vertel sy het voorheen in die middae by haar sussie gebly. Maar, sê Eiluschka, haar sussie het intussen ’n baba gekry en kan nie meer na haar kyk nie.

Hier kry hulle elke middag kos, koeldrank én oom Willem help hulle met hul huiswerk, sê sy.

Terwyl ons in die kamer sit waar geëet word en huis­werk gedoen word, sê Willem: “Dié plek is my beradingskamer waar ek elke dag met die kinders kan werk. Dié kinders moet weet daar is altyd hoop en iemand wat belangstel.”

Willem was self sonder hoop op Oukersaand vier jaar gelede.

“Dinge het skeefgeloop in my lewe. Ek het nie meer ’n blyplek gehad nie en kom toe hier na my ouers toe. Op Oukersaand het ek in die dorp rondgedwaal op soek na ’n kerkdiens. Ek het ’n groot begeerte gehad om my geestelike lewe in plek te kry,” sê Willem.

Op dié aand het net die VGK ’n kerkdiens aangebied en Willem is soontoe. Tot vandag toe is dit steeds sy kerk, sê Willem. Al is sy ouers, Sophia en Martin, lidmate by die NG gemeente.

In daardie stadium het hy nog by ’n bandeplek op die dorp gewerk, maar hy het later bedank omdat sy werk vereis het dat hy op Sondae moet werk en daarom nie kerk toe kon gaan nie.

Ná middagete is dit huiswerktyd!

“Ek het omtrent ’n maand later ’n werk as koster by die VGK gekry. Dit was vir my die antwoord.”

Willem het ’n droom gehad om kinderberading te doen “as gevolg van sy geskiedenis”. Hy vertel trots hy het twee dogters. Maar dat hy ongelukkig in die ver­lede baie foute as ouer gemaak het. Behalwe dat hy nou vakansies kans kry om dinge met sý dogters reg te maak, wil hy ook iets vir ander kinders beteken.

Hy het op televisie van die School of Fire te hore gekom waar hy “deur die pos” kon studeer. Vandag het hy al ’n jaar en ’n half van studie agter die rug. Behalwe Bybelse kennis leer hy ook hoe om ’n dissipel van God te wees en pastorale berading te gee.

Die probleem was egter dat hy nie geweet het hoe hy sy kennis sal kan gebruik nie. Willem verduidelik: “Ek was vreemd in die dorp. Niemand het my geken nie.”

Maar toe moet hy eendag die kerk gaan oopsluit vir ’n aanbieding. Die spreker was Nicola wat meer kom vertel het oor SmartStart. En net daar het hy onmiddellik besef dís wat hy moet doen. So gaan hy met ­kin­ders kan werk.

Willem se fokus lyk só: “My plan is om deel te word van die kinders se wêreld. Ek wou hulle nie van mý wêreld deel maak nie.

“Nou kan ek probleme raaksien terwyl ons huis­werk doen. Ek kan deurlopend met die kinders werk, sonder dat hulle dit eens agterkom.”

Maar, sê Willem, die kinders het hom baie meer geleer as wat hy ooit vir hulle kan leer. “Ek kan nie byvoorbeeld hier sit terwyl hulle dáár sit en verf nie,” sê hy terwyl hy na die tafels en stoele wys.

Willem Janse van Rensburg (links) en ds Mias Nortier by die ingang van Willem se Speelplek.

“Dit is wat ons as ouers verkeerd doen. Ons is by die kind, maar nie betrokke by die kind se leefwêreld nie.

“Ouers sal my gereeld in die pad voorkeer en kla dat hulle met hulle kind sukkel. Dan sê ek dat ek geen probleme met die kind het as hy hier by my is nie. Ek dink regtig dis omdat ek deel word van hulle wêreld en net aan húlle aandag gee. Ek sien ook hoe ontstel dit hulle as ek byvoorbeeld dringende boodskappe op my selfoon lees. Hulle soek jou onverdeelde aandag.”

Wanneer George Barbers sy kleinseun Jaymen September na skool kom aflaai vertel hy: “Ek is dankbaar vir Willem. Jaymen is mal oor die nasorg. Ons het ’n wegneemeteplek op die dorp en daar is hy verveeld. Ons is heeltyd besig en kan nie aandag aan hom gee nie.”

Jesus loves me!

Agter op ’n tafel staan plastiekhouers vol toebroodjies. Sjokoladesmeer. Broodjies met kaas. Grondboontjiebotter. En gekleurde plastiekglase en -bordjies staan reg. Waar kry hy die fondse om sy speelplek te bedryf?

“Die ouers kan nie werklik bekostig om my te betaal nie. Ek het laasmaand slegs R100 van ’n ouer gekry. Net die kos beloop so R3 000 per maand. Dan is dit slegs pap vir die kleintjies in die oggend en broodjies in die middag. Partykeer maak my pa ’n ligte middagete. My ma kan nie hiermee help nie want sy werk by die ouetehuis. Tot onlangs het my ouers die grootste koste gedra. Ek is baie dankbaar, sonder hulle sou ek dit nie kon doen nie,” sê Willem.

Daar is nou bietjie hulp uit die gemeenskap. Engen help byvoorbeeld met sekere produkte wat hulle elke tweede week skenk. Dit word onder hom en vier ander SmartStarters op die dorp verdeel. Dan maak die besighede op die dorp plastiekdoppies en ander herwinbare materiaal vir hulle bymekaar. Deel van SmartStart se filosofie is om speelgoed en opvoedkundige materiaal uit “rommel” te maak, sê Willem.

“Ek kry baie van my idees op Pinterest. Jong, dis gevaarlik. Ek wil gewoonlik net vinnig iets gaan kyk en as ek weer sien is drie ure verby,” lag Willem.

In Augustus het hulle ’n braai vir Willem se Speelplek gehou. Besighede op die dorp het die wors, rolletjies en bakkies geskenk en, sê Willem, hulle het so R2 000 gemaak wat vir kos en skryfbehoeftes gebruik word.

En dan is daar die kraletjieprodukte. “My buurvrou het aanvanklik ’n klomp krale geskenk. Ek wou die kinders sommer besig hou en het hulle armbande laat ryg. Toe ek hulle reaksie daarop sien, het ek besluit ons gaan dit nou gereeld doen. Hulle is mal daaroor.”

Willem neem die oudste kinders elke maand na die gemeenskapskermis om dié kralewerk te verkoop. Hulle leer sommer iets van besigheid omdat hulle self die kleingeld vir kopers moet gee, sê Willem.

Willem het ’n plan gemaak en die gebreekte venster met dié kunswerk-met-’n-boodskap vervang.

As die ouer kinders by Willem se speelplek aansluit, is dit duidelik daar is ’n vasgestelde roetine. Voor mid­dag­ete wag hulle in netjiese rye buite. En vóór hulle een-vir-een mag inkom, moet hulle Willem se spesifieke klappatroon reg naboots én vir hulleself ’n drukkie gee en sê: “Jesus loves me“.

Terwyl die ouer kinders die kosbestellings vat, van watter kombinasie van broodjies elkeen wil hê, deel die kleintjies vir elkeen ’n bordjie en glasie uit. Voor etenstyd kry iemand kans om uit die Bybel voor te lees. En dan kan almal wat wil, bid. “Hulle kan bid net wat hulle wil. Ek judge hulle glad nie,” sê Willem.

Daarna kry twee kinders ’n beurt om die skottelgoed te was voor hulle met huiswerk begin. En die ouer kinders help eers saam met Willem die graad 1’s, voor hulle met hulle eie huiswerk wegspring.

Vryheid en kreatiwiteit, sê Willem, is báie belang­rik. “Hier is reëls, maar dit mag nie hulle kreatiwiteit demp nie. Ek sal byvoorbeeld sê: ‘Hier staan die goed wat ons gaan gebruik om iets te maak. Maak wat julle wil’. Ek sal nie vir hulle sê presies wat hulle moet maak nie, ek wil hulle nie leer namaak nie.”

Willem wys skielik na sy hare en sê: “Ek het gister ’n 12-jarige toegelaat om my hare te sny.” Hy lag. “Haar eie ma het gesê ek is mal om dit toe te laat! Maar Shandré (Phillips) wil ’n haarkapper word en watter beter manier as om haar toe te laat om te probeer hare sny. Die paar happe in my hare is die moeite werd.

“Daar is mense wat dink dat my speelplek nie ’n verskil in Laingsburg gaan maak nie. Dit gaan dalk nie nóú ’n groot verskil maak nie, maar elkeen van dié kinders gaan dalk twee of drie kinders hê en só sal die hoop bly groei …”

‘Willem is ’n pionier in Laingsburg’

“Willem is ’n pionier van hoe ’n gemeenskap moet saamwerk,” sê ds Mias Nortier, predikant van die NG gemeente Laingsburg. Hy preek ook een keer per kwartaal by die VGK. Mias besoek gereeld vir Willem en sy vrou, Yolandi, is deur die gemeente aange­stel om vroeëkinderontwikkeling in Laingsburg te koördineer en pastorale berading aan kinders te gee.

Mias sê: “Willem is vir ons ’n voorbeeld van hoe mense in die gemeenskap ’n verskil kan maak. Hy is ook ’n brug tussen die blankes en kleurlinge,” sê Mias.

Maar, sê Mias, hier is baie uitdagings. “Die ouers kan of wil nie vir Willem betaal nie. Hy is werklik van aalmoese afhanklik. Ons Karoodorpie val ook uitmekaar as gevolg van drank- en dwelmmisbruik. Laingsburg is boonop ’n rampgebied as gevolg van die droogte. Boere word gedwing om alles te ver­koop. My werk as predikant voel soos ’n groot taak. Maar Willem gee die kerk weer hoop dat ’n mens ’n verskil kan maak.”

– Indien jy of jou gemeente belangstel om by te dra tot Willem se Speelplek, of die ander SmartStart-kleuterskole op die dorp, kan jy ds Mias Nortier by mnortier@gmail.com kontak.

Kyk video hier

Restitusie – ongemaklik maar noodsaaklik

Die Groote Kerk in Kaap­stad het onlangs ’n restitu­sie-diens aangebied. Dit het sommige ongemaklik gelaat, maar ander is dit eens dat restitusie al uitweg is vir hoop in Suid-Afrika. En dat kerke voorlopers op die pad van herstel en genesing moet wees. Conette le Roux berig.


Verbeel jou die kleinseun van eerste minister HF Verwoerd, wat die “argitek van apartheid” gedoop is, sit teenoor die seun van ’n slagoffer wat in 1985 deur die apartheidsregering vermoor is. Net om die draai is Verwoerd in die parlement vermoor. Die bymekaarkomplek is die eerste gemeente en moe­der­kerk van die NG Kerk in Suid-Afrika.

Wilhelm Verwoerd en Lukhanyo Calata – sy pa was Fort Calata, een van die Cradock-vier wat in 1985 vermoor is – het albei hulle stories op 2 September in die Groo­te Kerk in Kaapstad gedeel. 300 kerkgangers van uiteenlopende agtergronde het dié oggend kom luister.

Die een gespreksgenoot wat die beeld van ’n liefdevolle oupa moet versoen met sy rol in apartheid wat soveel seer en wonde veroorsaak het.

Die ander, een van die “SAUK agt-joernaliste” wat opgestaan het teen die uitsaaier se beperkende beleid, met ’n diep seer omdat sy pa se dood nooit waarlik erken is nie en omdat die moordenaar/s nooit aan die pen gery het nie.

Beide Verwoerd en Calata, wat hulle albei vir restitusie in Suid-Afrika beywer, het ook onlangs boeke oor “hulle storie” geskryf – Bloedbande – ’n Donker tuiskoms en My father died for this.

Dié diens was die afsluiting van die tweede Restitusie-konferensie in Suid-Afrika.

Dr Deon Snyman, bestuurder van die Restitusie-stigting, sê hulle het Verwoerd en Calata gekies as gesprekgenote om die konferensie af te sluit omdat hulle albei belangrike aspekte van die Suid-Afrikaanse geskiedenis verteenwoordig.

Hy sê ook die Groote Kerk was die ideale plek omdat die “NG Kerk nou met die apartheidsgeskiedenis verweef is”. “Dis belangrik dat daar ’n stem uit die NG geledere moet kom wat wys daar word verantwoordelikheid vir die geskiedenis geneem.”

Net voor Verwoerd en Calata se gesprek het ds Riaan de Villiers, predikant van die gemeente, uit Jesaja 58 gepreek.

Hy verduidelik sy keuse van teks: “Die profeet skep ’n prentjie van hoe ’n herstelde gemeenskap en samele­wing kan lyk, maar maak dit duidelik dat die pad soontoe gepaard gaan met praktiese aksies wat van mense gevra word en dit vra vir geregtigheid, selfopofferende liefde en restitusie. Dit is ook voortdurend die boodskap van die Bybel – God wil die wêreld herstel en genees en dit vra van God se mense om die voorbeeld van Jesus te volg in praktiese geregtigheid, selfopofferende liefde en diens. Jesus se pad het uiteindelik ook deur opoffering tot opstanding (herstel, gene­sing) gegaan.”

Volgens De Villiers is die Groote Kerk in 2018 vir die tweede jaar verbind tot ’n vennootskap met die Restitusie-stigting.

Die doel van die spesiale diens op 2 September was “om ’n transformerende ruimte te word waarbinne ons met vrymoedigheid en eerlikheid kan reflekteer oor die seerkry en pyn in ons land en saam ’n pad van gene­sing en herstel kan vind”.

De Villiers sê dit kan ook nie slegs by gesprekke bly nie, maar ons moet praktiese stappe en prosesse ontwikkel vir ons gesamentlike pad vorentoe en ons gedeelde toekoms in Suid-Afrika.

Dié gedagte is ook beaam deur die sprekers.

Verwoerd het gesê daar moet “nederige verhou­dings” ontstaan. “Wit mense moet wegbeweeg van paternalistiese verhoudings en gelyke verhoudings met swart en bruin mense in Suid-Afrika vestig.”

Calata het gepleit dat restitusie ’n praktiese ding moet wees, soos byvoorbeeld om vir ’n swart kind se opvoeding te betaal. Hy het ook gevra dat die boodskap van restitusie aangegee moet word, want dit is die enigste manier om nog ’n greintjie hoop vir Suid-Afrika te verseker.

Volgens ds Lenois Stander, wat die kerkdiens bygewoon het, was dit ’n lewensveranderende maar “ongemaklike” gesprek. Maar dié gesprek het hom uitgedaag om in die toekoms homself meer in sulke ongemaklike situasies te plaas en te kyk waar hy by die restitusie-proses kan betrokke raak, vertel hy.

De Villiers sê hoewel hy positiewe terugvoer van lidmate en gelowiges gekry het na die diens, het hy ook ’n brief van ’n lidmaat ontvang wat erg kritiek gelewer het.

Hy sê: “Dit is nie ’n maklike pad om te loop nie, maar ons moet nie terugdeins nie.

“Ek besef die belangrikheid om eerstens ten volle te erken en bely, sonder voorbehoud, dat apartheid ’n misdaad teen die mensdom was/is. Ons moet ook ons kerk se aandeel daarin erken, ten volle verantwoordelikheid neem en voorlopers op die pad van herstel en restitusie wees. Ek het ook besef dat ons moet leer om diep, met begrip en empatie, te luister en hoor wat die skade en ongeregtigheid is wat deur apartheid en kolonialisme aangerig is, sonder ontkenning, skuldverplasing en verskonings. Daar is baie stories wat vertel moet word en ons moet ruimtes binne ons kerke skep waar dit gehoor kan word. Herstel is ’n (lang) pad wat geloop moet word, ons kan nie net ‘aanbeweeg’ nie, anders gaan ons hierdie trauma en seer van geslag tot geslag oordra,” sê De Villiers.

Wat is restitusie?

Dr Deon Snyman sê restitusie fokus op die aanspreek van die oorsake wat tot die konflik aanleiding gegee het. Alleen wanneer oplossings daarvoor gevind word, kan mense realisties begin droom dat dit tog moontlik is om in vrede met mekaar saam te woon.

Gelowiges sing vir Afrika!

Op Saterdagaand 8 September het meer as 1 000 gelowiges byeengekom om hulle nood vir Suid-Afrika voor God neer te lê, maar ook om hulle hoop op Hom te plaas.

Gemeentekore van so ver as Douglas wat ’n massakoor gevorm het, ’n band en sowat 700 gehoorlede, gelei deur die Kaapstadse Filharmoniese orkes, het in die Kaapstadse stadsaal vir een rede bymekaar gekom: Om te sing!

Bybel-Media, die NG Kerk se publikasiehuis, en die Wes-Kaapse Sinode het besluit dis tyd vir gelowiges om met lofsang en dank in ’n moeilike tyd soos nou te sing. En hulle wil die geleentheid ’n jaarlikse instelling maak.

Ds Leon Venter, uitvoerende hoof van Bybel-Media, sê: “Bybel-Media is beslis verbind daartoe om van “Dis tyd om te sing” ’n jaarlikse instelling te maak. Ons wil ook graag hê dit moet uitbrei na ander stede in Suid-Afrika en ook na die platteland.”

Venter sê dit was ’n besonderse geleentheid waar gelowiges byeengekom het en eeue-oue liedere van geloof, aanbidding en lof gesing het “om ons afhanklikheid van God se sorg en genade vir ons en ons land te bely. Die viole, klarinette, simbaal, basviool en meer as ’n duisend mensestemme het saamgevloei om te er­ken: God is teenwoordig, Hy regeer. Die klanke en erva­ring sit nog in ons lyf en maal in ons kop. Dit alles bring rus in ons gemoed. Met ons gebedslied vir Afri­ka (Heer, ons dink aan Afrika) het ek weemoedig ge­raak oor ons land, maar ook bewus van God se roeping oor ons lewe om juis hier ’n verskil te maak. Ons het bewus geword van God …”

En ander toeskouers het dit beaam.

Ds Ben Klut, predikant van die Melville Kruisgemeente het op Facebook tydens die geleentheid ge­skryf: “Wat ’n besondere belewenis!”

Corlia Nel, wat deel van die massa-gemeentekoor op die verhoog gevorm het, het haar dankbaarheid op die “Dis tyd om te sing”-Facebookblad bygevoeg: “Wat ’n fenomenale belewenis! Ek dank die Heer”. Sy het bygevoeg dat daar saam met haar in die “massakoor”, of gehoor, selfs mense van sover as Douglas was.

Vir voorbereiding vir die “Dis tyd om te sing”-massasaamsingbyeenkoms het die betrokkenes 20 bekende liedere geoefen. Liedere soos Here, Redder, groot en magtig, Lofsing die Heer, Wees stil en weet en die Oorwinningslied het vir hoendervleis gesorg.

Ds Faani Engelbrecht, bestuurder van Bybel-Media Musiek en projekbestuurder van die geleentheid, sê wat vir hom so wonderlik was, was dat dit ’n geleentheid vir almal was. Die musiekverwerking is juis met dié doel voor oë deur ds Riaan Steyn, NG gemeente Welgemoed se musiekdirekteur, gedoen.

Volgens Engelbrecht was daar inderdaad ook men­se van oud na jonk.

“As jy van rockmusiek hou, het jy van die musiek gehou. As jy van koormusiek hou, sou jy ook breed geglimlag het. Dit was ’n fusion van klanke. Daarom is die hart van ‘Dis tyd om te sing’ lofsang en dank met ’n nuwe klank.”