Neels Jackson

Neels Jackson was voorheen kerksake-verslaggewer van Beeld. Sedert 2014 is hy redakteur van Kerkbode.

Sarah Jane Wessels was ‘ma’ vir baie

Ds Sarah Jane Wessels, die oudste vrou wat ooit as predikant in die NG Kerkfamilie gedien het en waar­skynlik die eerste vroulike eme­ritus-predikant in die NG Kerk, was ’n moederfiguur vir vele jonger, vroulike predikante.

Dit blyk uit die reaksies nadat Wessels op 4 April in Nelspruit op 81 jaar aan kanker oorlede is.
Sy is in Nigerië gebore waar haar pa, ds Marmeduke Visser, sendeling was, maar hulle het teruggekeer Suid-Afrika toe toe sy vier was. Op ses het sy al die roeping gevoel om predikant te word en vir haar pa se groentetuin gepreek.

Daardie roeping sou egter baie jare later eers vervul word, want vroue kon destyds nie predikante word nie. Dit het Wessels egter nie gekeer om onder meer ’n meestersgraad in praktiese teologie by die destydse Potchestroomse Universiteit te verwerf en verskeie ander teologiese vakke en kursusse te voltooi nie.

In die 1990’s, nadat die NG Kerk se Algemene Sinode besluit het dat vroue wel predikante mag word, het sy by die kweekskool op Stellenbosch begin om die ontbrekende deel van die NG Kerk se predikantsopleiding te voltooi.

Dr Carin van Schalkwyk, predikant van Philippolis en destydse klasmaat van Wessels, vertel dat hulle ses vroue in hulle finalejaarsklas was. Sy was die “tannie” tussen die ander.

Destyds was die gedagte aan vroue­predikante nog nuut en Van Schalkwyk vertel dat die vroue erge diskriminasie en uitsluiting beleef het. Hulle was dikwels kwaad en seer. Dan was Sarah Jane rustig en kalm en sou sy sê: “Kom ons gaan drink koffie.”

Hulle het baie respek vir Wessels gehad omdat sy op haar ouderdom steeds haar droom uitgeleef het.

Dit was vir hulle baie sleg dat Wessels ná die voltooiing van haar studies nie saam met haar klasmaats gelegitimeer kon word nie. Die rede was dat sy te oud was om predikant te word. Die kerkreg, sê Van Schalkwyk, is ongenaakbaar toegepas.

Maar toe kom sê Dawid Kuyler en Frederik Nel van die VGK vir haar hulle het geen reël van te oud wees nie en hulle het haar nodig. En toe legitimeer die VGK haar as predikant.

Sy het ’n jaar lank as predikant van die VGK gemeente Rust-ter-Vaal ge­werk en toe op 65 geëmeriteer. Daarna het sy ook vier jaar lank by die NG gemeente Randfontein-Noord as predikant gewerk.

En selfs nadat sy op 70 daar opgehou het, het sy nog Sondag na Sondag op uitnodiging in verskillende gemeentes gepreek, radiopreke gedoen en geskryf. En op die agtergrond het sy steeds ’n sterk versorgende rol as moederfiguur vir ander vroue in die bediening gespeel.

“Sy was ’n pastor pastorum vir ons vroue. Sy het ons altyd bemoedig,” sê prof Christina Landman. Sy het byvoorbeeld spesiaal Dullstroom toe gery vir Landman se ordening as predikant.

“Sy kon jou behoeftes aanvoel voor jy dit nog sê. Sy was versorgend en sou nooit veroordeel nie. Dit was goed om haar te ken,” sê Landman.

Om ’n kerk op ’n ashoop te bou

EJ Leach, vroeër predikant van die NG gemeente Waverley-Oos in Pretoria, en sy vrou, Sané, ’n maatskaplike werker, werk die afgelope jaar by ’n kerk in Hyderabad, Indië. Hulle was onlangs op ’n besoek aan Suid-Afrika, en het vir NEELS JACKSON van hulle werk en ervarings in Indië vertel.


Die storie van EJ en Sané se werk in Indië begin lank voordat hulle verlede jaar na Hyderabad vertrek het. Dit begin by geloofswaarhede wat hulle hier in Suid-Afrika geleer het.

Sané praat oor Jesus wat vir sy disspels gewys het hoe om gemarginaliseerdes lief te hê. “Ons moet doelbewus mense wat swaarkry, help,” sê sy.

Dit het sy al in haar ouerhuis geleer. Haar pa is ds Chris Lötter wat nou in Rayton is, maar ook een maal per maand ’n gemeente in Botswana gaan bedien. Verder was Sané betrokke by Echo Jeugontwikkeling in Villieria, Pretoria, waar hierdie geloofswaarheid in ’n gemeenskap uitgeleef word.

EJ sê dat hy in die kerk in Suid-Afrika dikwels beleef het dat daar ’n soort Ou- Testamentiese volksgodsdiens beoefen word. Dis so iets van “God vir ons mense”.

Sané Leach en drie van haar kollegas by die My Choices Foundation wat gesinsgeweld en mensehandel probeer teëwerk. By dié geleentheid het hulle Sowmya, ’n berader vir wie sy op die foto ’n drukkie gee, se verjaarsdag gevier.

In die Nuwe Testament is dit anders. Dit het hy geleer in die NG gemeente Stellastraat in Pretoria waar hy grootgeword het en in Tukkies se fakulteit teologie waar hy as predikant opgelei is.

En hy het dit leer leef in Intentional Living, ’n soort kommune wat hy en ’n groep medestudente op die spoor van die ou monastiese voorbeelde gevestig het. Die uitgesproke doelwitte was om eenvoudig te leef (teen die verbruikerskultuur in) en om kontak te maak en verhoudings te bou met armes. Daar het hulle grense van klas, ras en ekonomie oorgesteek.

In die kerk was hy dikwels gefrustreerd met die gebrek aan diversiteit. Hy wou sy gemeenskap verbreed sodat dit mense insluit wat anders as hy lyk en dink. Dit het bygedra daartoe dat hy en Sané Indië toe is.

In Hyderabad, ’n groot stad naastenby in die middel van Indië, werk EJ en Sané albei vir Hope Unlimited Church. En soos dit in die naam sê, is dit ’n kerk wat hoop wil bring. Maar hulle is elkeen ook betrokke by ’n ander bediening. Sané werk vir My Choices, ’n organisasie wat gesinsgeweld en mensehandel probeer teëwerk. EJ doen opleiding by Hand of Hope, ’n kerkplantbeweging.

Die afgelope jaar was daar baie dinge in hulle nuwe omgewing wat hulle getref het. Sané vertel van die Indiese kos wat so lekker is en van mense se gasvryheid. EJ vertel van die baie mense. Hyderabad is ’n stad met 11 miljoen inwoners – soveel soos in die hele Gauteng. Dit maak dat die verkeer iets verskriklik is. “Ek sal nooit weer kla oor ’n taxi hier nie. Daar gaan dit duisend maal erger,” verklaar hy.

Maar daar is ook maatskaplike kwessies wat ’n groot rol in hulle bediening speel. Dit sluit in:

– Christene is ’n klein minderheid en daar word dikwels teen hulle gediskrimineer.
– Die kloof tussen ryk en arm is baie groot en baie sigbaar. Jy kan byvoorbeeld ’n luukse hotel op ’n plek kry en dan is daar plakkers net oorkant die straat.
– Die kastestelsel wat mense in verskillende sosiale klasse plaas, is diep gewortel. Selfs Christene sukkel om daarvan afstand te doen, soos sommige Christene in Suid-Afrika sukkel om hulle rassisme af te lê.
– Die patriargale stelsel is baie sterk sodat vroue baie swaarkry. Gesinsgeweld is ’n groot kwessie.
– Armoede en die lae waarde van vroue dra by tot die probleem van mensehandel. Gewetenlose mense sal byvoorbeeld ’n arm plattelandse gesin nader met beloftes van ’n ryk man vir hulle dogter. Dan verkoop die ouers hulle dogter in die hoop op ’n beter toekoms, maar al wat gebeur is dat sy ’n seksslaaf word.
– Huwelike wat deur families vir hulle kinders gereël word sonder dat die kinders ’n sê daarin het, is algemeen.

EJ Leach (agter, tweede van regs) saam met lede van ’n sokkerspan van Hope Unlimited Church se mannebediening, Momentum. Dié foto, sê EJ, vertel iets van hulle kerk se demografie, want die oorwig van lidmate is in hulle twintigerjare.

Teen dié agtergrond vertel EJ van die Well of Life Churches. Dit is kerke wat in arm, plattelandse gemeenskappe rondom boorgate op die been gebring word. In sulke arm gemeenskappe het mense min opleiding en min infrastruktuur. Die lewe is swaar. ’n Vrou sal byvoorbeeld elke dag kilometers moet stap om te gaan water haal.

Om ’n kerk te plant, sink iemand dan ’n boorgat in die middel van die gemeenskap. Daar kan enigeen kom water haal. Vir die kerkplanter bied dit die geleentheid om met mense te gesels oor die lewende water. En uit sulke gesprekke word ’n gemeente gebore. EJ se rol is om vir dié kerkplanters opleiding te gee in kerkgroei.

Hulle kerk in Hyderabad het baie jongmense wat in die sterk IT-sektor werk. Van hulle lidmate wat uit die platteland kom, is die eerste in hulle families wat enige geleerdheid het. Maar of dit in die arm gemeenskappe om ’n boorgatkerk is en of dit in die cool stadskerk is, daar is baie lidmate wat die enigste Christene in hulle families is. En dan word hulle deur hulle eie familie verstoot. Die kerk moet vir hulle die rol van familie speel.

EJ Leach (tweede van links) maak vlieërs saam met inwoners van ’n tehuis vir MIV+ kinders. Dit is deel van die Hope Unlimitied Church se projek Hope Now. EJ vertel dat die oorgang van winter na somer in Indië met die Sankriti-fees gevier word. Dit is in sy wortels ’n Hindoefees wat die Songod se oorwinning oor die winter vier. As deel van die fees maak mense vlieërs wat hulle laat vlieg. Die kerk gebruik die geleentheid om met mense te praat daaroor dat Christene soms die wind van voor kry, en oor die Heilige Gees wat ’n mens oplig om bo die struikelblokke uit te styg.

Daar beleef EJ en Sané wat dit is om in ’n klein geloofsminderheid te leef. Hulle vertel met hoeveel toewyding sulke Christene hulle geloof uitleef, hoeveel energie hulle in hulle geloofslewe insit – teenoor gelowiges in ’n land soos Suid-Afrika wat soveel dinge as vanselfsprekend aanvaar.

In berading kry hulle byvoorbeeld gereeld te doen met jongmense wat mekaar in die stad ontmoet, verlief raak en wil trou. Maar dan is hulle heel moontlik uit verskillende kastes en die families wil nie instem tot die huwelik nie. ’n Liefdeshuwelik is glad nie vanselfsprekend nie.

’n Deel van Sané se werk is met vroue wat deur hulle mans mishandel word. Sy vertel dat daar ’n hardheid tussen mense in Indië is. Dit is algemeen dat ’n man sy vrou of dat ’n onderwyser ’n kind sommer teen die kop klap. Dis nie geweld soos om iemand met ’n mes te steek nie, maar sy sien ’n onderliggende woede tussen mense. En baie vroue is die slagoffers daarvan in hulle huwelike.

EJ sê dat hy daarom by Momentum, hulle kerk se mannebediening, gepraat het oor ’n manlikheid soos dié van Jesus, ’n manlikheid wat sag en weerloos kan wees.

Maar terwyl hulle met sulke maatskaplike probleme werk, is daar ook baie wat hulle inspireer, soos die gasvryheid wat hulle juis by arm mense beleef.

Kinders van ’n arm gemeenskap wat letterlik op ashope bly, eet aan ’n voedsame maaltyd wat vir hulle gegee is. Sané Leach vertel dat dit deel is van die projek Love thy Neighbour wat sy en EJ by die Hope Unlimited Church begin het. Een maal per maand gaan hulle na die gemeenskap wat deur die organisasie Christ for All bedien word. Dan gee hulle vir die kinders kos en hulle deel die evangelie op ’n kreatiewe manier, deur byvoorbeeld met vlieërs te speel. Die ashoopgemeenskap tel onder Indië se “onaanraakbares”, die laagste vlak in kastestelsel. Deur dié projek bring hulle van Hope Unlimited Church se welaf lidmate by die armstes in die gemeenskap uit. Dít, sê EJ, is ’n poging om deur die kastestelsel te breek.

EJ vertel verder dat hy ’n maand na hulle aankoms in Indië ’n konferensie bygewoon het van 400 pastore uit die platteland wat in haglike armoede werk. Hierdie pastore, verklaar hy, is die helde van die geloof. In die oggend weet hulle hulle gaan waarskynlik vandag met klippe gegooi word, maar hulle gaan nogtans uit en vertel mense van die evangelie. Die toewyding van gelowiges, die ure wat hulle werk het ’n groot indruk op hom gemaak.

Wat hou die toekoms vir hulle in?

EJ sê hulle is nou besig om die kultuur en die omstandighede in Indië te leer ken. Die plan is egter dat hy en Sané saam met ’n span gelowiges ’n nuwe Hope Unlimited Church in Kolkata moet gaan plant.

EJ hoop dat dit ’n kerk sal wees waar die selflose evangelie van Christus nog meer tot sy reg sal kom. Waar die boodskap van die radikale gelykheid van mense werklik sal wortel skiet en waar hulle die ongelykheid van die kastestelsel en die patriargie en van ekonomiese verskille nog meer sal deurbreek.

Gaan hulle terugkom Suid-Afrika toe?

Hulle weet Suid-Afrika het ook sy uitdagings en hulle praat met mekaar oor die vraag of hulle nie eintlik hier moet werk nie, maar solank as wat die Here hulle in Indië wil gebruik, sal hulle daar bly. Hulle voel tevrede dat hulle nou in Indië moet wees, sê Sané.

#imagine – verbeel jou ’n beter Suid-Afrika

Die naweek van 29 tot 31 Maart word die jaarlikse #imagine-jeugfeeste weer aangebied. Ds Fouché de Wet, uitvoe­rende hoof van #imagine, het vir NEELS JACKSON vertel van die pad wat #imagine geloop het om hier uit te kom.


Dit was in 2013 dat die droom ontstaan het om ’n nuwe beweging van jeugbediening op die been te bring. In 2014 sou dit 40 jaar wees na 1974 se Jeug-tot-jeugaksie – en, het mense soos ds Gielie Loubser van die Wes-Kaap en Louis Brittz van Pretoria gevoel, dis tyd om weer so iets te doen.

Baie daarvan was ’n geloofsdaad, want niemand het begroot om twee groot feeste, een in die Kaap en een in Gauteng, te hou nie. Maar hulle het dit gedoen.

Fouché vertel dat hy deur die NG Kerk se noordelike sinode gevra is om namens hulle betrokke te raak. Hy was in daardie stadium ’n bietjie allergies vir groot byeenkomste, maar het gehelp om die eerste fees in Gauteng te reël.

Twee deelnemers aan 2016 se noordelike #imagine-fees maak die #-teken met hulle vingers. Die kruissimbool in die #-teken is vir #imagine betekenisvol.

Sy “bekering” het by die eerste fees in 2014 plaasgevind, toe hy sien wat gebeur.

Eerstens het hy gesien hoe ’n groot behoefte daar was. #imagine was ’n onbekende produk, hulle het min bemark, maar die tieners het na die feeste toe gestroom.

Tweedens was daar die diversiteit. Dit het tieners van verskillende rasse, verskillende kerke, en uit die stad én platteland byeengebring.

Derdens het hy die passie gesien waarmee die kinders na die wêreld gekyk het. Hulle wou ’n verskil maak.

Met daardie eerste feeste het hulle ’n klomp lesse geleer. Oor logistiek, maar ook oor die teologiese aanpak van so ’n fees. “Ons moes ekumenies geoefen raak,” vertel Fouché.

Maar dit was ook duidelik dat daar baie potensiaal was. En hulle het die groen lig gekry om voort te gaan en die volgende jaar ’n tweede stel feeste te hou. Die NG Kerk was die groot stukrag agter alles, maar dit het ’n ekumeniese fees geword waarby daar verlede jaar 1 300 gemeentes van 400 dorpe en stede en 40 verskillende denominasies betrek is.

’n Tiener kniel in gebed by ’n kruis. Dit was by een van die stasies wat ingerig is vir tieners om hulle geloof op ’n persoonlike vlak uit te leef.

Finansies was nog altyd ’n vraagstuk, vertel Fouché, maar die Here het telkens voorsien. “Ons was nog altyd in die rooi, maar nooit so in die rooi dat ons dit nie kon maak nie,” sê hy.

#imagine het ’n paar dinge anders gedoen as vorige tienerbedienings wat net op kinders se persoonlike verlossing gefokus het. Daardie feeste was eiland­ervarings en niemand het dit opgevolg nie.

#imagine werk nou saam met gemeentes. Kinders moet deur hulle gemeentes inskryf. En dan gee #imagine vir die gemeentes opvolgmateriaal sodat hulle ná die feeste met hulle tieners kan werk.

#imagine hou ook nie net die groot feeste nie. #imagine kids is byvoorbeeld ’n vakansieprogram vir laerskoolkinders waarin die tieners wat by die feeste was, as leiers optree.

Vyf jaar ná die eerste twee feeste, is daar nou vier gevestigde feeste: ’n Wes-Kaapse fees by Bredasdorp, ’n Oos-Kaapse fees by Jeffreysbaai, ’n fees by Botha­ville wat die Vrystaat, Noord-Kaap en KwaZulu-Natal bedien, en ’n fees vir die vier noordelike provinsies naby Bela-Bela (vroeër Warmbad).

In kleingroepies gesels die tieners verder oor sake wat in die groot groep aan die orde gestel is.

Hulle droom daarvan om ’n eie fees vir KwaZulu-Natal te begin, sê Fouché. Sodra daar ’n sterk, gevestigde netwerk van kerke is wat bereid is om eienaarskap vir die fees te vat, skop hulle af.

In Namibië het die beweging ’n bietjie stoom verloor, en hulle markeer nou die pas totdat genoeg kerke ingekoop het om die fees volhoubaar te maak.

#imagine se groei het egter sy eie uitdagings meegebring. Almal wat daaraan gewerk het, het dit deeltyds gedoen. En dit het daartoe gelei dat die pap soms op die grond geval het.

Iets moes gebeur, maar niemand het geweet wat nie.

Fouché sê die keerpunt het gekom toe hy en ds Teodor van der Spuy die Triga Accelerator-kursus bygewoon het. Dit was ’n geleentheid om jong Christelike organisasies te help om te groei.

Drié jong organisasies en Christelike entrepreneurs is bymekaar gebring en hulle het geleer om meer soos besighede te dink. Hulle moes byvoorbeeld ’n besigheidsplan opstel.

Dit het daartoe gelei dat Fouché as #imagine se voltydse uitvoerende hoof aangestel is. Nou het hulle al vier voltydse mense in diens in kantore in Centurion en die Kaap.

In die #imagine-verhaal is daar ’n interessante dinamiek tussen stad en platteland. Sowat 70% van die tieners wat die feeste bywoon, kom uit die platteland, maar sowat 70% van die mense wat dit reël, kom uit die stad. Dit is ’n manier waarop die stede met hulle sterk jeugbedieninge die platteland help.

Oor vanjaar se feeste, sê Fouché dat hulle tema gaan oor die jong Timoteus en Paulus se oproep dat Timoteus God in sy verhaal sal raaksien. Hulle wil die tieners daardeur help om God in hulle eie storie raak te sien.

Een groot mikpunt is om die kinders se identiteit in Christus te vestig. ’n Tweede is om brûe te bou. En die derde is om kinders te help tot ’n lewe in diens van die kerk en die gemeenskap.

Dit gaan oor ’n verbeelding wat nuut dink oor jonges se plek in die kerk en die kerk se rol in hulle lewe. En oor hoe Suid-Afrika se landskap anders kan lyk as dié tieners werklik ’n verskil begin maak.

Geskep om te skep

“Die Skepper het ons gemaak om skeppend te wees,” sê dr Zander van der Westhuizen. Neels Jackson het met dié predikant van die NG gemeente Tygerpoort gesels.


In ’n mens se skeppende talent word daar iets sigbaar van die beeld van God waarna die mens geskape is.

Dit is hierdie kreatiwiteit wat die fokus is van Wolkedans, ’n musiekgedre­we produksie wat Zander, die sanger Leon Gropp en die akteur Pierre Brey­tenbach binnekort by die Woordfees in Stellenbosch op die planke gaan bring.

Die aanleiding tot die produksie lê eintlik al in verlede jaar se Woordfees, toe Leon, wat help met die kreatiwiteit in Tygerpoort, die prys gewen het vir die beste musiekgedrewe produksie. Dit was met Rooidag, waarin Leon sy toonsettings van NP van Wyk Louw se gedigte gesing het.

Vanjaar wou hulle iets anders doen. Zander, Leon en Pierre, ook ’n lidmaat van Tygerpoort, oos van Pretoria, het koppe bymekaar gesit.

Zander vertel dat die idee van Wolkedans vorm gekry het na aanleiding van die Franse skrywer, De Saint Exupery, se werk. Uys Krige en sy broer Japie het een van sy boeke in Afrikaans vertaal as Pioniers van die wolke.

Daarin beskryf Exupery hoe hy op ’n bus sit en ’n burokraat dophou. Dan praat hy met die burokraat oor hoe hy die digter in mense doodmaak deur mure om hulle te bou.

En daar is die gedagte vir Wolkedans gebore. Dit gaan daaroor dat mense nie hulle kreatiwiteit toelaat om te blom nie. “Ons versmoor dit. Ons word vasgevang in die daaglikse lewe, in die roe­tine,” sê Zander.

Zander het aanvanklik die teks geskryf. Hy en Leon het ge­slyp aan die lirieke en Pierre het met sy teatererva­ring gehelp om dit vir die verhoog reg te kry. Dit was ’n kreatiewe proses waar­aan dié drie saamgewerk het.

Die storie gaan oor ’n karakter, Alex du Buisson, wat opgehou het om te dig. Hy gaan dan uit om iets te konfronteer (Zan­der sê ’n mens moet na die pro­duksie gaan kyk om te sien wat dit is) en onderweg ontmoet hy drie ver­skillende karakters. Hierdie ont­moe­tings help hom om na te dink oor die lewe.

Zander, Leon en Pierre se veelsydigheid word in die produksie ten toon ge­stel. Hulle al drie maak musiek, al drie speel toneel, en al drie vertel die verhaal.

Die drie kreatiewe siele wat Wolkedans op die planke bring. Van links is Zander van der Westhuizen, Leon Gropp en Pierre Breytenbach. Foto verskaf

Dit is nie ’n gemeente­pro­duksie nie. Dit staan eintlik los van die gemeente, maar dit word heel eer­ste by Tygerpoort opgevoer. Daar­ná gaan dit Woord­fees toe en dan sal hulle dit verder neem. Daar is reeds planne om dit op Secunda te gaan opvoer en hulle beplan om dit in te skryf vir Aardklop.

Maar daar is tog ook ander raakpunte met die gemeente. Zander praat oor vryheid wat in die hart van die evangelie lê, oor hoe mense hulleself toe hou, hulle ongesonde self vas­hou, terwyl die Here wil hê men­se moet vry wees.

Omdat dit belangrik is, is selfinsig ’n tema in Tygerpoort. Eers as jy jouself verstaan, as jy jouself in die oë kyk, as die maskers afval – dan kan jy vry word. Dan kan jy word wie jy moet wees.

Wat hulle in die gemeente in gods­dienstige taal vir mense sê, word in Wolkedans op ’n ander manier, in ’n ander taal gesê. Dit is ’n universele boodskap, sê Leon.

Maar daar is ook ’n tea­ter­kul­tuur in Tygerpoort. Die gemeente het ’n tea­ter, want hul­le wil ’n spasie skep waar men­se wat nie normaalweg by die kerk sou uitkom nie, welkom sal voel.

Hulle moedig lidmate aan om ander mense van buite die kerk saam te bring teater toe. As sulke mense dan kom, word hulle stereotipes van outydse kerk­­wees ondermyn. Dan word dit vir hulle makliker om ook ’n erediens te kom bywoon.

Later vanjaar bring Tygerpoort ’n mu­siekblyspel met die naam Helder op die planke. Dit speel van 22 tot 24 Au­gus­tus en val saam met hulle gemeentefees. In dié stuk gaan Pierre, Anna Da­vel en Zander se een kollega, ds Wouter van Wyk, die hoofrolle speel.

Zander vertel dat daar heelwat kin­ders in die produksie gaan wees. Die uit­nodiging om te kom deelneem, gaan ook wyer as die gemeente. ’n Mens hoef nie ’n lidmaat te wees om ’n rol te kry nie.

Daar is 51 mense wat wil kom vir oudisies, maar uiteindelik gaan hulle ’n rolverdeling van dalk so 30 hê, sê Leon. Zander sê hulle werk eers met ’n konsep, dan hou hulle die oudisies en daarna word die teks van die produksie volledig uitgewerk.

Die blyspel, wat losweg op die verhaal van Josef gebaseer is, sluit aan by die tema van helderheid waarmee hulle in die gemeente werk. In die tema praat hulle oor die groter prentjie en hulle probeer mense help om dit te verstaan. Hulle speel met die verskil tussen sekerheid en lig. Dit gaan ook oor hoe ’n mens lig moet wees.

En so word skeppende talente in Tygerpoort inge­span om die evangelie op ’n kreatiewe manier te laat grondvat.

  • Wolkedans is ’n musiekgedrewe produksie wat eersdaags op die Woordfees (1-10 Maart) in Stellenbosch te sien sal wees. Dit word op die planke gebring deur ’n dominee, ’n sanger en ’n akteur.

Die evangelie vat grond op ’n plék

Hartsplek is die titel van prof Nelus Niemandt se jongste boek. Neels Jackson het by hom gaan hoor hoekom dié boek, en wat het plek met geloof te doen.


Niemandt sê daar was drie waarnemings wat aanleiding gegee het tot die skryf van die boek.

In die eerste plek het hy onder die indruk gekom van lidmate se stories oor hoe ’n groot rol plek­ke in hulle lewe speel. Hy noem byvoorbeeld mense wat in Gauteng bly en werk, maar wat in hulle hart steeds Kapenaars is. ’n Mens sien dié soort verbondenheid in die boeke van skrywers soos Karel Schoeman en PJ Schoeman, maar ook in die gronddebat wat nou in Suid-Afrika gevoer word. Daar is ’n diep verbondenheid van mense aan plekke, maar daar word gods­dienstig min daaroor nagedink.

In die tweede plek het die missionale teologie hom laat besef hoe gemeentes geanker is in hulle plekke. Dit, merk hy terloops op, is waarom virtuele kerke nie werk nie. ’n Gemeente is geanker in ’n dorp of ’n voorstad of ’n omgewing en dit mis virtuele kerke. Maar toe hy meer wou lees oor ’n teologie van plek, besef hy daar is nie so iets nie.

Een van die haltes langs ’n staptoer van aanbiddingsplek­ke in Pretoria se middestad is die ou Capitol-teater naby Kerkplein wat deesdae as motorhawe gebruik word. Hierdie toer, wat dr Nico de Klerk van StreetBiz Foundation op ad hoc-grondslag lei, sluit talle kerke in en is vol voorbeelde van hoe die evangelie op ’n wyse eie aan die midde­stad grondvat.

Derdens het die studente in sy finalejaarsklas gevra wat dit beteken om te “wandel in die wêreld”. Hulle wou verder daaroor gaan lees, maar daar was niks waarna hy hulle kon verwys nie.

Dit alles het hom aan die dink en toe ook aan die skryf gesit oor geloof en plek.

’n Mens moet onthou dat al die Bybelverhale geanker is in plekke, sê Niemandt. Hy verwys na die verhaal van Jakob se droom wat hom vir altyd verbind aan Bet-El, die plek waar dit gebeur het.

En as jy in die Nuwe Testament die stories van gemeentes gaan lees, dan is elkeen verbind aan ’n plek. Dit is die gemeente in Efese, die gemeente in Korinte, of die gemeente in Rome.

Dié verankering aan ’n plek, bring Niemandt in verband met God se koms aarde toe in die Persoon van Jesus Christus. Hy het op ’n spesifieke tyd en en in ’n spesifieke omgewing – die Palestina van twee millennia gelede – mens geword en op die aarde tussen mense kom woon en werk.

Net so behoort gemeentes veranker te wees in ’n plek. Hulle moet die evangelie op daardie plek laat grondvat. En dit sal anders gebeur in ’n middestads­omgewing waar die mense gekonfronteer word met vraagstukke soos armoede, werkloosheid en haweloosheid, as in ’n plattelandse gemeenskap waar die mense boer en die groot kwessie vir hulle droogte is. Dis dieselfde evangelie, maar die manier waarop dit grondvat, verskil.

En omdat dit so belangrik is dat ’n gemeente gean­ker is in sy plek, is dit ’n goeie ding dat gemeentes name het wat hulle verbind aan die plek waar hulle die evangelie moet leef. Name soos Kemptonpark-Noord of Middelburg-Wes of Wellington.

Dit is hoe dr De Klerk met mense in gesprek tree in die strate van Pretoria. Foto’s: Le Roux Schoeman

Niemandt onderskei ook ’n reeks ander soorte plek­ke. Daar is mooi plekke. Mense beleef dit veral in die natuur waar hulle iets van God se grootheid raaksien.

Maar daar is ook lelike plekke, plekke wat deur die mens verniel is. Op sulke plekke is dit belangrik om te verstaan dat God oral teenwoordig is, ook daar waar dit moeilik is om God se teenwoordigheid raak te sien.

Op sulke plekke is dit gelowiges se taak om so te gaan lewe dat mense se oë oopgaan vir God se teenwoordigheid ook daar – juis daar waar dit lelik is. Daarom skryf Niemandt ook oor plekke van genesing, plekke waar mense kan heel word, waar wonde genees word.

Dieselfde soort uitdaging geld gelowiges op vreemde plekke. Niemandt verwys na Israel in ballingskap. Hulle moes besef dat God ook daar teenwoordig is, en hulle moes daar leef met dié wete.

En as ’n mens deur die Bybel blaai, is daar baie verhale, reisverhale waar God mense na vreemde plekke toe neem. Dit wissel van Abraham wat moes trek, tot by Paulus, wat duisende kilometers gestap het juis om op vreemde plekke God se teenwoordigheid te laat sigbaar word.

Niemand skryf oor die belang van stil plekke, en verwys onder meer na retraitesentrums waar ’n mens kan stil word. Hy verwys ook na heilige plekke “waar die membraan tussen die heilige en die gewone baie dun is”. Dít, sê hy, is waarom mense pelgrimstogte onderneem na plekke waar daar ’n verwagting is dat hulle naby God sal kom.

God is eenvoudig op party plekke anders teenwoordig as op ander. Daarom dat die inrigting van plekke van aanbidding belangrik is. ’n Christuskers help mense byvoorbeeld om bewus te wees dat God teenwoordig is.

Die hele gedagte van plek is ook ter sprake in die debat oor grondhervorming. Christene bely immers die hele aarde behoort aan die Here.

Deur dit alles loop die gedagte dat die evangelie moet grondvat. Die kerk hou haarself nie besig met pienkwolkieteologie nie, sê Niemandt. Die evangelie moet ruik en smaak soos die plek waar dit grondvat.

Hartsplek word uitgegee deur Bybel-Media.

Die aardse Jesus nooi mense om Hom te volg

Dr Willem Nicol se jongste boek – Genooi om te volg – gaan oor Jesus van Nasaret. Dit het pas by Bybel-Media verskyn. Neels Jackson het met hom daaroor gesels.


Ons diepste verlange is na kontak met God. Soms beleef ’n mens iets daarvan in die groots­heid van die natuur, in die weerkaatsings van God wat ons in sy skepping sien. Maar Jesus is die helderste beeld van God wat ons het. En hy word daardeur aangetrek.

So verduidelik dr Willem Nicol waarom sy jongste boek oor Jesus gaan. En as hy vertel hoe Jesus jou tel­kens terugtrek na Hom toe, dan hoor ’n mens iets mee­sleurends daarin.

Maar die boek gaan nie maar net oor Jesus nie. Op die voorblad staan baie spesifiek: “Ervaar die lewe van die aardse Jesus.”

En dít, die aardsheid en mensheid van Jesus, is vir Willem belangrik. Hy beklemtoon dat Jesus vlees geword het. Hy het nie maar net gelyk na ’n mens nie. Hy het mens gewórd. En dit is anders as wat in die ander godsdienste gebeur. Die Hindoes het ook verhale, maar dis legendes sonder ’n historiese basis. Die Boeddhiste praat oor Gautama, maar histories gesproke weet hulle omtrent níks van hom af nie.

Met Jesus het God egter in die geskiedenis ingekom. As Christene oor Jesus praat, praat hulle oor werklike gebeure, gebeure wat Lukas, die evangelis, sê dat hy dit goed nagegaan het.

Willem wil sy leser na hierdie werklikheid toe neem. En hy gebruik ’n interessante tegniek. In elke hoofstuk is daar ’n gedeelte onder die opskrif: “Ons leef ons in”. In die eerste hoofstuk begin dit só: “Jy staan halflyf met ’n kaal bolyf en ’n nat broek in die water van die meer van Galilea. Jy voel klein golfies klap teen jou vel. Onder jou voete voel jy die seesand.”

Daarmee plaas Willem sy leser in die posisie van die eerste dissipels. Hy vertel hoe jy deur ’n vreemdeling geroep word om Hom te volg, hoe jy en jou broer die nette los en agter Hom aanstap.

En dan word die los van die nette ’n beeld. Die leser word opgeroep om die skewe voorstellings van Jesus soos nette te los ten einde Jesus te volg soos Hy inderdaad as mens op aarde geleef het.

Hy noem van die skewe voorstellings van Jesus wat in mense se gedagtes leef. Dis iets soos dat Jesus bloot gekom het om ons skuld te betaal. Dis waar, sê Willem, maar dis ’n reduksie. Dis ’n verskraling van Jesus. Jesus is baie meer as net die betaalmeester.

In die tweede hoofstuk se inleefstuk, neem Willem jou na Jesus toe. En wat jy sien verbaas jou: “Hy lyk dan soos ’n boemelaar. Hy het iets soos ’n lang T-hemp onder aan, en dit rafel uit by die kante. Daaroor het Hy iets soos ’n lang hemp aan, vol stof en duidelik al jare gedra.Verslete klere van ’n arm man. Ou sandale wat al afgeleef is. Skraal soos iemand wat min eet. Bruin, donkerder as baie van jou mense, soos iemand wat baie in die son en buitelug lewe.”

Daar is aanduidings van Jesus se armoede in die Bybel, maar ons lees dit mis, sê Willem. Hy verwys na die keer in Markus 2 dat die dissipels op die sabbat die koringkorrels uit die are uitgevryf het. Dit was omdat hulle honger was. Oor die vyeboom wat deur Jesus vervloek is, sê hy dat Jesus daarin na vrugte gesoek het omdat Hy honger was. By die vermeerdering van die brood en vis, was dit nie ’n geval dat die skare maar net vergeet het om hul piekniekmandjies te pak en kos saam te bring nie. Daar was nie kos in hulle huise nie.

En dis belangrik om te verstaan dat Jesus arm was, sê Willem. Hy is tereggestel omdat die owerhede nie gehou het daarvan dat Hy Hom so by die armes skaar nie. Daar was potensiaal vir opstand. En as die skares by sy intog in Jerusalem Hosannas sing, moet ’n mens verstaan dat “hosanna” beteken: “Verlos ons.” Dis ’n vryheidslied, sê Willem.

So help Willem sy lesers om verskillende kante van die mens Jesus beter te leer ken. Daar is hoofstukke met titels soos “Met oop arms” en “’n Nuwe wêreld van moontlikheid”, maar ook hoofstukke wat heet “Amptelik was Jesus ’n ketter” en “Amptelik was Jesus skuldig aan hoogverraad”.

Dis hierdie Jesus wat mense nooi om te volg, soos die titel van die boek sê.

En “volg” beteken meer as om net ’n paar stellings oor jou eie sondigheid en die betekenis van die kruis daarvoor te aanvaar. Dit gaan oor ’n lewenswyse wat vir gelowiges die model word.

Willem gebruik ’n aanhaling van CK Chesterton om iets daarvan duidelik te maak. Chesterton het gesê: “For St Francis his religion was not a thing like a theory, but a thing like a love affair.”


Ek sal die stories onthou

Die stories. Dis wat ek sal onthou. Stories van God se genade wat deur sy mense na die wêreld toe vloei.

Ná vyf jaar het ek aan die einde gekom van my dienstyd as redakteur van Kerkbode. Dit was vyf jaar waarin ek van naby kon sien hoe die groot skip van die NG Kerk besig is om al meer te draai; hoe ’n eens na-binne-gekeerde kerk al hoe meer na buite gerig word; hoe ’n eens magtige kerk, al meer ’n dienende kerk word. En dit is goed.

Die stories het dit vertel. Stories wat gekom het van Aranos in Namibië tot by Vryheid in KwaZulu-Natal; stories uit Prieska en Britstown en Strydenburg en Hopetown in die hart van Suid-Afrika; dit het gekom uit Letsitele en Lydenburg en Witrivier, uit Coligny en Randfontein, uit Steynsrus en Petrusburg en Philippolis, uit Cradock en George en Bonnievale en Yzerfontein, uit Pretoria en Johannesburg, Bloemfontein, Kaapstad, Port Elizabeth en Durban. En soveel meer.

Dit was stories van gewone mense en gewone gemeentes wat meegesleur is deur die liefde van Jesus en sy dienende voorbeeld gevolg het. Stories van mense wat ’n verskil gemaak het, party tot in Nepal en Japan.

Dit was vyf wonderlike jare.

Dit was wel soms moeilik. Ek het my eerste slegsêbrief gekry pas nadat my aanstelling by Kerkbode bekend geword het, nog voordat ek begin werk het. Daar was sporadies sulke boodskappe. Die afgelope week was daar weer een.

Ek was baie teleurgesteld dat die NG Kerk nie die evangelie in die woorde van die Belydenis van Belhar helder kon hoor en dit aangryp nie. Nog meer oor die 2016-besluit oor selfdegeslagverhoudinge. Ek dink nie die sinode het God se stem goed gehoor nie.

En daar was hoogtepunte. Die koms van e-Kerkbode was een. Daarvoor moet Lenois Stander en Nico Simpson die krediet kry. Die rubriek “Jong Stemme” was nog een. Die jong dominees gee my soveel moed.

Maar ek sal die stories onthou. Ek dink aan ’n hawelose, siek, jong vrou op die rand van die Bloem­spruit waar dit onderdeur ’n winkelsentrum vloei, met ’n NG dominee wat by haar kniel, haar bemoedig en hulp aanbied.

Ek onthou laggende kleuters wie se oë blink. Kleintjies in kleuterskole van gemeentes wat deur doelgerigte vroeëkinderontwikkeling vir hulle ’n fondament lê waarop hulle ’n lewe kan bou.

Daar was gemeentes wat onder misdaad deurgeloop het en besluit het om met liefde en diens en ontwikkeling in arm gemeenskappe te reageer.

En ek dink aan gemeentes wat grense oorgesteek en vreemdelinge verwelkom het.

Baie stories kon ek eerstehands beleef. Baie ander het deur kollegas of medewerkers by my aangekom. Deur Kerkbode kon ons die stories vir die breër kerk vertel.

In die proses het my verwondering oor God gegroei. Ek het gesien hoe daar genesing kom in gebroke lewens en situasies. Ek het gesien hoe mense van hulleself gee en in die proses beleef dat hulle lewe verryk word.

Ek sê dankie vir die geleentheid om hierdie werk vyf jaar lank te kon doen.

Selfs meer as voorheen glo en bely ek nou: Jesus is die Here!

Nuwe proponente wil ‘dien soos Jesus’

Die nuwe proponente wat onlangs in Pretoria tot die bediening toegelaat is, het as deel van hulle legitimasieplegtigheid elkeen ’n voorskoot gekry. Daarop staan daar netjies uitgeborduur: “Dien soos Jesus”, met die teksverwysing Markus 10:45 daarby.

In dié teks sê Jesus: “Die Seun van die mens het ook nie gekom om gedien te word nie, maar om te dien en sy lewe te gee as losprys vir baie mense.”

Daarby is daar ook ’n prentjie van ’n hand met ’n hart, om liedevolle diens te simboliseer.

Die gedagte aan die voorskote vir die proponente het ’n paar weke tevore ontstaan toe dr Stephan Joubert by die Hoëveldsinode gesê het dat diens ’n belang­rike eienskap is van volgelinge van Jesus.

Ds Natalia Visagie van die NG gemeente Alberton-Suid het toe tydens die tafelbespreking gesê dat predikante nie gelegitimeer moet word met togas nie, maar met voorskote.

Ds Natalia Strydom (voor in die middel met die geblomde rok) saam met die nuwe proponente in hulle voorskote.

Sy het die gedagte tydens ’n etenspouse weer geopper teenoor dr André Bartlett, moderator van Hoë­veldsinode. Bartlett werk as hoof van Excelsus, die NG Kerk se sentrum vir bedieningsontwikkeling, by die fakulteit waar die studente opgelei word.

Hy was positief oor die gedagte en Strydom het iemand in haar gemeente gevra om die voorskote te maak.

Tydens die legitimasieplegtigheid het die studente een vir een geantwoord op die vrae aan hulle en daarna die legitimasie-eed onderteken. Daarna het elkeen ’n geskenksak met ’n voorskoot in van Strydom ont­vang.

Die nuwe proponente het weer voor die kansel in die liturgiese ruimte gaan staan, en toe is hulle dosente vorentoe genooi om vir hulle die voorskote aan te sit.

In die program van die legitimasieplegtigheid is só oor die voorskote geskryf: “Verbum Divini Minister, Bedienaar van die Goddelike Woord. Die Woord word nie van bo af bedien nie, maar deur een wat navolger is van Jesus, die dienskneg by uitnemendheid. In ons wêreld is die voorskoot nie sonder simboliese waarde nie. Die een wat die voorskoot in die huishouding dra, neem reeds ’n stap na onder, na nederige diens. Mag die voorskoot jou herinner dat jy dienaar is in die huis­houding van God.”

Proponente ‘moet vir geregtigheid werk’

“Julle taak is om daar waar julle ’n werkruimte gaan vind, profeties te werk vir geregtigheid.”

Dít was die boodskap wat prof Alphonso Groenewald vir die NG Kerk se nuwe proponente gehad het tydens hulle onlangse legitimasieplegtigheid in die NG Kerk Universiteitsoord in Pretoria. Groenewald het gepreek uit Psalm 85 met die tema – Geregtigheid berei vir God die pad voor – uit vers 14.

Hy het die Ou-Testamentiese agtergrond van Israel se ballingskap en daarna die voortgesette onderdanigheid aan die Persiese magte bespreek en gesê dit word ’n teks wat droom van ’n komende wêreld waarin die geregtigheid van God aan die orde van die dag is, ’n samelewing waarin die uitbuiting van die gemargina­liseerdes – die wees, die weduwee en die armes – nie aanvaarbaar is nie.

Groenewald het gesê in die huidige konteks is daar veral vier sake wat op die proponente se agenda gaan staan. Dit is armoede, rassisme, seksisme en homofobie.

Hy het verwys na Denise Ackermann wat gesê het die kerke het nuwe taal nodig om te praat oor mense wat die Ander is, mense van ’n ander ras, gender, klas, seksualiteit, godsdiens of geboorteland.

Ongelukkig, het Ackermann gesê, is daar ’n tendens by kerke om die Bybel te gebruik om genderdiskriminasie, homofobie, geweld en onreg te legitimeer in ­diens van magaansprake.

“Billike diskriminasie”

Teen dié agtergrond wou Groenewald weet hoe dit in 2018 nog moontlik is dat ’n gemeente besluit om nie ’n vroulike proponent te beroep nie, net omdat sy nie getroud is of kinders het nie. Hy het gevra hoe dit moontlik is dat daar in die kerk gepraat kan word van “billike diskriminasie” wanneer dit gaan oor die erken­ning van ’n groep lidmate se menswaardigheid. “Van wanneer af wil ons as kerk vir ons ’n beeld van gereg­tigheid voorstel wat enigsins nog ruimte laat vir diskriminasie?” wou hy weet.

Groenewald het vir die propnente gesê Psalm 85 gee vir hulle ’n profetiese droom van ’n wêreld waarvoor hulle hulle moet beywer. Volgens dié droom kan God se vrede slegs ’n realiteit word wanneer daar gewerk word vir geregtigheid.

Hy het afgesluit met Jesus se eie woorde uit die berg­rede: “Geseënd is julle wanneer julle honger en dors na geregtigheid, want dan sal julle versadig word.”

Proponent Charlotte dans van vreugde

Lofliedere in Afrika-idioom het ná die legimasieplegtigheid deur die kerkgebou van die NG gemeente Universiteitsoord weergalm.

In die liturgiese ruimte het proponent Charlotte Sibanyoni saam met haar ma en die tannies van die gemeente Lux Mundi (waar sy betrokke is) se Sotho-bediening gedans.

“Ek was só bly,” sê Charlotte ’n paar dae later.

Dit was geskiedenis wat daar gemaak is: dié bril­jante, jong, swart vrou wat as student van die NG Kerk by Tukkies teologie gestudeer het en by dié legitmasieplegtigheid tot die bediening in die NG Kerk toegelaat is.

Maar dit was ook ’n lang pad vir Charlotte vandat sy as sewejarige saam met haar ma in ’n bediendeka­mer in Pretoria se Moot gebly het. Later het haar ma Mamelodi toe getrek en het sy eers by vriende, toe in ’n plek van veiligheid en toe in die Louis Botha-­kinderhuis gebly.

In haar graad 11-jaar – sy was in die Hoërskool Hendrik Verwoerd in Pretoria – het sy op haar eie in ’n bediendekamer gebly en by plekke soos ’n pizza­winkel en sekuriteitsonderneming gewerk om te oorleef.

En toe gaan sy en ’n maat na die NG gemeente Concordia toe en daar leer sy vir ds Johan van Niekerk ken. Hy en sy vrou Rina het haar genooi om by hulle te kom bly en vir Charlotte het hy die pa geword wat sy nooit gehad het nie. Sy het ook belydenis van geloof in Concordia afgelê.

In haar matriekjaar verras die radiostasie Jacaranda FM haar met ’n beurs van ’n weldoener vir haar universiteitstudie. En toe haar dominee-pa vir haar vra wat sy wil gaan studeer, sê sy vir hom: “Ek wil doen wat jy doen. Ek wil ’n dominee in die NG Kerk word.”

Nou lag sy as sy vertel hoe verskriklik broekskeur dit aanvanklik gegaan het. Sy het Grieks en Hebreeus en ander vakke gedruip. Daar was hereksamens. En uiteindelik het sy haar eerste jaar deurgeskuur.

Maar in haar tweede jaar het haar punte opgeskiet tot in die sewentigs. En daarna was dit onderskeidings. Sy het haar BTh-graad en later ook die MDiv-graad met lof behaal. Sy gee nou klas in Hebreeus.

Dit was ook nie net met die akademie wat dit aanvanklik gehaak het nie. Ook met van haar klasmaats het dit soms gesukkel. Sy was vurig, vertel Charlotte. En soms kon van die klasmaats sulke onsensitiewe dinge sê. En dan het sy gereageer.

Maar mettertyd het ook dít beter gegaan. Sy het rustiger geword en geleer om te luister. Sy het begrip ontwikkel vir waar ander mense vandaan kom, vir die agtergrond wat hulle gevorm het om te dink soos hulle dink.

En nou praat sy van “ons”. Die NG Kerk is haar familie. Dit was NG mense wat haar studies betaal het. Dit was NG mense wat gesorg het dat sy blyplek het en wat vir haar ’n kar gegee het. Dit was NG mense wat haar op soveel maniere gehelp het.

Sy sien uit daarna om saam met die NG Kerk die toekoms in te stap. Sy sal aanhou klas gee, sê sy. En sy het ingeskryf vir haar doktorsgraad oor ’n aantal psalms.

Sy sou graag in ’n gemeente wou help. Sy sou met die jeug wou werk, oor hoe hulle na Suid-Afrika kyk. Sy kan in Afrikaans preek, maar sal graag help met ’n Engelse bediening. Sy wil diversiteit bevorder.

Want proponent Charlotte Sibanyoni droom oor ’n groter toekoms vir die NG Kerk.

Frederick se pad met God en sy kerk

Dr Frederick Marais is ’n pelgrim wie se geloofspad hom al by verskeie bakens uitgebring het. Hy het vir NEELS JACKSON daarvan vertel.


“’n Kerk wat almal verwelkom, is in ons bloed,” vertel Frederick Marais oor sy gesin. Dis ’n ge­dag­te waarmee hy grootgeword het.

Eintlik kom dit al van voor sy geboorte af, want die gesinsverhaal wat dié boodskap dra, gaan oor sy ouer suster, Huibrie. Hulle pa was predikant op Williston in die Noord-Kaap toe Huibrie gebore is.

Sy is vroeg deur dokters in die Kaap gediagnoseer met Down-sindroom. Dit was in ’n tydvak toe dit nog ’n ope vraag was hoe die gemeenskap so ’n kind sou aanvaar. Haar pa het egter die Sondag van die kansel af vir die gemeente gesê hy wil haar in die gemeente doop.

Dít het ’n beginsel neergelê wat ook deel van Frede­rick se lewe geword het: In die kerk is almal welkom, ongeag hulle andersheid.

Dat Frederick vroeg al gedink het die kerk het ’n belangrike rol om te speel, blyk uit ’n ander staaltjie. Frederick sê sy pa het vertel dat die klein Frederick een Sondagaand in sy graad 2-jaar by sy pa in die studeerkamer gekom het en vir hom gesê het: “Pa, jy weet en ek weet dat die gemeente nie so kan aangaan nie. Dinge moet verander.”

Min het hy toe geweet dat hy later, deur die Vennootskap van Gestuurde Gemeentes, betrokke sou wees by honderde gemeentes se prosesse om te ver­ander.

Dit was ’n paar jaar later, toe hy in standerd 4 was, dat hy ’n belangrike les geleer het oor ’n sleutelaspek van dié veranderingsprosesse: geloofsonderskeiding.

Sy pa is die pos aangebied van bestuurder van ’n sentrum vir gestremdes. In sy soeke na ’n antwoord of hy dit moes aanvaar of nie, het hy Matteus 25 gelees – dié deel oor die laaste oordeel waar Jesus sê: “Vir sover julle dit aan een van die geringstes gedoen het, het jul­le dit aan my gedoen.”

Dit was vir sy pa ’n antwoord, en die rol wat die Bybel gespeel het in dié geloofsonderskeiding, het ’n indruk op Frederick gemaak.

In sy hoërskooljare het Frederick gewonder of hy dominee moet word of nie. Hy wou dit nie doen net omdat sy pa ’n dominee is nie. Daarby het hy ook nie die sekerheid verstaan waarmee dominees gepraat het nie.

Toe, een Sondagaand, sê hulle predikant van die kansel af dat hy oor ’n teks gaan preek, maar dat hy nie seker is dat hy dit verstaan nie. Vir Frederick het dié opmerking ’n deur geopen. As ’n dominee kon sê hy is nie seker hy verstaan nie, dan kon hy ook ’n predikant word.

Dit is vandag nog deel van sy mondering, sê Frede­rick. En dit is nie dat hy twyfel nie. Dit is bloot dat hy altyd bewus is dat daar ook ’n ander perspektief is op ’n saak, dat mense wat anders dink, se siening ook legitiem is, en dat ’n mens daardie ander perspektiewe nodig het om te verstaan.

Hy is tuis in die gereformeerde tradisie, sê Frede­rick. Die tradisie is belangrik. Maar hy dink nie sy tradisie het die waarheid beter beet as ander tradisies nie. En as jy ander tradisies diskrediteer, dan verloor jy hom.

Maar hy het ook standpunt ingeneem. As student het hy by prof Willie Esterhuyse filosofie gekry. Dit was in die tyd van Esterhuyse se boek Afskeid van apartheid. Sy politieke ontwaking, vertel Frederick, was vanuit sy geloof.

Dit het daartoe gelei dat hy en twee ander studente ’n memorandum vir hulle dosente opgestel het. Daarin het hulle daarop aangedring dat die dosente téén apartheid moes klasgee.

Ds Ockie Raubenheimer, destyds die skriba van die kuratorium, het hom ingeroep en vir hom gesê hy sal nooit ’n beroep in die NG Kerk kry nie. Frederick glimlag as hy opmerk dat hy nou die werk doen wat ds Ockie destyds gedoen het. Hy is nou die skriba van die kuratorium.

Dit is vir hom interessant dat dieselfde kerk waarin hy apartheid geleer is, ook die kerk is waarin hy geleer het apartheid is verkeerd.

Op die vraag waar die kerk nou is, sê Frederick dit herinner om aan die spanning van die middel 1980’s. Die NG Kerk is ’n veelkantige kerk en spanning laat mense na die pole toe beweeg.

Self vind hy homself meer tuis in ’n relasionele kennisleer as in dogmas.

“Ek glo in Christus. Ek is in ’n verhouding met die lewende God. Dogmas help my, maar dis nie die doel nie. Dit moet die lewende verhouding met Christus voed,” sê hy.

As die kerk die openheid het dat die lewende Christus sy volgelinge sal help om nuut en vars te verstaan wat hulle nie verstaan nie, dan sal die kerk totaal ander vergaderings en eredienste hê, sê Frederick.

En die hele beweging van missionale kerkwees sluit hierby aan.

Dit werk met die Godsbegrip van die Een wat Homself gee, soos ons dit in Filippense 2 lees.

“Ons leer hoe lyk ’n kerk wat dien, en wat in navolging van Christus selfopofferend leef, en nie selfhandhawend nie,” sê Frederick.

Goudland verwelkom agt nuwe predikante

Agt predikante van Bokang Modimo, die groep swart gemeentes wat by Sinode Goudland ingeskakel het, het by Goudland se sinodesitting hulle sertifikate van predikantsbevoegdheid gekry.

Die predikante het saam met die gemeentes van Bokang Modimo by die NG Kerk ingeskakel. Hulle akademiese opleiding voldoen egter nie aan die voorskrifte wat normaalweg vir NG predikante geld nie. Op advies van die Algemene Taakspan Regte is daar egter aan hulle predikantsbevoegdheid verleen, maar met beperkte opdrag. Hulle mag slegs in die gemeentes van Bokang Modimo beroep word.

Dit beteken dat hulle in daardie gemeentes volledig die werk van predikante mag doen, en onder meer die sakramente mag bedien.

Bokang Modimo se 18 gemeentes was met 36 afgevaardigdes op Hervormingsdag, 31 Oktober, vir die eerste keer volledig verteenwoordig op ’n sitting van Goudland se sinode. Hulle skakel by Goudland in as een van die sinode se agt streke.

Ds Johan Brink, voorsitter van Goudland, het aan die sinode gesê dat die aantal gemeentes in Goudland met 12% gegroei het met Bokang Modimo se inskakeling. By die laaste vergadering van die Algemene Sinodale Moderamen, vertel Brink, het ds Nelis Janse van Rensburg, moderator van die Algemene Sinode, gesê dat Goudland met die inskakeling van Bokang Modimo ’n voorbeeld gestel het. Dit is deel van die toekomspad van die NG Kerk.

VKO: daar is baie kundigheid beskikbaar

“Ons hoef nie die wiel te herontwerp nie. Hy is klaar ontwerp.”

Dít is een van die dinge wat duidelik was op die konferensie oor vroeëkinderontwikkeling (VKO) wat die Algemene Sinode se Taakspan vir Missionale Diakonaat saam met verteenwoordigers van al tien sinodes en nog ’n aantal organisasies gehou het.

Dr Lourens Bosman, algemene bestuurder in die kantoor van die Algemene Si­node, sê daar is fantastiese kundigheid beskikbaar. Organisasies met dié kundigheid wag om met die kerk hande te vat.

Oor die rede waarom die kerk betrokke moet of wil wees by vroeëkinderontwikkeling, sê Bosman dit is omdat die kerk betrokke bly by die voortgesette stryd teen armoede en onreg. In ’n vroeëre gesprek met ekonome is daar aan die kerk gevra om betrokke te wees by onderwys, en spesifiek vroeëkinderontwikkeling. Dis die beste manier om armoede te bestry.

In ’n gewone plaaslike gemeenskap het die kerk nie toegang tot die leerplanne of onderwysstandaarde nie. Die kerk het egter wel baie toegang tot voorskoolse kinders. En om by dié kinders betrokke te wees, is nie om met die tweede prys tevrede te wees nie. Dis die heel beste plek om betrokke te wees.

Die eerste 1 000 dae van ’n kind se lewe – van bevrugting tot sowat twee jaar oud – is van kritieke belang in die ontwikkeling van die kind. Dit is grootliks in dié tyd dat die brein gevorm word. ’n Kind wat min kos en stimulasie kry, se brein lyk totaal anders as dié van ’n kind wat goeie voeding en stimulasie kry. ’n Organisasie soos Common Good kan in dié opsig ’n waardevolle vennoot wees.

Bosman beklemtoon dat die sorg vir kinders onder twee nie net van belang is vir armes nie. Ook binne ’n gemeente is dit belangrik om te vra of kinders stabiliteit, liefdevolle sorg en stimulasie kry.

As dit kom by kinders van twee jaar oud tot in graad R, is die vraag by gemeentes dikwels hoe hulle met ’n sentrum vir vroeëkinderontwikkeling kan begin. In dié opsig het Smartstart reeds hande gevat met die NG Kerk in die Wes-Kaap, maar hulle soek nog vennote. Plaaslike gemeentes, ringe of sinodes sou vir Smartstart kon vra: “Kom help ons om te begin.”

Nal’iBali lê klem daarop dat dit baie belangrik is om vir kinders te lees. Gemeen­tes kan direk met hulle skakel.

In Pretoria help die middestadsbediening Pen bestaande dienste waar iemand byvoorbeeld bloot kleuters oppas, om hulle vlak van dienslewering te verhoog. Die gedagte is om hulle mettertyd te help om te vorder van blote oppas tot by ’n volwaardige kleuterskool.

Bosman sê die sinodale gebiede waar daar reeds ver gevorder is met die bevordering van vroeëkinderontwikkeling, is die Noord-Kaap, Wes-Kaap en Hoëveld.

Wat telkens belangrik is om dit te laat gebeur, is noue samewerking tussen die maatskaplike dienste en die gemeentes. Dit moet gebeur sonder dat gemeentes hulle verantwoordelikheid abdikeer aan die maatskaplike dienste. Die gedagte is dat gemeentes in staat gestel word om dit self te doen.

Bosman sê dit is ’n groot oogmerk om die langarmverhouding tussen die kerk en die maatskaplike dienste op te hef. Noue samewerking is nodig.

Wie kan ek kontak?

Skakel met jou sinodale verteenwoordiger:

Namibië: Amanda Kruger ceo@ecsos.org

Noordelike Sinode: Marinda van Niekerk marinda@pen.org.za

Oostelike Sinode: Elize Bezuidenhout ejb@bssa.co.za

Hoëveld: Mona van Heerden mona@tutela.org.za / Johan Botha johanbth46@gmail.com

Goudland: Grant du Plessis mjgduplessis@gmail.com of Nico van Rensburg volbring@mweb.co.za

Noord-Kaapland: Fanus Henning fanus@caritas.org.za

Vrystaat: Nico Mostert nicom@absamail.co.za

KZN: Rupert de Koning rdekoning@absamail.co.za of Mike Heaney mike.heaney1@gmail.com

Oos-Kaap: Christo Stumke demist@telkomsa.net

Wes-Kaap: Nioma Venter nioma@kaapkerk.co.za

Of, kontak dié organisasies:

Common-good: Het ’n uitstekende navorsingsverslag oor die kerk se rol in die eer­ste 1 000 dae. Beskikbaar by http://www.commongood.org.za/early-life/. Kontak Sarah Binos of Ruth Lundie oor die moontlikheid van ’n werkswinkel in jou sinode of streek by info@commongood.org.za

Smartstart: Gaan kyk eerstens na hulle baie goeie webblad: https://smartstart.org.za/en/. Hulle werk deur middel van programfasiliteerders (franchisors) wat die plaaslike VKO-sentrums (franchises) plant, oplei en toesig hou. Kontak hello@smartstart.org.za vir inligting oor die naaste franchisors in jou omgewing.

Nal’iBali: Vorm ’n ses maande-vennootskap met gemeentes om julle aan die gang te kry. Hulle het ’n uitstekende webwerf by https://nalibali.org/ met al die inligting.

PEN: Gemeentes in en om Gauteng kan skakel met Jennie McGarvie by jennie@pen.org.za

Societas is ’n maatskappy sonder winsoorgmerk wat ’n fonds ontwikkel om vroeëkinderontwikkeling deur geloofsgemeenskappe en nie-regeringsorganisasies te ondersteun. Hulle bevorder ook bewusmaking. Lees meer oor hulle by societas.co.za

Jesus laat ons anders dink oor die koninkryk van God

“Ons taak is om die koninkryk van God te laat kom, tot eer van God.”

So het prof Marius Nel, dosent in Nuwe Testament aan die Universiteit Stellenbosch, aan die Oostelike Sinode gesê. Dié sinode probeer die gemeentes help om op missionale manier kerk te wees, en as deel van dié po­ging is Nel genooi om oor die sleutelkonsep van die koninkryk van God te praat.

Om te verduidelik hoe die kerk kan help om die koninkryk te laat kom, het Nel die sinodegangers se aandag gevestig op die situasie in die eerste eeu, toe die Ro­meinse ryk die bekende wêreld oorheers het.

In die proses het die Romeine ook die Jode aan hulle onderwerp. Die Romeinse heersers het in die kusstad Caesarea Maritima gewoon en net Jerusalem toe gegaan wanneer dit nodig was. Hulle het ’n hoëpriester aangestel wat nie ’n Leviet was nie, Herodes die Grote het regeer al was hy nie ’n volbloed Jood nie en die Romeine het die Sanhedrin of Joodse Raad ingestel as ’n soort “departement van eie sake”.

Die hele ekonomie was georden tot voordeel van die Romeine en die regeerders het absolute gesag gehad.

Die Jode het op uiteenlopende maniere hierop gereageer. Party het gewag op God se oordeel. Ander wou veg. Daar was die Esseners wat hulle onttrek het in geïsoleerde gemeenskappe. Die Fariseërs het probeer heilig leef in die wêreld en die Sadduseërs het met die Romeine saamgewerk.

Moet die kerk in sy verhouding met die wêreld een van dié opsies oorweeg? het Nel gevra.

Hy het gesê die kerk moet kyk wat gebeur as Jesus, ná Johannes die Doper, sê die tyd het aangebreek. Die koninkryk van God het naby gekom.

Hy het gesê Jesus het die verhouding tot God en die koninkryk van God geher­definieer. Hy het sy volgelinge geleer om anders te dink oor die koninkryk van God.

Nel het gesê die Paasgebeure het afgespeel soos ’n troonbestyging. Jesus kom egter op ’n donkie. Hy word deur ’n vrou gesalf. ’n Romeinse soldaat kroon hom met ’n doringkroon. En sy troon is die kruis.

As die kerk oor die koninkryk van God dink soos die wêreld dink oor koninkryke, dan pleeg hy magsvergrype.

Nel het gevra watter styl gaan die kerk beliggaam in sy verhouding met die wêreld.

Hy het gesê dis maklik om die koninkryk van God na die armes te bring, maar dit is nie wat Jesus doen nie. Die koninkryk van God bestaan juis uit die ellendiges. Dit is die samekoms van dié sonder mag en invloed.

Dominees moet voorskote dra, nie togas

Predikante moenie gelegitimeer word met togas nie, maar met voorskote.”

Dit was die terugvoer van een van die tafels by die sitting van Sinode Hoëveld, nadat die afgevaardigdes geluister het hoe dr Stephan Joubert met hulle praat oor ’n CV van iemand wat Jesus navolg.

’n Groot saak op die sinode se agenda was ’n plan van aksie vir die toekoms, terwyl die gemeentes in die sinode gekonfronteer word met krimpende lidmaattalle en dalende finansies. Joubert se spreekbeurt moes ’n teologiese onderbou vir dié gesprek verskaf.

Hy het aan die sinode gesê dit is nie ’n plan van aksie wat van belang is nie, maar karakter. Hy het die sinode deur ’n paar tekste in die Evangelie van Markus geneem om vir hulle te wys op Jesus se karakter en op dié van sy volgelinge.

Die identiteit van volgelinge van Jesus, is dié van kruisdraers, het Joubert gesê.

Hy het vertel van ’n keer toe iemand wat ’n vlug moes onderneem, die een of ander krisis gehad het wat dit nodig gemaak het dat hy in besigheidsklas moes vlieg sodat hy gemakliker kon wees as wat hy in ekonomiese klas sou wees. Daar was egter geen sitplek in besigheidsklas oop nie. Maar toe hoor aartsbiskop Desmond Tutu, wat op dieselfde vlug sou wees, daarvan en bied aan om sy besigheidsklas-sitplek te verruil vir een in ekonomiese klas.

Joubert het ook vertel van Maximilian Kolbe, ’n Christen wat Jode tydens die Tweede Wêreldoorlog gehelp het. Hy is gevang en saam met die Jode in Auschwitz aangehou. Op ’n dag toe die Duitsers ’n aantal Jode wou teregstel, het Kolbe aangebied om plekke met een van die Jode te ruil en hy is toe tereggestel.

Die grootste plekruiler, het Joubert gesê, was Jesus Christus op Golgota.

Hy het ook gesê dat as die dissipels wonder wie die grootste in die koninkryk van God sal wees, dan sê Jesus vir hulle wie eerste wil wees, moet laaste wees. Daar word gesê gelowiges moet diensknegte wees, maar letterlik vertaal, moet ons “bediendes” word. “’n Bedien­de is iemand wat in ons huise werk. Niemand wil ná matriek ’n bediende word nie,” het Joubert gesê.

Hy het verder verwys daarna dat Jesus, wanneer sy dissipels die kinders wil wegjaag, ’n kind tussen hulle laat staan en sê hulle moet soos ’n kind word. Hy het verwys na kinders se weerloosheid, hulle openheid vir God en hulle verwondering.

Verder het Joubert daarop gewys dat gelowiges “slawe” moet word. In die Bybelse tyd is daar op slawe neergesien. ’n Skrywer het slawe destyds bestempel as “lewende landbou-implemente”. Daar was gesê dat slawe kan praat, maar verder het hulle dieselfde waarde as ’n hond.

Joubert het dié selfopofferende lewe van onbelang­rikheid en diens voorgehou as die manier om Jesus te volg.

In die gesprek op die sinode is dié boodskap goed ontvang. Dit is na aanleiding daarvan dat voorgestel is dat predikante by legitimasie liewer voorskote as togas moet dra.

Die sinode het die plan van aksie vir die pad vorentoe bespreek, maar dit moet nog volledig uitgewerk word.

Immanuel sien die skoonheid in die puin

Immanuel van Tonder stap deur die puin van die pastorie waar hy tot drie weke tevore nog gebly het, totdat ’n brand dit binne ’n uur verwoes het.

Hy gaan staan elke nou en dan, kyk na iets, en verwonder hom aan die skoonheid wat uit die verwoes­ting kom: ’n bladsy met bladmusiek waarvan die kante gebrand is; twee blikkies in ’n kombuiskas, ’n patroon wat teen ’n muur ingebrand is.

Baie mense het hulle verwonder aan sy kalm reaksie op so ’n ramp.

Maar Immanuel, predikant van die NG gemeente Lynnwood, en sy vrou Monika beoefen “mindfulness”. ’n Dag voor die brand het hy vir Kerkbode ’n artikel daaroor geskryf. En hy sê dit het hulle gehelp.

Deur hulle beoefening van mindfulness, verduidelik hy, het hulle oor jare waardes ingeoefen wat met die brand ingeskop het. Dit is waardes soos om in die oomblik teenwoordig te wees, om die werklikheid te aanvaar soos dit is, en om te laat gaan.

In een oefening fokus jy ’n halfuur lank op jou asemhaling. Jy volg die asem in, is bewus daarvan dat jy vol asem is, dan volg jy die uitasem, die tot rus kom voor die siklus herhaal. As ’n gedagte by jou opkom wat jou aandag aftrek, raak jy nie gespanne daaroor nie. Jy is met deernis by die gedagte teenwoordig en dan laat jy dit gaan, sodat jy weer op die asemhaling kan fokus.

Mindfulness, sê Immanuel, oefen jou teenwoordigheidspier, jou deernisspier en jou laatgaanspier.

Immanuel sê hy dink toe hulle besef het die huis brand af, het dit hulle die teenwoordigheid van gees laat behou om te doen wat hulle toe moes doen. Hulle kon van die belangrikste dinge red: sy rekenaar en rugsteun, belangrike dokumente, foto-albums.

En toe hulle kyk hoe die huis afbrand, sê Monika: “Wat ’n voorreg is dit om nie verknog te wees aan jou goed nie.” Hulle kon dit laat gaan. Hy kon beleef wat dit is om bevry te wees van sy goed.

Ná so iets gebeur het, word jy oorspoel deur ’n klomp gedagtes. Jy dink aan honderd-en-tien goed wat gedoen moet word. Golf na golf gedagtes tref jou. As hy al daardie gedagtes ernstig opgeneem het, sou dit hom oorweldig het.

Maar hy het geleer om elke gedagte wat kom, met deernis te hanteer, dalk ’n nota te maak, en dit dan te laat gaan.

Onlangs het iemand die beeld gebruik van ’n herfsblaar. Die boom hou op om voedingstowwe na die blaar deur te laat, en dan val die blaar later self af. Dis hoe dit met jou gedagtes werk. As jy hulle nie voed nie, dan gaan hulle self weg.

Op dié manier kon hy na die brand in die hede bly, doen wat op die oomblik gedoen moet word, en hom nie laat oorweldig deur wat alles nog gedoen moet word nie.

Dit help natuurlik dat hy versekering gehad het. En hulle het blyplek. Hulle is versorg.

Agterna beleef hy ’n geweldige “interconnectedness”, sê Immanuel. Hy voel ’n band met God, en ’n band met mense van reg oor die land wat hulle gesin met deernis oorspoel het.

“Jou goed kan brand, maar as die liefde daar is … vlamme kan dit nie vernietig nie,” sê hy.

Hy beleef interne gawes soos vrede, hoop en vreugde. Die vermoë om die skoonheid in die pyn te sien.