Lourens Bosman

Te klein om gestuur te word?

Klein gemeentes kla soms dat hulle uitgesluit voel in die gesprek oor gestuurde kerkwees: “Ons is so klein, al wat ons kan doen is om te oorleef en die bediening aan die gang te hou. Die groot drome van ’n gestuurde kerk wat ’n impak maak, is nie vir ons nie. Los dit maar vir groot en ryk gemeentes in die voorstede. Hier waar ons bly, het ons geen mag en invloed nie.”

Hierdie aanvoeling is belangrik omdat dit ’n verkeerde diskoers oor gestuurdheid ontbloot. Baie gemeentes dink onwillekeurig hulle gestuurde roeping in die gemeenskap is om vanuit hulle oorvloed en hoër posisie vir ander te gee en te help. Dit is dan dat gelowiges en gemeentes begin dink: Ons is te klein, te arm en te swak om aan onsself te dink as ’n gestuurde gemeente. Ons het skaars genoeg vir onsself, wat nog om vir ander uit te deel.

Die landskap waarbinne die kerk sy gestuurde roeping uitleef, het die afgelope twee dekades dramaties verander. Twintig jaar gelede kon die kerk dalk nog praat en optree vanuit ’n posisie van mag en status, vandag is so iets heeltemal uit pas met die omge­wing. Die tyd vir so ’n houding, hoe goed dit ook al bedoel was, is verby.

Maar eintlik was dit nog altyd uit pas. Die kerk volg Jesus en Jesus het gekom om te dien. Lydenstyd en Goeie Vrydag moet eenvoudig op ons afgee. Jesus is inderdaad Koning van alles, maar die kruis wys vir ons watter soort koning. Hy is nie een wat beïnvloed met mag en status nie, maar ’n koning wat Homself laat kruisig. Hy behaal sy oorwinning in swakheid.

Jesus stuur sy volgelinge (dit is nou ons) om in sy voetspore te volg. Dit beteken dat ons doen wát Hy doen en ook sóós Hy dit doen.

Die tyd wat die kerk die vinnigste gegroei het, was die tyd van die vroegste Christelike gemeentetjies. Hulle was allesbehalwe ryk en sterk, maar hulle het gemaak soos Jesus gemaak het. Daarin lê die krag van ’n gestuurde gemeente. Jesus het gesê: “Soos die Vader My gestuur het, stuur Ek julle ook.” Ons moet Hom ernstig opneem.

Dr Lourens Bosman is die algemene bestuurder in die kantoor van die Algemene Sinode.

Hier is ek, stuur my

Die slot van die nuwe president se toespraak op 16 Februarie het by baie Christene geresoneer. Hy het ’n lied van Hugh Masekela aangehaal. Dit eindig so: “I wanna lend a hand. Send me.”

Die woorde van die lied het diep wortels in die kerk. Die oorspronklike Thuma Mina (Stuur my), is ook in ons eie liedboek opgeneem. Die lied gaan daaroor om ja te sê as die Here jou roep en om in sy Naam te gaan waar Hy jou stuur.

Enige goeie missionale leier wil graag soveel moont­lik van die gemeente saamneem na die gesa­ment­like roeping van die kerk. Dit is een van die groot insigte wat wêreldwyd plaasvind: Die Here stuur sy kerk na die wêreld, nie net ’n kommissie of ’n paar en­toe­siaste nie. En dit is nou maar eenvoudig so: As ons saam loop, loop ons stadiger.

Ons het egter ook baanbrekers nodig wat voor loop.

Wanneer ’n trop buffels deur die veld beweeg, loop hulle nie almal op dieselfde spore of teen dieselfde pas nie. Party loop dié kant en ander daai kant om ’n digte bos, ander vat ’n wye draai. En dan is daar ook die voor­lopers wat soms ver voor die res van die trop uit beweeg.

In die kerk is sulke voorlopers dikwels mense met ’n sterk belewenis dat die Here hulle persoonlik vir iets spesifiek en uitdagend roep. Hulle het ’n sterk visie en hoë energie om dit te bereik. Die uitdaging vir leiers in die gemeente is nie om hierdie mense aan die beweeg te kry nie, maar om hulle energie te bestuur en om hulle deel te maak van die groter werk van die kerk. Mense met ’n sterk roeping word dikwels nie so maklik georganiseer nie en soms sukkel gemeentes met hierdie mense omdat hulle roeping nie binne die konvensionele bane val nie.

As ’n gemeente se leiers alles en almal wil beheer en organiseer, beperk dit die beweging van die kerk. Dit frustreer ook dikwels mense wat ’n sterk persoonlike roeping het en maak dat hulle buite die gemeente gaan soek na ander plekke waar hulle die roeping kan uit­leef. Die slegste wat soms gebeur, is dat hulle ontnugter raak en hulle roeping prysgee.

Ons geskiedenis is vol stories van mense wat gehoor het hoe die Here hulle roep en toe geantwoord het: “Hier is ek, stuur my.” Hierdie is die soort mense wat die kerk help om aan die beweeg te kom en te bly.

▶ Dr Lourens Bosman is die algemene bestuurder in die kantoor van die Algemene Sinode.

Verken die landskap om jou só

Een van die belangrike vaardighede van goeie mis­sionale leiers is die vermoë om ’n kaart te maak van die landskap om hulle.

Die landskap waardeur die kerk se roeping beweeg is nie ’n teerpad oor ’n vlakte nie. Dit is eerder soos die veld waardeur ’n trop buffels stadig na hulle weiding loop. Hoe die landskap lyk het ’n baie groot invloed op hoe hulle beweeg. Die groter koers mag vas wees, maar die slote, die bosse en bulte bepaal hoe hulle daar­heen aanstap.

Gemeentes bestaan en leef in uiteenlopende landskappe. Gestuurde gemeentes steur hulle aan hierdie landskap en hulle leiers het ’n prentjie in hulle kop van waar die gemeente in die groter prentjie pas.

Gemeentes wat ’n impak maak, het die kuns bemeester om in die wêreld te gaan wandel. “Die wêreld” verwys dan na hulle onmiddellike omgewing. Wat gaan aan in die gemeenskap, wat gaan aan in mense se lewe, waar is die nood en wat is die tendense?

Om dit uit te vind is eintlik nie so moeilik as wat dit klink nie. Jy moet net gaan vra. Verskillende sleutel­persone in die gemeenskap gee vir ’n mens verskillende perspektiewe. Die skoolhoof kan nogal baie vertel van wat in die gesinne van sy leerders aangaan. Die polisiebevelvoerder weet van die misdaadtendense, die maatskaplike werker kan vir jou vertel van die nood en behoeftes in die gemeenskap. Die mediese dok­ter het ’n prentjie van die gesondheid en ook van die geestesgesondheid en die haarkapper sal vir jou kan vertel waaroor skinder hulle. Dit is natuurlik ook goed om by ander leraars in die gemeenskap te gaan hoor, veral dié in gemeentes van ander tale en rasse.

Talle gemeentes se hele verstaan van hulle roeping het al dramaties geskuif nadat hulle geluister het wat in die gemeenskap om hulle aangaan. Hulle ontdek nood waarvan hulle nie geweet het nie, maar ook vennote met wie hulle kan handevat. Om dit uit te vind moet jy bereid wees om te gaan luister.

Om ’n kaart van die landskap te maak, gebruik gemeentes twee van die kernkapasiteite wat gestuurde gemeentes nodig het. Dit is die vermoë om te luister en die vermoë om te waag om oor grense te gaan. Julle kan nie ’n kaart maak deur net met mekaar te praat of net deur die Bybel te lees nie (hoe belangrik hierdie twee ook al mag wees!). Julle moet uitgaan en gaan luis­ter. En so met die uitbeweeg en luister kry ’n mens ’n prentjie van waarheen God julle roep en hoe om daar te kom.

▶ Dr Lourens Bosman is die algemene bestuurder in die kantoor van die Algemene Sinode.

Soos buffels op pad weiding toe

Die kerk beweeg nie na sy gestuurde roeping soos ’n afdeling soldate nie. Dit lyk eerder soos ’n trop buffels op pad na hulle weiding.

Buffels wat klaarmaak by die drinkgat, marsjeer nie in gelid weiveld toe nie. Hier wei ’n klompie, ander lê en herkou, kalfies drink aan hulle ma, jonges toets mekaar se krag speel-speel. Die trop beweeg maar so geleidelik. Party het al lankal klaar gedrink en is al ’n ent weg, dan staan ander nog by die water.

Enige leier wat ’n gemeente na sy Godgegewe roe­ping moet lei, moet dít goed verstaan. Die kerk beweeg baie meer soos ’n trop buffels as soos afgerigte soldaatjies. Daar is mense wat lank onder die bome staan en praat en dink en herkou, ander is oënskynlik met hulle eie goed besig, terwyl ’n ander groep lankal die roeping verstaan en uitleef.

Leiers moet die trop op koers kry en aan die gang hou.

Daarom is doelgerigte strategiese beplanning en bestuur van ’n gemeente net ’n deel van die leierskapprentjie. Dit is nie onbelangrik nie, maar dit neem nie genoeg in ag dat ons in die kerk altyd met vrywillige medewerkers op pad is nie.

Die innoveerders hou van vernuwing en uitda­gings, hulle loop ver voor die trop uit en gaan toets nuwe weivelde. Diegene wat nuwe dinge gou aanvaar en die vroeë meerderheid van die gemeente vorm, kom redelik gou aan boord. So begin omtrent die helfte van die gemeente saamwerk om die roeping te realiseer.

Dan is daar diegene (omtrent 34%) wat vernuwing later aanvaar. Hulle is nie onwillig of weerstandig nie, dit vat hulle maar net langer. En dan is daar ook die mense (sowat 16%) wat niks van veran­dering hou nie en vernuwing nooit gaan aanvaar nie.

As ons nadink oor hoe om ’n gemeente se gesig na die wêreld te draai, is dit goed om hierdie insig te onthou. Moenie dink mense wat later aan boord kom, is sommer net dwars en moeilik nie. Moet ook nie dink die innoveerders is die norm en dat almal so moet wees nie.

Goeie leiers is geduldig. Hulle weet: ’n Trop buffels beweeg stadiger, maar die trop loop saam. En te midde van al die rondmalery, hou die leiers koers. Goeie leiers weet waarheen God hulle roep.

▶ Dr Lourens Bosman is die algemene bestuurder in die kantoor van die Algemene Sinode.

Dit is nie net nog ’n dieet nie

Teen hierdie tyd het die meeste mense al hulle nuwejaarsvoorneme van ’n nuwe dieetplan begin en laat staan.

Dieetplanne kom en gaan en elke jaar maak mense nuwe beloftes van ’n ander manier van eet wat jou maerder, slimmer, meer energiek en sommer oor die algemeen gesonder sal maak. Ons gewone outjies se moeilikheid is dat ons groot en vinnige resultate wil hê met die minste moeite. Dieetplanne vra egter normaalweg ook vir ’n verandering in lewenstyl. ’n Dieet wat regtig werk, is nie ’n quick fix nie.

In die kerk was daar die afgelope dekades allerhande planne om die kerk reg te ruk. Dinge soos strate­giese beplanning, praise and worship, gemeentebou, evangelisasie, kleingroepe en geloofsoffers. Niks hiervan was verkeerd of waardeloos nie. Inteendeel, dit het oor die jare baie gemeentes gehelp om relevant te bly en hulle roeping uit te leef. Die frustrasie vir baie dominees en gemeenteleiers is dat dit egter nie die gemeente se diepgewortelde kultuur kon verander nie.

Die laaste van hierdie planne wat op die toneel verskyn het, is gestuurdheid of missionaliteit. Ek hoor soms dat mense hiervan sê: “Ag wat, dit is net nog ’n dieetplan. Ek het genoeg gehad van hierdie soort giere. Dit werk nie regtig nie.”

Gestuurde kerkwees is nie net nog ’n dieetplan nie. Dit is nie ’n program of ’n projek nie. Die doel daarmee is om die kultuur van die gemeente te skuif, terug na die kultuur wat die vroeë kerk soveel vitaliteit gegee het. Dit is iets wat wêreldwyd bestudeer, bepraat en gedoen word.

Die beweging na missionale kerkwees wil gemeen­tes help ontdek hoe hulle weer God se lewende stem kan hoor. Dit wil gelowiges leer waag om oor grense te gaan en te ontdek hoe God in die gemeenskap teenwoordig is. Dit gaan daaroor om God se spesifieke
ro­e­ping vir die gemeente hier en nou te onderskei. Gemeentes moet ontdek hoe om planne te maak wat hul­le in die regte wêreld kan uitvoer. En dit moet hulle saam met ander gelowiges doen.

In hierdie rubriek gaan ons vanjaar kyk hoe so ’n ver­andering kan plaasvind.

Om as gestuurdes te leef, raak die bestaan van die hele kerk. Dit is nie ’n vinnige dieetplan nie. Dit vat ons terug na die oorspronklike plan met ons.

▶ Dr Lourens Bosman is die nuwe algemene bestuurder in die kantoor van die Algemene Sinode.