Le Roux Schoeman

Koester daai ontdekkersvreugde – Coenie Burger

Op ’n bedompige dag in die Drakensberge spring ’n paar dominees onlangs in ’n swembad vir ’n bietjie lafenis teen die KwaZulu-Natalse son.

Dis Dag Een van die jaarlikse predikante-konferensie in dié sinodale streek van die NG Kerk en vir personeel van die Drakensville-oord, sowat drie uur se ry buite Durban, is die predikante-groep al iets van ’n instelling. Vanjaar is daar meer as 40 afgevaardigdes waarvan ’n kwart vroulik is. Daar’s ’n paar 20-somethings en nog ’n groepie onder 35 – saam vorm dié groep ’n spesifieke luisterpos vir dr Barry Tolmay, moderator van die streeksinode: vir nuwe idees. As “leier” is sy pos meer een van diens, sê hy. “Voete was”. Hy’t nie juis ooghare vir ou hiërargiese strukture nie, sê Tolmay, wie se eie gemeente as die braaiende gemeente bekendstaan oor hulle ’n gesinsinstelling van Vrydagaandbraai gemaak het.

Maar waaroor praat so ’n groep leraars wanneer die werksessie hervat en die deur in die klein raadsaal toetrek, mag ander vakansiegangers by dié ATKV-oord wonder? Voor in die saal staan dr Coenie Burger. Dié 68-jarige, wat meeste van sy bediening aan voortgesette opleiding van predikante gewy het, staan vir ’n gros kerkmense eenvoudig as “oom Coenie” bekend en sy rustige dog ernstige en akademies-onderlegde aanpak maak hom ’n gewilde spreker. Hy is gevra om te kom praat oor bedieningsvreugde: Is dit regtig moontlik? Maar Burger het slegte nuus gehad vir dié wat ’n kits-ja gesoek het. “As jy na die groot name kyk: Moses, Petrus, Paulus, Jeremia, is vreugde nie die eer­ste ding waaraan jy dink nie. Hulle belangrikste vraag was nie na of dit lekker is nie. Die Bybel sê geroepenes se lewe was nie maklik nie,” sê Burger.

Hy praat gemaklik en deel ruim oor sy eie twyfel en hoop en lewenservaring – gebruik pal die aanspreek­vorm, “vriende” wanneer hy met só ’n groep praat. En haal skrywers aan dat jy voel asof jy deur Amazon se teologie-boek-afdeling scroll. Newbegin, Barth, De Chardin, Wainwright, NT Wright … Maar hy parafraseer ’n gevatte wyse wat op ’n kol as volg geantwoord het toe ’n jong man by hom wou hoor watter boeke hy moet lees: “Wel, daar is Matteus, Markus, Lukas, Johannes … dis omtrent die belangrikste,” skerts Burger.

“Die lewe is moeilik, maar die Here wil nie hê ons moet alewig leef met spanning en angs nie.

Leraars van die NG Kerk in KZN tydens ’n wegbreeksessie in die Drakensberge.

Die evangelie is goeie nuus … goeie nuus. As die evangelie jou nie meer bly maak nie, moet jy met iemand gaan gesels. Dit het met my gebeur oor 40 jaar van die bediening, waar dinge jou deurmekaar krap,” het Burger in die eerste van sy veeldagreeks gesê.

Die boorling van Kimberley-omgewing het gesê – nes daar in die diamantvelde van weleer die verskynsel van “ontdekkersvreugde” was – moet dominees aanhou delf en ontdek in die Bybel. “Raak bietjie begeesterd,” was sy raad.

Sommige predikante neig om “pleasers” te wees, het Burger gewaarsku. Hy het dit teen ’n soort afhanklikheid van die gemeente, wat maak dat die leraar dikwels pendel tussen die wolke en “die gutters”. Komplimente voer hom / haar omhoog; kritiek trek hom / haar ten gronde.

“Ons vreugde sal heen en weer gaan in die bedie­ning as ons nie ons fokus op ons roeping in Christus helder kry nie,” aldus Burger.

Hof stel sinode-besluit ter syde

Die NG Kerk sal moet herbesin oor die rol van gay dominees ná ’n groep lidmate ’n hofsaak teen die kerk oor selfdegeslagverhoudings gewen het.

Lees die volledige uitspraak hier.

Die uitspraak is Vrydagoggend in die Noord-Gautengse hooggeregshof in Pretoria gelewer ná ’n dosyn lidmate waaronder proponent Laurie Gaum die NG Kerk se 2016-sinodebesluit oor selfdegeslagverhoudings ongeldig wou laat verklaar.

“Ons is positief omdat ons glo dat ons aan die regte kant van die geskiedenis en geregtigheid staan,” het Gaum gesê. “Ons weet egter dat ons saam met medegelowiges op reis is wat ook oortuig is van die teenoorgestelde standpunt as ons s’n. Ons glo dat ons saam mekaar kan verryk met méér van die veelkleurige verskeidenheid van God se skepping en sodoende die kerk meer getrou aan die evangelie kan maak.”

Dr Gustav Claassen (links), Hans Oosthuizen, prokureur van die NG Kerk en ds Dirkie van der Spuy van die Algemene Sinodale Moderamen.

Dr Gustav Claassen, algemene sekretaris van die NG Kerk, het gesê die kruks van die uitspraak is die 2016-sinodebesluit is omgekeer. “Ons sal in komende weke met lidmate kommunikeer.”

Dit beteken in effek dat die 2015 besluit nou geldig is. Hier volg die volledige 2015-besluit:

  1. Die Algemene Sinode herbevestig die gelykwaardigheid van alle mense ongeag seksuele oriëntasie en verbind haarself tot die handhawing van die menswaardigheid van alle mense.
  2. Die Algemene Sinode verklaar dat hetero- en homoseksuele persone wat in ’n verhouding van persoonlike geloofsgehoorsaamheid aan die Here leef, ten volle kan deelneem aan al die voorregte van die kerk as verbondsgemeenskap.
  3. Die Algemene Sinode herbevestig die besluite oor die huwelik van 2004, 2007 en 2013 dat slegs die verbintenis van een man en een vrou as ’n huwelik beskou word.
  4. Die Algemene Sinode besluit om in die lig van 1 hierbo erkenning te gee aan die status van burgerlike verbintenisse van persone van dieselfde geslag wat gekenmerk word deur liefde en trou – en maak voorsiening dat hierdie verbintenisse deur predikante wat hulle weg oopsien, bevestig kan word.
  5. Dieselfde Christelik-etiese standaarde (leer en lewe) geld vir die legitimasie en ordening van alle persone. Punt 7 van die besluit van 2007 verval.
  6. Die Algemene Sinode erken die diversiteit van beskouinge oor selfdegeslagverbintenisse binne die NG Kerk en bevestig die reg van kerkrade om hieroor hulle eie standpunte en praktyke te formuleer en te reël.
  7. Die Algemene Sinode bevestig die diskresie van kerkrade om die verskille oor homoseksualiteit in gemeentes te hanteer en versoek hulle om dit in ’n gees van Christelike liefde te doen.
  8. Die Algemene Sinode bied hierdie besluite oor selfdegeslagverhoudings aan met nederigheid na ’n ernstige soektog en as die beste toepassing van die boodskap van die Bybel soos ons dit tans verstaan. Die Algemene Sinode versoek lidmate, gemeentes en kerkvergaderings om weereens op ’n selfstandige soekproses na die toepassing van die boodskap van die boodskap van die Bybel hieroor te gaan. In die soektog kan studiestukke van die Algemene Sinode van 2007, 2011, 2013 en 2015 ernstig gelees word. In ooreenstemming met NGB Art 2 behoort die besondere en algemene openbaring gebruik te word, dws die beste huidige menswetenskaplike bevindings.
  9. Die Algemene Sinode besluit om ’n Christelik-Bybels-etiese model oor die seksualiteit vir alle mense te ontwikkel om gemeentes te begelei in die lig van voorafgaande besluite. Hierdie saak word ook verwys na die Taakspan vir Leerstellige en Aktuele Sake, wat reeds ’n soortgelyke opdrag in A.8.2 bl 172 punt 7.4 ontvang het.
  10. Die Algemene Sinode besluit om ’n bevatlike oorsig van die NG Kerk se reis met homoseksualiteit saam te stel en te versprei om gemeenteleiers te bemagtig in die begeleiding van gemeentes oor hierdie saak.

Kerk krap kop oor leraars wat nie wil aftree

’n Toenemende aantal NG leraars sou wou “nee dankie” sê vir aftrede wanneer hulle die kerk se amptelike aftree-ouderdom bereik.

Byna helfte van leraars meen 65 is te jonk om die tuig neer te lê, volgens nuwe navorsing wat op ’n groot kopskuif sedert 2015 dui.

Die tendens wys op ’n “ouer predikantekorps wat langer in gemeentes werk,” volgens dr Pieter van der Walt, ’n lid van die kerk se taakspan vir navorsing.

Waar 85% van dominees in 2015 nog bereid was om op 65 halt te roep, sê 45% van respondente nou die drempel moet hoër as 65 wees, aldus Van der Walt, wat die jongste data op 6 Maart in Johannesburg aan kerkleiers van al tien streeksinodes voorgelê het.

“Mobiliteit” is ook laag, met meer as 63% van leraars wat in hul eerste of tweede gemeente is.

Nou sal die lot van hierdie “teflon-dominees” waarskynlik by die kerk se Algemene Sinode in Oktober vanjaar bespreek word waar daar besluit sou kon word om die aftree-ouderdom te verhoog.

“Daar’s dominees wat op 55 reeds moes afgetree het en dan’s daar dominees wat op 70, 75 nog fighting fit is … So ons sal dit moet verreken,” het dr Dewyk Ungerer, aktuarius van die Algemene Sinode, gesê.

Dr Frederick Marais, skriba van die Kuratorium op Stellenbosch, het gesê: “Ons moet dink aan ’n mandjie waar ons beslis meer jong predikante nodig het en dit moet bevorder en aan die ander kant van die spektrum dink aan ’n tipe leraar wat ’n soort elder is.”

Volgens Ungerer raak lidmate soms raadop oor kanniedood-dominees. “Ek kry baie keer navrae van kerkrade wat vir ons sê: julle is eintlik ’n Mafia want ons kry nie van dominees ontslae geraak nie,” het Ungerer gesê.

Die vraag wat Van der Walt en sy mede-aanbieder, prof Kobus Schoeman van die Universiteit van die Vrystaat, ten slotte in die meer as 40 afgevaardigdes by die vergadering van die Algemene Sinodale Moderamen (ASM) se midde gelaat het, is: Hoe moet die kerk hierdie groep hanteer?

Tydens ’n uurlange sessie van groepgesprekke het die navorsingspan insette aangeteken en verdere debat sal stellig volg oor hierdie dreigende “Jaar-mageddon” vir ’n kerk waarin slegs ’n kwart van sy leraars onder 40 is en byna 35% ouer as 60 is.

In akademiese kringe is dié verouderende kanselwerkmag reeds deurtrap. “Predikante word as irrasionele arbeidsmarkdeelnemers geag, as gevolg van hul roeping in die bediening, en daarom tree hul nie altyd dieselfde as ander professionele mense op nie,” skryf Liezel Alsemgeest in ’n akademiese artikel getiteld Pastorie of nie? Die invloed van gemeentebehuising op die aftredevooruitsigte van die NGK-predikant. “Ongeveer 57% van die huidige predikantekorps in Suid-Afrika en Namibië sal binne die volgende 15 jaar moet aftree,” het Alsemgeest in ’n studie bevind wat in November 2018 op LitNet Akademies gepubliseer is.

Dr Barry Tolmay, moderator van die NG Kerk in KwaZulu-Natal en afgevaardigde by die ASM-vergadering het gesê “(leraars) voel hulle kry ’n geel kaart op 70 en dat hulle tog op ’n bepaalde manier betrokke sou wou bly. Hoe kan ’n mens miskien ’n kombinasie (van take) kry? Dat daar so bietjie van ’n volgende seisoen is.”

Wanneer moet dominees aftree?

Kyk na die uitslag

Loading ... Loading ...

Kerk oor hofuitspraak: ‘Dis ’n groot moment vir ons’

Uitspraak word Vrydag 8 Maart by die hooggeregshof in Pretoria verwag in die hofsaak oor ’n sinodebesluit oor selfdegeslagverhoudings. Ds Nelis Janse van Rensburg het Donderdag by ’n vergadering van die Algemene Sinodale Moderamen geleentheid vir gebed gegee en gevra dat die teenwoordige kerkleiers moet bid dat die Here vir hulle ’n “nugterheid gee, grasie gee, genade gee. Dat wanneer die uitspraak in die kerk se guns is ons met genade en grasie sal optree. En wanneer dit nie in ons guns is nie ons ook met genade en grasie met mekaar sal omgaan.”

“Lees die (hof)uitspraak dééglik self – vat die dokument en lees vir hom deeglik,” het Janse van Rensburg Donderdag op die vooraand van die hofuitspraak gesê in ’n saak met die potensiaal om die kerk “te ontwrig”.

Die hofsaak spruit uit 11 lidmate van die NG Kerk wat die 2016-besluite van die algemene sinode se selfdegeslagbesluite bevraagteken en ter syde wil stel.

“Die goed is meer kompleks as wat dit lyk,” aldus Janse van Rensburg, voorsitter van die Algemene Sinodale Moderamen (ASM).

“Mens moet jouself voorbehou voor jy nou weer ’n uitspraak oor ’n uitspraak maak. Jy kan jouself baie vinnig baie belaglik maak,” het hy aan die meer as 40 afgevaardigdes by die ASM wat tans in Kemptonpark vergader, gesê.

“Ek dink dis ’n redelike groot moment vir ons. Dis ’n kwessie wat vir ons oor die afgelope paar jaar geweldige hoeveelhede spanning gebring het. Die uitspraak het die potensiaal om vir ons te ontwrig. Daar is geen twyfel daaroor nie,” meen Janse van Rensburg.

Dr Gustav Claassen, algemene sekretaris, sal die kerk Vrydag by die hooggeregshof in Pretoria verteenwoordig.

Op 22 Augustus 2018 is ʼn dringende hofaansoek voor die hooggeregshof in Pretoria gebring om die NG Kerk se jongste besluit oor selfdegeslagverhoudings ongeldig te laat verklaar. Die aanvoorwerk vir die saak is gedoen deur ’n groep van 11 lidmate. Hulle is proponente Laurie Gaum, Judith Kotzé, Michelle Boonzaaier, dr Frits Gaum, ds Pieter Oberholzer, prop Hennie Pienaar, Lulani Vermeulen, adv Leon Wessels, dr Murray Coetzee, prof Hendrik Bosman, dr Chris Jones en dr Nadia Marais. Om “logistieke redes” word die aansoek gebring deur vier van hulle: Laurie en Frits Gaum, Judith Kotzé en Michelle Boonzaaier. Dit gaan oor die omkeer van die 2015-besluit dat openlike gay dominees kan bedien en dat hulle burgerlike verbintenisse mag voltrek. In 2016 is dié sinodebesluit tydens ʼn Buitengewone Algemene Sinode omgekeer.

Hoor die smagting na stilte, vra teoloë

“Ons gooi die liewe Here dood met woorde.”

Só waarsku prof Denise Ackermann onlangs. “Ons kan nie luister nie, want as ons luister, is ons kwesbaar,” meen die Anglikaanse teoloog.

Die afgetrede dosent het voor ’n gehoor van sowat 250 mense gepraat oor die onderwerp Rooted in silence: The value of spiritual direction (for clergy).

Ackermann het die ironie daarvan om te praat oor stilte met ’n tikkie ondeunde humor hanteer. Tog was sy ernstig, byna driftig, oor haar pleidooi teen aanbidding wat “hoofsaaklik kognitief is” en nalaat om te vra “hoe jou hart voel” wanneer jy aanbid.

Haar bydra was een van tientalle deur geestelike denkers tydens ’n tweedaagse openingsgeleentheid vir die Andrew Murray Sentrum vir Sprititualiteit in Wellington.

Prof Denis Ackermann (in pienk) word ná haar lesing by die Andrew Murray Sentrum vir Spiritualiteit op 25 Februarie na haar motor vergesel deur prof Elna Mouton (in geel), die kapelmeester. Foto: Le Roux Schoeman

In haar lewe moes sy dieper leer dink oor haar verstaan van God, het die 83-jarige gesê. “Wie is die Heilige vir my?” wou sy hardop weet, voor sy die vraag na die gehoor omgegooi het. “Is die Heilige pure liefde wat smag daarna om met jou te kommunikeer? Ek hoop so,” het Ackermann op Maandag 25 Februa­rie in ’n lokaal langs die sentrum se nuwe herberg en kapel gesê.

Ook teenwoordig was dr Frederick Marais van Communitas, wat die vorige nag in die nuwe herberg op die sogenaamde Samuel-kampus geslaap het.

Restourasie van hierdie kompleks van historiese geboue in sinodale besit is op die nippertjie voltooi en gaste van verskeie denominasies en medewerkers van regoor die land is tydens ’n skemergeleentheid met vingerhappies en snaarmusiek trakteer buite die kapel wat eens ’n perdestal was.

“Ek was voorsitter van die komitee wat die plek ontwikkel het,” het Marais, wat sinodaal getaak is met teo­logiese opleiding, verduidelik. “Nou sal ons in terme van die bedryf terugtree en (prof) Elna Mouton sal as kapelmeester, met ’n span mense wat saam met haar gaan werk, die program vul en mense innooi,” aldus Marais.

Oor die styl van die eenvoudige herbergkamers sê Frederick Marais: “Ons dink nogal ons is bietjie cluttered…ons moet bietjie detoks van al die goed wat ons lewe te vol maak.” Foto: Le Roux Schoeman

Oor sy eerste aand in een van die witgedekende herbergbedjies, het Marais gesê: “Die gebou het my opgeneem … it consumed me. Ek het so ingetrek in die geskiedenis hiervan.”

Die kampus dateer uit die 1880s toe die Skotse predikant Andrew Murray dit as opleidingsentrum vir sendelinge ontwikkel het.

Ds Nelis Janse van Rensburg, voorsitter van die Algemene Sinodale Moderamen, het by die openings­geleentheid gesê: “Ons hoop is dat wat hier aan’t gebeur is, ’n nuwe beweging in die kerk sal voortbring.” Janse van Rensburg het gesê die vorm van spiritualiteit wat hier ondersoek en beoefen word, “gaan oor meer weet as net die empiriese”.

“As rasionele mense moet ons ook in staat daartoe wees om die rykdom van kennis te erken wat jy verkry deur te glo. ’n Meer diepsinnige kennis wat jou toelaat om beter te sien, beter te verstaan, beter te kan weet.”

Op die vraag oor wie in die meer as twintig eenvoudig dog stylvolle kamers sal mag tuisgaan, het Marais gesê enige mens “wat sukkel om te bid en tyd nodig het om tot rus te kom” is welkom. “Of as jy net aan ’n draadjie hang met jou geloof.”

MÔRESTER-DRAMA: Stryd om ‘kerk se kinders’

Maatskaplike werkers moes hulle tot die hooggeregshof in Pietermaritzburg wend om sowat 200 kinders – van babas tot tieners – terug in hul sorg te kry ná “dramatiese en traumatiese” ingryping deur die plaaslike regering in KwaZulu-Natal.

Daar hang steeds ’n wolk oor twee uit die ses kinderhuise van die NG Kerk se barmhartigheidsarm in KwaZulu-Natal na ’n omstrede “byna militêre” toetrede by Môrester Ladysmith, Môrester Newcastle en ’n baba-eenheid ook op Newcastle.

Foto met vergunning van die Newcastle Advertiser.

Sowat 200 inwoners is die naweek van 16 Februarie uit die sentrums verwyder ná ’n “fluitjieblaser” glo bewerings van onder meer rassisme en die gebruik van die k-woord aangemeld het, volgens Ncumisa Ndelu, ’n woordvoerder vir die Departement van maatskaplike ontwikkeling in dié provinsie.

Ds Gerhard Botha, hoof uitvoerende beampte van KwaZulu-Natal Maatskaplike Dienste, het aan Kerkbode gesê werknemers van die sorghuise sal hul volle samewerking gee in die ondersoek wat teen 18 Maart afgehandel moet wees, luidens ’n hofbevel wat enkele dae na die intervensie toegestaan is.

Foto met vergunning van die Newcastle Advertiser.

Botha het gesê indien die bewerings wat tot die optrede gelei het waar is, dit oopgevlek moet word. “Ons gaan niks onder die mat vee nie,” het hy op 21 Februa­rie aan Kerkbode gesê.

Botha het die departement intussen fel gekritiseer en hul optrede tydens die voorvalle as “absoluut skrikwekkend” beskryf. Die ontruiming van die kinders is volgens hom met “byna militêre presisie uitgevoer” ondanks die feit dat aantygings teen Môrester nie vroegtydig aan hom gewys is nie en hy “verras sou wees” indien dit waar is.

Choas het op 15 en 16 Februarie losgebars toe verteenwoordigers van die Departement van maatskaplike ontwikkeling inwoners van drie van die Christelike Maatskaplike Dienste (CMD)-kinderhuise in KwaZulu-Natal van die perseel verwyder het. Die kinders is tydelik na ander plekke van veiligheid geneem. Die intervensie het gespruit uit bewerings van onder meer rassisme en die gebruik van die k-woord, volgens Ncumisa Ndelu, ’n woordvoerder vir dié departement. Dis nie duidelik waarom daar op drie verskillende instellings toegeslaan is nie – buiten daarvoor dat al drie deur CMD bestuur word. Ds Gerhard Botha, hoof uitvoerende beampte van CMD, het gesê werknemers van die sorghuise sal hulle volle samewerking gee in die ondersoek. Hy het gesê hy sou baie verras wees indien die bewerings waar is. Weziwe Thusi, mini­ster van maatskaplike ontwikkeling in die provinsiale regering, het kort na die dramatiese gebeure by Môrester Ladysmith, Môrester Newcastle asook die Meah-babasorgsentrum in ’n persverklaring gesê: “Government funds Môrester to the tune of just over R5 million to ensure the well being of these vulnerable children, we will not stand by when we learn that the money is possibly used to further traumatize the same children who are in need of care and protection.” Die kinders is intussen terug na die CMD-huise waar hulle vir die duur van die ondersoek sal bly. Foto met vergunning van die Newcastle Advertiser.

Dr Barry Tolmay, moderator van die NG Kerk in KwaZulu-Natal, het oor die aantygings wat ondersoek word, gesê enige uitwas van rassisme of liefdeloosheid sal nie geduld word nie.

Hy het bygevoeg dat hy volle vertroue het in “die groot werk” wat Botha verrig by CMD. Hy het verduidelik dat dit ’n onafhanklike organisasie is wat “parallel tot die kerk” werk.

Tolmay het gesê die beweerde rassisme kom te midde van “goeie ekumeniese brûe” in dié provinsie.

Volgens Botha het gewapende polisielede die de­par­tementspan vergesel tydens die ontruiming, wat in­­woners getraumatiseer het. Ndelu het in reaksie hier­op gesê die polisie is slegs op Ladysmith ontbied toe daar nie samewerking gegee is met die ontrui­mings­­proses nie.

Foto met vergunning van die Newcastle Advertiser.

Die 150 kinders van Ladysmith en sowat 50 van die twee instansies op Newcastle het vir meeste van die daaropvolgende week in ’n hoëvlak-toutrek tussen kerk­organisasie en plaaslike regering beland toe Botha se regspan suksesvol was met ’n dringende hofbevel wat bepaal het dat die kinders vir die duur van die ondersoek na hul blyplekke moet terugkeer. “Ons prys die Here dat die belange van ons kinders geseë­vier het, ons bedank die gemeenskap en ander organi­sasies vir hul ondersteu­ning en gebede,” het Botha lui­dens ’n verklaring gesê.

Rassisme is teen die etos van die organisasie waar hy al vyf jaar aan die stuur is, aldus Botha. En die span is veelrassig, het hy bygevoeg.

Die volgende belang­rike punt in die ondersoek sal 25 Maart wees wanneer die regter op sterkte van die uitslag van die on­dersoek die lot van die kin­ders sal bepaal.

‘Teologie moet uit die laer breek’

Afrika-teoloë sit nog “binne ’n soort laer” pleks daarvan om te meng met kultuur en veral met ander akademiese dissiplines.

“Ons blyk nie in dialoog te wees nie,” het prof Tinyiko Maluleke by die jaarlikse Teologiese Dag van die Kweekskool by die Universiteit Stellenbosch gesê.

“Brenda Fassie is teologiese materiaal. Cassper Nyovest is teologiese materiaal. Hugh Masakela … Niks wat mense affekteer, val buite teologie nie,” het die teoloog op 4 Februarie voor ’n volgepakte ouditorium met die aanvang van die Maties se akademiese jaar gesê.

Maluleke, wat in Limpopo grootgeword het en aan die Universiteit van Pretoria verbonde is, het gespot met landsburgers wat hulleself as apart van die res van die vasteland beskou: “Hulle sê steeds hulle gaan na Afrika … Ons is in Afrika!”

Maluleke se onderwerp was “Teologie van en vir Afrika: Ons klaagliedere, stryd en hoop”. Hy het gesê daar is eerder sprake van “teologie in Afrika” as “Afrika-teologie”.

“In die eerste sewe eeue van Christendom was Noord-Afrika (Soedan en Etiopië) Christelik. So dit is nie asof Christendom hier aangeland het met Jan van Riebeeck nie. Dis veel ouer. En Afrika het net soveel kleim daarop soos vele ander kontinente in die wêreld,” aldus Maluleke.

Maluleke het ook gepleit vir groter kennis van ander Afrika-godsdienste. “Ons het geen reg om onsself teoloë te noem as ons nie in staat is daartoe om teologies te dink oor Afrika-godsdiens buite Christendom nie. Dit was veel langer hier. En dis onderliggend aan elke koortjie wat jy mense sien sing in jou kerk. As jy bietjie aan die oppervlak krap, is dit daar.”

Maluleke meen die eintlike vraag moet wees: Wat het teologie “met Afrika, vir en in Afrika kom doen?”

“Wat het hy kom doen?” het Maluleke retories gevra. Tydens vraetyd wou ’n student weet waarom Maluleke na teologie as manlik verwys: Want ’n vrou sou nie soveel skade aangerig het nie, het Maluleke geantwoord met verwysing na die rol van teologie in onder meer slawerny en apartheid en, meer onlangs in Uganda, hulp wat kerkleiers volgens Maluleke aan ’n verdagte poging verleen om president Museweni herkiesbaar te stel deur sy geboortedatum aan te pas dat hy nie buite die ouderdomslimiet val nie. “Teologie het baie skade aangerig … ook ekologies. Nes feministe praat van “tekste van terreur” is daar waarskynlik ook sulke tekste wat die omgewing betref,” het hy gesê oor teksgebruik wat ’n wig tussen mens en skepping dryf.  Om daarenteen die selfstandigheid en bydrae van teologie in Afrika te illustreer, het Maluleke dié beeld by ’n skrywer geleen: Die pous reis na Afrika om twee martelaars op te teken as heiliges, maar sy pen se ink raak op. Die plaaslike biskop sien die penarie en gaan haal ’n pen met vars ink in sodat die geskryf kan voortduur …“Kan dit deel wees van wat teologie in Afrika die wêreld kan bied?”

Foto’s: Hugo van der Linde in Kemptonpark gegroet

Hartseer-dankbaar. Só was die gevoel onder lidmate wat vandeesweek tydens ’n roudiens in Kemptonpark van dr Hugo van der Linde afskeid geneem het.

“Dit was nie ’n gewone begrafnisdiens nie, daar was lofsang,” het ds Deon Holtzhausen gesê oor die diens wat hy op 31 Januarie voor 650 kerkgangers asook 700 regstreekse Facebook-videokykers gelei het.

In ’n stampvol NG Gemeente Bonaeropark het familie, vriende en kollegas die lewe van Van der Linde gevier.

Van der Linde is die vorige naweek met die aanvang van sy langverlof in Durban aan ’n hartaanval oorlede. Hy was op die punt om op ’n plesierbootvaart te vertrek met sy vrou Charlotte. Hy was 57.

Tydens die middel-van-die-week-diens het Holtzhausen ’n vroeëre video-opname gespeel waarin Van der Linde ’n teksgedeelte oor die roeping van Jesaja bespreek, met die oorledene se weduwee en kinders, Henko en Charmé, wat sodoende saam met ander lidmate ’n laaste maal die leraar hoor preek het in die kerk waar hy jare lank gewerk en waarvandaan hy ook die NG Kerk op sinodale vlak as voorsitter van NG Sinode Hoëveld tot einde 2018 gedien het.

Charlotte van der Linde, die weduwee, word getroos tydens die roudiens vir haar man, Hugo. Foto’s: Herman Verwey vir Kerkbode

In blou T-hemde geklee in die kerkbanke was verteenwoordigers van Oos-Rand Beskermde Werkplek. Dis ’n projek waarby die gemeente en veral Van der Linde reeds jare betrokke was om verstandelik gestremde lede van die gemeenskap te help versorg. Die groep het ook as koor opgetree tydens die diens wat om 11 vm begin het.

“Wanneer ek weg is, moet julle tog na (Oos-Rand Beskermde Werkplek) omsien,” het Van der Linde net onlangs volgens Holtzhausen aan hom gesê – met verwysing na Van der Linde se beplande aftrede oor ’n paar jaar. Min het enige van die twee leraars op daardie punt geweet dat die totsiens soveel vroeër en so onverwags sou kom.

Geliefde ‘ankerman’ Hugo van der Linde sterf aan hartaanval

’n Johannesburgse dominee moet vandeesweek ’n roudiens vir sy kollega hou ná dié met die aanvang van sy langverlof aan ’n hartaanval gesterf het. 

Ds Deon Holtzhausen van die NG Gemeente Bonaeropark in Kemptonpark sal die roudiens lei vir dr Hugo van der Linde wat in die ouderdom van 57 in Durban dood is. 

Van der Linde sou op ’n plesierbootreis saam met sy vrou Charlotte vertrek het toe hy Sondag oorlede is. 

Die paartjie was 34 jaar getroud en het twee kinders, Henko en Charmé, volgens Holtzhausen, wat Van der Linde meer as twee dekades gelede op Potchefstroom ontmoet het, waar albei leraars vroeër gewerk het. 

Van der Linde het in Welkom in die Vrystaat grootgeword en ’n doktorsgraad in missiologie behaal. Sy kollega by Bonaeropark was vol lof vir Van der Linde se veelsydigheid. “Van blomme rangskik tot musiekblyspel skryf,” het Holtzhausen vir Van der Linde as iets van ’n allrounder beskryf. “Met ’n oop hart.” 

Hy was ver van die voorpunt van tegnologie – het Holtzhausen geskerts en opgemerk dat Van der Linde nog sy dagstukkies laat tik het eerder as om self op die sleutelborde of slimfoon te rits soos ’n jonger geslag dominees. “Maar met missiologie was hy modern … die vraag was altyd: ‘Waar is ons vandag,’” het Holtzhausen gesê.

Van der Linde het ook buite gemeenteverband ’n leiersrol gespeel. Ná meer as 25 jaar se vriendskap en vier jaar se noue samewerking op NG Sinode Hoëveld het oud-kollega dr André Bartlett, Van der Linde se welwillendheid onthou. “Hy was ’n versoenende soort mens; ruimhartig,” aldus Bartlett wat in Oktober verlede by Van der Linde as voorsitter van dié sinode oorgeneem het. 

Op Bartlett se te-doen-lysie vir 2019 was juis ’n ontmoeting met Van der Linde om by dié ’n paar wenke te kry oor waarvoor ’n mens in die leierspos wat Van der Linde tussen 2014 en 2018 beklee het, moet “versigtig wees”. Nou sal Bartlett saam met talle mede-lidmate, vriende en familie op Donderdag 31 Januarie om 11:00 ’n roudiens by die NG Gemeente Bonaeropark bywoon om van Van der Linde afskeid te neem. 

Ds Nelis Janse van Rensburg het Van der Linde se dood as ’n reuse-verlies beskryf. “Ons hart gaan uit na Charlotte en die kinders. Mag dieselfde Gees wat Hugo so mooi getooi het, julle troos en versterk en aan julle die vrede gee wat anderkant verstaan, lewe gee,” het Janse van Rensburg, voorsitter van die Algemene Sinodale Moderamen, op Facebook geskryf. “Hy was ’n pastor, begeleier, vertaler van moeilike werklikhede, bringer van perspektief, prediker, leier – in vele opsigte ’n steunpilaar, rots en ankerman,” luidens Janse van Rensburg se inskrywing.

Neels was ‘aktivis vir vrede’

Kerksake se Riaan Cruywagen groet

Nes kansel of kollektebordjie, is Neels Jackson behoor­lik deel van die NG Kerk-meubels, skryf LE ROUX SCHOEMAN oor dié uittredende Kerkbode-redakteur.


Op 57 het Neels Jackson, kom ons noem hom maar die Riaan Cruywagen van die beleërde beat van Afrikaanse kerksake-verslaggewer, besluit dis tyd.

“Ek gaan aftree, maar beplan om vryskutwerk ook te doen (en) my groot stokperdjie is fotografie,” het hy onlangs vertel.

Neels is iemand wat ’n stokperdjie nogal na harde werk kan laat klink. As voëlkyker het hy al byna 700 van Suider-Afrika se 950 voëlsoorte gesien en as krani­ge fotograaf het hy, oor drie eksterne hardeskywe verspreid, 156 000 foto’s wat hy geneem het. So hy gaan nou nie in die son sit en duime draai nie!

Toe Neels in 2013 by Kerkbode begin het, het hy reeds 23 jaar joernalistieke ervaring gehad – hoofsaaklik by Beeld – en het hy pas spesiale erkenning by die Andrew Murray-Prysfonds ontvang. As kerkperd was hy op volle galop. Nou, ’n halwe dekade en ’n paar taai sinodes later, het ’n mens die kans om te vra: Hoe was dit aan die stuur van dié klein maar historiese publikasie waarvan die eerste uitgawe in 13 Januarie 1849 verskyn het. “Daar was uiteenlopende terugvoer, né,” sê Neels met ’n deadpan wat enige Poker-speler sal ja­loers maak. “Daar was mense wat verskriklik waarde­ring gehad het. Wat vir my goed sê soos dis die beste wat Kerkbode nog ooit gelyk het. En dan’s daar die ouens wat sê daai laaste koerant wat jy gepubliseer het, was die laagste laagtepunt van almal. Dis maar enige koerantman se ervaring.”

In November laasjaar het ek oor Neels se skouer gekyk hoe hy vanuit sy kantoor in Pretoria 2018 se laaste gedrukte Kerkbode-uitgawe persklaar maak en rolpers toe stuur. “Selfs meer as voorheen glo en bely ek nou: Jesus is die Here!” lui die laaste sin van Neels se afskeidsboodskap in die publikasie waarvan hy slegs die derde redakteur was wat hom nie eers as dominee bekwaam het nie.

Tussen die vele boeke in sy kantoorboekrak, die kosblikkie op sy wye lessenaar of pynlik netjiese fol­ders op sy werkkomper, moet die besoeker op soek na ’n leidraad na die man se binnelewe nie die halwe li­niaal­tjie miskyk nie. Dis waarmee “Mnr Jackson”, soos sy nuwe werkgewer destyds in die persverklaring rond­om sy aanstelling na hom verwys het, die Bybel lees.

Hy praat klokhelder oor sy geestelike reis. “Die storie was, ek het grootgeword met ’n baie sterk reëlsgodsdiens. In die SKJA het ons debatte gevoer oor wat mag jy en wat mag jy nie doen nie. Mag jy op ’n Son­dag ag­terplaaskrieket speel?” Hy’t gaan onderwys swot en la­ter as verslaggewer by Beeld be­gin werk en oor kerksake begin skryf. Daar ontdek die jong man van Pretoria toe skielik ’n groter geloofswê­reld. Verskillende denominasies en “almal aanbid vir Jesus, maar by elkeen lyk Jesus anders. So wie is die regte Jesus? En toe het ek die Evangelies gaan lees om Jesus beter te verstaan. En ek het begin by Markus. Ek het da­rem op daardie stadium ge­weet Markus is die oudste Evangelie,” vertel Neels.

Hy wou veral Jesus se be­na­dering tot die Wet en die Sabbatsgebod verstaan. Sy ge­volgtrekking? “Jesus som die wet op in terme van lief­de,” sê Neels. “Jesus gee voorkeur aan die liefde. Hy kry iemand jammer en Hy maak iemand gesond, al is dit op die Sabbat, al is dit werk.”

Nog ’n leidraad is ’n afdruk van ’n skildery wat oorkant die ingang tot sy kantoor pryk: Pablo Picasso se Guernica. “Dis ’n protes teen geweld. Waarskynlik die sterkste visuele protes teen oorlog in die hele kuns­geskiedenis,” sê Neels byna driftig. Hy praat breedvoe­rig oor kruisigingsmotiewe wat in die kunswerk, wat in 1937 voltooi is, “versteek” is en lees ’n gedig wat hy self oor hierdie kraaines van vertrekte gesigte van mens en dier geskryf het. Ons praat oor oorlog, kon­flik. “Toe ek diensplig gedoen het, het ek Godsdiensbeswaar aangeteken omdat ek nie glo oorlog is ’n ­goeie ding nie,” vertel Neels. “Ek is ’n pasifis, van vroeg af (in my lewe),” vertel hy en skakel oor na onnie-modus: “Dit het niks te doen met passief wees nie. Dit kom van die woord vir vrede. Die Latynse woord pax. So ’n pasifis is eintlik ’n aktivis vir vrede.”

Hierdie einste aktivisme het Neels veel lof van binne kerkgeledere besorg. “In ’n tyd waarin mense baie sinies geraak het oor die kerk, (het Neels) tog altyd ook die waarde van die kerk kon raaksien,” meen ds Danie Mouton, voorsitter van die Bybel-Media­direksie. “Ek dink Neels se bydrae was ook regtig dat hy ’n oog het vir diegene wat gemarginaliseer is, wat nie ’n stem het nie,” het Mouton einde laasjaar by navraag gesê. “(Neels) was ’n stem vir hulle en het hulle verhale na die hoofstroom gebring.”

Vlamme, puin, hoop …

Daar was al makliker preke om te lewer as die een wat ds Juani­ta Grey­­venstein op haar eerste Son­­­dag ná haar vakansie moes waar­neem.

“Ons bevind onsself op ’n ander plek as baie ander gemeentes,” het sy langs ’n sy­paadjie in die bedrywige Voortrekkerweg in Kaapstad aan die gemeente gesê. Voor haar het sowat 30 lidmate van Mait­land Gemeenskapskerk gesit – som­mi­ge op hulle eie kampstoele, enkeles op hulle hurke en ander op stoele wat die vlam­me vrygespring het. Want dié ge­meen­te se 115-jarige kerkgebou is in die dood­snikke van 2018 in ’n brand verwoes.

Onder die lidmate by die onlangse buitelugdiens van die Maitland Gemeenskapskerk was Aletta Kline (83) wat meer as 60 jaar hier aanbid het. Sy en Marie de Wee (70), wat by Kline in die huis werk, het vertel hoe De Wee in die 1980’s dienste hier begin bywoon het. “Toe ek uittree as diaken, toe sê ek sy moet my plek oorneem,” het Kline geskerts. En nou is dié vriendinne vol moed dat die Maitland-gemeente uit die as sal herrys. Foto: Le Roux Schoeman

“Dit is vir ons moeilik om voorspoed te sien as ons hierna kyk,” het die leraar aan kerkgangers gesê en oor haar reg­terskouer gewys in die rigting van die gebou wat van preekstoel tot orrel, van klavier tot galery verwoes is. “Maar dit is wat die mense van die Here kenmerk. Dat ons kan hoop vind, dat ons kan blydskap vind, dat ons kan dankbaar wees al sê ons omstandighede vir ons die teenoorgestelde,” het sy gesê.

Nes die vorige Sondagoggend, toe die brandreuk nog swaar op die perseel gehang en die dominee uitstedig met verlof was, het getroue kerkgangers dié Sondag weer op die plaveisel voor die gebou saamgetrek om lofliedere te sing en mekaar te bemoedig.

So lyk die Kanselbybel van die Maitland Gemeenskapskerk voor en ná die herstelwerk. Die tydsberekening van dié herstelwerk het daartoe gelei dat die boek die brand, waarvan die oorsaak nog onbekend is, vrygespring het. Foto’s: Verskaf

Die kloktoring en twee aangrensende vertrekke het behoue gebly, maar rook- en hitte-beskadiging is daarin sigbaar. 

Emily Maarman, die koster, is die aand van die brand (29 Desember) deur ’n medelidmaat na die toneel ontbied: “Dit was net tonge vuur gewees,” het sy gesê. “Dit was verskriklik om te sien.” Do­minees van nabygeleë gemeentes het na die toneel gehaas en ook ds Nelis Janse van Rensburg, voorsitter van die algemene sinodale moderamen, het daardie eerste Sondag deur die puin kom loop. Janse van Rensburg het vertel dat die ou Kanselbybel op interessante wyse die ramp vrygespring het: Dit is vroeër weggestuur vir herstelwerk en het eers die oggend ná die brand opge­daag. “Die Woord is hier, die Gees is hier, die mense is hier, so hier is steeds ’n gemeente al is die gebou weg,” het hy gesê.

Ds Greyvenstein het lidmate op haar beurt kans gegee om stories te vertel oor wat hulle van die gebou onthou en daarna gebid: “Here, kom verras ons met u troos en liefde … Al het ons nie woorde nie, kom luister.”

  • Indien jy die gemeente wil help, kontak ds Greyvenstein op 081 219 4750.

Kerk brand af, maar lofliedere klink steeds op

Hul kerk het Saterdagnag afgebrand, maar lidmate van Maitland Gemeenskapskerk het Sondag steeds saam gesing en gebid. 

Voor die smeulende puin van die 115-jarige gebou in Voortrekkerweg in Kaapstad, het gelowiges mekaar getroos en lofliedere gesing, het ds. Karlien van Wyk van die nabygeleë NG Kerk Welgemoed op die toneel aan Kerkbode gesê. 

Van Wyk en haar mede-leraar by Welgemoed, ds. Nelis Janse van Rensburg, was een van ’n aantal dominees, besorgdes, Maitland-lidmate en nuuskieriges wat Sondagoggend (30 Desember) deur die as en verkoolde oorblyfsels van dié aanbiddingsplek rondgeloop het. Die brand het omstreeks 20:00 Saterdagaand van kansel tot orrel verwoesting gesaai. Slegs die kloktoring en twee aangrensende vertrekke het die vlamme vrygespring, hoewel die rook- en hitte-beskadiging oral sigbaar is.   

Emily Maarman, die koster, is die aand van die brand deur ’n mede-lidmaat na die toneel ontbied: “Dit was net tonge vuur gewees,” het sy gesê. “Dit was verskriklik om dit te sien.” 

Ds. Riaan de Villiers van Groote Kerk is ook die vorige aand gevra om by te staan en was die volgende oggend weer daar om aan die spontane diens voor die kerkgebou deel te neem. “Ons het partykeer nie woorde nie, maar ons kon sug voor God. So mense het gesug voor God en het toe so stukkie gelees uit Jesaja 58, saam gebid … so op ’n manier het die hartseer en die treur ook ’n mate van hoop begin reflekteer wat vir my roerend was,” het De Villiers gesê.

Die Maitland-gemeente se leraar, ds. Juanita Greyvenstein, was met vakansie tydens die voorval. Sy het by navraag gesê dis ’n afskeid van baie wat in daardie ruimte gebeur het. 

Die oorsaak van die brand was nog nie bekend toe Kerkbode Sondag op die toneel was nie.