Fanie Cronjé

Die ‘koninkryk van God’ en ’n herstellende gemeenskap

Die einde van die Dawidiese koninkryk, gepaard met die val van Jerusalem en die ver­nie­tiging van die tempel in die jaar 587 vC, het tot ’n geloofs- en bestaanskrisis onder die volk van die Here gelei. Die tempel, die stad en die Dawidiese koningshuis – die pilare van die Judese gemeenskap – is vernietig.

Wanneer die Persiese koning, Kores, Babel sonder slag of stoot inneem, breek daar ’n nuwe tyd in die destydse wêreld aan (Jes 45:1-8; Esra 1). Die Persiërs gee aan diegene wat deur die Babiloniërs ontwortel is, ge­leentheid om terug te keer na hulle onderskeie lan­de. Hulle kon hulle eie kulturele en godsdienstige lewe daar uitleef en bestuur, solank hulle net getrou hulle be­lasting aan die Persiese koning betaal.

Vir die na-ballingskapse gemeenskap van die Here in en om Jerusalem, is die groot vraag: Hoe gee ’n mens uitdrukking aan die koninkryk van God wanneer jy as gemeenskap herstel ná intense trauma? Hoe lyk die lewe van ’n gemeenskap wat in die lig van ’n ge­skiedenis van verdrukking, verlies en ontworteling as ’n herstellende gemeenskap in die teenwoordigheid van die Here wil leef?

Oorvereenvoudig gestel: Daar was groepe in pries­tergeledere wat die ideale koninkryk van God gesien het as ’n soort teokrasie waarin die priesters die dominante rol speel, terwyl die tempeldiens en die letterlike, nougesette onderhouding van die Wet van Moses aan God se koninkryk uitdrukking gee.

Daar was ook die meer militante groepe wat van mening was dat God se koninkryk sal kom wanneer ’n koning uit die geslag van Dawid weer in Jerusalem heers en die vyande van God se volk met geweld aan hom onderwerp.

Hierteenoor was daar diegene wat alle hoop op ’n herstelde gemeenskap binne die bestaande wêreldorde laat vaar het. Wat hulle betref, gaan daar ’n tyd kom wanneer die Here op kosmiese skaal gaan ingryp en sy koninkryk gaan laat kom deur ’n nuwe wêreldorde te skep met gelowiges as die heersers.

Jesus en die Nuwe-Testamentiese skrywers sluit egter aan by die tradisie van daardie groepe wat die Here as die universele God verstaan het. Hy word oral en deur verskillende mense aanbid. Sy genade is vir almal en sy heerskappy is oor almal. Deur skuld te dra en nie te verplaas nie en deur lyding te verduur en nie te bekla nie, word God se koninkryk en sy heil vir alle mense sigbaar.

In hierdie tradisie speel gedagtes soos die Here se wêreldwye heerskappy, sy genade en liefde vir alle men­se, die klein oorblyfsel wat aan sy reg en geregtigheid gestalte gee en skuld wat gedra en lyding wat verduur moet word, ’n belangrike rol (vergelyk Jes 40 – 55, Rut en Jona).

Dr Fanie Cronjé is predikant van die NG gemeente Riviera-Jakaranda.

Gestroop van aansien, voorspoed en mag

Die begrip “Koninkryk van God” speel ’n be­langrike rol in die Evangelies én in die gesprek oor missionale kerkwees. Die Ou Testament gebruik die term nie net so nie, maar dit moet ons nie ont­moedig om te besin oor die Ou-Testamentiese getuienis oor die God van Israel nie.

Die einde van die Dawidiese koninkryk, wat gepaard ge­gaan het met die val van Jerusalem en die vernieti­ging van die tempel in die jaar 587 vC, het tot ’n ge­loofs- en bestaanskrisis onder die Judeërs gelei. Die Natansbelofte (2 Sam 7) en belofte aan Salomo (1 Kon 9) het immers met die ballingskap tot ’n einde gekom. Die tempel, die stad en die koningshuis was die pilare van die Judese gemeenskap voor die ballingskap. Nou is al drie vernietig.

Die vraag is: Hoe praat ’n mens oor die koninkryk van God wanneer God se stad, koning en tempel nie meer bestaan nie? Vir talle profete van die Ou Testament, was die antwoord duidelik. Die koninkryk van God bestaan nie by die grasie van ’n volk, nasie of groep wat die politieke, ekonomiese of militêre mag in die hande het nie. Sy heerskappy is nie afhanklik van ’n heiligdom, ’n gebou of tempel nie.

Nee, volgens die getuienis van talle Ou-Testamentiese tekste, is die koninkryk van God nie alleen sigbaar in die skepping en die natuur nie, maar ook in God se verbintenis aan mense (Jes 46:3-5).

Hier hou dit egter nie op nie. Volgens Jesaja 49:1-6 is Israel die Here se dienaar en hy maak sy mag deur hulle bekend (Jes 49:3). Die volk wat hulle stad, hulle koning en hulle tempel verloor het, hulle is getuies van God se koninkryk (Jes 49:6). Anders gestel, diegene wie se teologie in duie gestort het, hulle is die sigbare getuienis van God se heerskappy op aarde.

Wanneer ons Jesaja 52:13–53:12, die bekende vierde “Kneg-van-die-Here-lied”, binne sy literêre konteks (Jes 40–55) lees, word die koninkryk van God op ’n verrassende manier aangebied. Jesaja 49:3 getuig immers dat die na-ballingskap-gemeenskap in die Per­siese provinsie Jehud (Israel) die “Kneg-van-die-Here” is en dat Hy sy mag deur hulle bekend maak.

Sou ons in dié lig kon sê dat God se koninkryk sigbaar word waar mense lyding verduur en nie skuld ver­plaas nie, maar dit dra? Sou ons kon sê dat God se heer­skappy sigbaar word waar sy mense van alle aansien, skoonheid, voorspoed en mag gestroop is? In­dien dít waar is, is dit nie dalk dié plek waar die kerk nou behoort te wees nie?

▶ Dr Fanie Cronjé is predikant van die NG gemeente Riviera-Jakaranda in Pretoria.