Neels Jackson

Neels Jackson was voorheen kerksake-verslaggewer van Beeld. Sedert 2014 is hy redakteur van Kerkbode.

Nico ontdek wonderlike kollegas langs die pad

Toe ds Nico Swart einde verlede jaar sy 30 dae Sabbatsverlof neem en nog ’n klompie dae ander verlof bysit, het hy met sy fiets van Pretoria af tot in Gordonsbaai gery, en toe die Pelgrimstog van Hoop van Kaappunt tot by Kaap Agulhas gaan stap. Hy het vir NEELS JACKSON vertel hoe dit gegaan het.


Nico Swart, 51-jarige predikant van die NG gemeente Skuilkrans in Pretoria, hou van avontuur. Hy het die Iron Man (3,8 km swem, 180 km fietsry en 42 km draf) nou al 12 keer voltooi. Maar hierdie slag, het hy besluit, moes dit nie net oor avontuur gaan nie. Dit moes ’n pelgrimstog wees. En dit was.

Een van die aspekte van die reis waaroor sy opge­won­denheid oorborrel, is die kollegas wat hy langs die pad ontmoet het en wat hom eindeloos verryk en geïn­spireer het.

In sy beplanning van die fietsrit het hy NG dominees langs die pad gebel, vertel van sy planne en gevra of hulle vir hom een nag se slaap­plek kan reël. En die reaksie was baie goed, vertel Nico. Baie was nie mense wat hy voor­af geken het nie. Hy het hul­­le letterlik eers ontmoet as hy by hulle aangekom het.

Maar hoe het hulle hom nie met gasvryheid oorlaai nie.

Nico vertel hy het 11 dae lank fiets gery. Alleen. Net hy en sy fiets en die absolute minimum bagasie. Op ’n tipiese dag sou hy teen halfses die oggend begin ry en na so 130 of 140 km teen middag­ete by sy oornagdorp aankom. Nie net is hy daar be­derf met lek­ker kos nie, maar hy het verskriklik lekker met die dominees gekuier. Binne ’n paar uur het vreemdelinge vriende geword.

Hy vertel hoe ds Manus Duminy van Victoria-Wes hom rondgewys het. Hy ken die dorp so goed, hy ken selfs die honde se name.

Op Beaufort-Wes het hy vir René Potgieter leer ken en iets van haar bediening gesien. Haar visie en volharding het ’n groot indruk op hom gemaak.

En op Laingsburg het hy met ds Mias Nortier ge­kuier. Hy is ’n jong dominee, maar hy het so ’n koninkryksvisie, sê Nico.

En so het dit van dorp tot dorp gegaan, van dominee tot dominee. Tot waar dr Jannie le Roux van Gordonsbaai hom ontvang het en vir hom ’n kers gegee het. Vir Nico was dié kontak met kollegas ’n inspirasie en ’n versterking.

Ook toe hy die Pelgrimstog van Hoop gestap het, was daar telkens mense wat sy pad gekruis het en ’n indruk op hom gemaak het. Soos Vishoek se Visvoete. Dis die gemeente se stapklub saam met wie hy gekuier het. Hy vertel hoe hulle die berge ken en die omge­wing versorg. “Dis my mense,” was sy gevoel.

Dr Danie Nel van Wynberg het saam met Nico oor Tafelberg gestap. By Danie het Nico die verhaal gehoor van Wynberg se soeke na eenheid. Dit het hom diep geraak en hulle het saam gebid.

Nico aan die stap op die strand tydens die Pelgrimstog van Hoop.

In Kaapstad het hy die Reformasiefees saam met die Lutherse kerk bygewoon. Die multikulturele diens was ook ’n hoogtepunt.

Dit was een van die geleenthede waar hy kontak gemaak het met ander kerke. Nog so een was op Genadendal waar die Morawiese Kerk, daardie voorlopers van die kerkhervorming van ’n halwe millennium gelede, hulle sendingwerk in Suid-Afrika begin het.

En op Volmoed naby Hermanus was daar prof John de Gruchy en die bejaarde maar steeds joviale aartsbiskop Desmond Tutu wat hom verwonder het aan Nico se kuite.

Naby Stellenbosch het hy by ds Marié Britz en haar man oorgebly. Hy vertel van haar video’s oor mense wat God in die stilte ontmoet het. Marié se woorde bly hom by: “Stilte is die poort na jou siel en die siel is die poort na God.”

Stilte was ’n belangrike deel van Nico se pelgrims­tog. Tydens sy staptog, vertel hy, het hy elke 5 km vir ’n rukkie gaan sit. “Jy val in die stilte in,” vertel hy. Dit het vir hom ’n geweldige stuk vrede gebring. Dit het gelei tot tevredenheid. Hy kon sien dat God ’n god van oorvloed is uit Wie genade op genade vloei.

Hy het hulpmiddels gebruik soos die app Pray as you go en die Keltiese gebedeboek, want hy wou God beleef in die stilte en die natuur. Terwyl hy getrap en gestap het, het hy elke dag die Onse Vader gesing, sommer so op sy eie wysie.

Naby Gansbaai, waar sy pa gebore is, het hy ook plekke gevind waar sy voorvaders gebly het. Op dié manier het Nico ook van sy eie wortels tydens die pelgrimstog ontdek.

As hy terugkyk op die hele ervaring, het hy op­nuut in kontak gekom met homself, met sy liefde vir avontuur, kontak gemaak met interessante men­se, weer na­by aan God gekom, in kontak gekom met die natuur.

By die einde van die pelgrimstog by Kaap Agulhas, het ds Franziska Andrag-Meyer van Suidpunt-ge­meen­te vir Nico ingewag. Daar het hulle saam Nkosi Sikelel’ iAfrika gesing, vertel hy, en vra: “Wat kan beter wees as ’n visie? Ek is hier om hoop te gee vir Afrika.”

Wat gaan die kerk doen?

Coligny in Noordwes het verlede jaar deur diep trauma gegaan met oproer wat dele van die dorp verwoes het. Vir ds Tewie Pieters van Coligny-Oos was dit die begin van ’n reis wat hom ’n baie ryker mens gemaak het. Hy het die storie vir Neels Jackson vertel.


Wat gaan die kerk doen?”

Dit was die vraag wat ds Tewie Pie­ters van Coligny-Oos tot stilstand geruk het nadat dié dorp einde April en begin Mei ver­lede jaar onder onrus en plundery deurgeloop het.

Dit was ’n chaotiese tyd. ’n Swart kind, Mathlomola Moshoeu, is dood. In die wit gemeenskap word gesê hy is betrap waar hy ’n boer se sonneblomme gesteel het. Hy is op ’n bakkie gelaai om hom polisie toe te neem, toe spring hy af en breek sy nek. In die swart ge­meenskap is gesê hy is deur die boere vermoor.

Mense uit die township Thlabologang en die plakkerbuurt Skotland het die dorp ingevaar, klippe gegooi, huise en winkels geplunder en afgebrand. Dae lank het dié chaos voortgeduur.

Daar was regse groepe wat opgeruk het Coligny toe. Tewie vertel dat hulle al hulle dae gehad het om dié groepe uit die dorp uit te hou. Intussen het hulle sagte teikens, soos die ouetehuis op die dorp beveilig. Daar was ’n gebedsgroep wat elke dag gebid het. “Ge­bed was ’n sleutelding,” merk Tewie op.

Maar verder het hulle gestaan en kyk hoe hulle dorp vernietig word. Die polisie was daar, maar dit het gelyk of hulle niks wou doen om die verwoesting te keer nie.

In een stadium, vertel Tewie, het hulle gestaan en kyk hoe ’n paar belhamels vragmotors aan die brand probeer steek. Hulle het probeer en probeer, maar kon dit nie laat vlam vat nie. Na ’n lang gesukkel het hulle dit tog reggekry. En toe gaan daar miljoene rande in vlamme op. Nie net in die koste van die vragmotors self nie, maar ook in die opbrengs van ’n vervoerbesigheid wat verlore was.

En te midde van alles kom vra mense vir Tewie: “Wat gaan die kerk doen?”

Ds Tewie Pieters in een van die huise wat tydens die oproer in Coligny verwoes is. Groot dele van die dorp se hoofstraat is so herstel dat ’n mens nie meer die tekens van verwoesting kan sien nie.

En hy het nie ’n antwoord gehad nie. Want terwyl sy agtergrond hom deur die jare presies voorberei het vir dié soort situasie, het dit aan die ander kant hom totaal onvoorbereid gelaat.

Dit was in 1985 dat Tewie Pieterse sy teologiese studie voltooi het en hy deur die kerk beroepbaar ge­stel is. Altesame 27 jaar lank was hy beroepbaar sonder dat hy beroep is. Deur dit alles het hy lief gebly vir die kerk, maar tog gevoel die kerk dink hy is nie goed genoeg nie.

In kerktaal was hy beroepafwagtend, maar hy kon nie die heeltyd op sy hande sit en wag nie. Daarom het hy begin boer. Twintig jaar lank het hy redelik groot geboer, vertel Tewie. Hy het 1 200 hektaar geplant. Tabak, sonneblom, mielies, soja, katoen, rissies.

Daarby het hy ook 27 jaar lank ’n mynboumaatskappy bedryf. Hulle het mynventilasie gedoen, tonnels geskiet, dakke versterk. Dit alles het vir Tewie ’n klomp vaardighede geleer, soos om te onderhandel, wat later op Coligny handig te pas sou kom.

Deur dit alles het hy by die kerk betrokke gebly. In ’n stadium het hy as ouderling op die Noordelike Sinode se sinodale diensraad gedien. Maar hy het swaar gekry met dominees, vertel hy.

Agt jaar lank het hy sonder betaling gewerk in gemeentes wat in die moeilikheid was. Hy het selfs in gemeentes van die Hervormde Kerk en die APK gehelp, maar meestal was dit NG gemeentes.

Hy sou Sondae preek en Vrydae huisbesoek doen.

Eerw Kenneth Gagane van die Episkopaalse kerk vertel van die kerke se samewerking in Coligny. Op die agtergrond is ds Tewie Pieters.

In Rustenburg se moedergemeente het hy begin werk toe dié gemeente baie swaar gekry het. Eers was dit as proponent, en toe, na ’n jaar, word hy ’n dominee. Maar toe die gemeente na drie jaar waarin hy hard gewerk het uiteindelik sterk genoeg is om te beroep, toe kies hulle iemand anders. En Tewie word weer ’n proponent.

Later het hy as brugpredikant in Coligny se moe­dergemeente gedien. Vrydae se huisbesoek het vir hom oor verhoudings gegaan. Hy het dit gesien as ’n geestelike reis waarop hy lidmate vergesel. Mense moes verstaan hoekom hulle in die kerk is, dat hulle werk het om te doen.

In 2010 het hy in Coligny-Oos begin preek. Weer sonder betaling, as tentmaker. En toe, in 2012, word hy beroep.

Tewie vertel dat sy agtergrond by militêre inligting tydens sy diensplig en daarna hom geleer het dat jy, as jy op ’n nuwe plek kom, verhoudinge smee om inlig­ting oor dié plek te kan insamel. Daarom het hy op Co­ligny vriende gemaak met konstabel Happy Masibi, die polisiekantoor se man vir gemeenskapsverhou­dinge.

By hom het hy gehoor dat daar baie probleme is onder die jeug op Coligny. Die konstabel wou ’n straatkerk vir jongmense begin. Tewie het hom gehelp met stoele vir sy kerk en ook daar gaan preek.

Hulle gemeente het ook die VGK-predikant se salaris betaal en Tewie het gaan help om die dominee se huis se dak te herstel. Daarby het die gemeente twee sendelinge in Mosambiek ondersteun.

Ten spyte van dié soort betrokkenheid in swart gemeenskappe, was Tewie in ’n sin heeltemal onvoorbereid toe die hel op Coligny losbars en mense vra: “Wat gaan die kerk doen?”

Dit was hulp op ’n afstand, sê Tewie. Van die moeilike goed soos versoening het hy niks gedoen nie. En die armoedeverligting wat hulle gedoen het, was net in die wit gemeenskap.

En sy eie gesindheid was nie reg nie. Sy eie ervaring in die mynbou en landbou was dat daar onbillike eise gestel word. Boonop is hy deur die jare 36 keer besteel. Dit het hom bevooroordeeld gemaak teenoor swart mense. Hy wou niks met hulle te doen hê nie. Om iets van sy eie gesindheid te weerspieël, vertel hy dat hy die begrafnis van die AWB-leier Eugene Terre’blanche bygewoon het.

Mentors

En toe kom die vraag van verskillende kante af: “Wat gaan die kerk doen?”

In hierdie tyd was daar twee mentors wat vir Tewie gehelp het.

Die een was Flip Buys, die leier van Solidariteit. Hy vertel hoe hy en Buys gesels het oor die pad vorentoe. Buys het vir hom gesê die politici het beheer verloor. Die kerk moet nou toetree. Hulle moet verhoudings bou en die kommunikasiekanale oopkry.

Ds Tewie Pieters kuier saam met twee van die jeugleiers in Thlabologang. Links sit Godwin Swartz en regs is Lebo Se­natla.

Die ander was biskop Paul Verryn van die Metodistekerk. Vir hom het Tewie ontmoet toe hy en ds Johan Brink, moderator van Sinode Goudland, midde in die krisis Lichtenburg toe is vir ’n vergadering. Verryn, met die groot geloofwaardigheid wat hy al sedert die struggle-jare in die swart gemeenskap opgebou het, het die vergadering gelei.

By dié vergadering het die premier van Noordwes die kerke gevra om te help. Hulle sou by mense se harte kon uitkom, het hy gesê.

Daar kies hulle toe ’n komitee van 40 mense uit Coligny en Thlabologang om versoening in die gemeenskap te fasiliteer. Die binnekring was die kerkleiers en saam met vennote is ’n reeks projekte aangepak wat ’n groot verandering bewerkstellig het.

Vir Tewie was dit die begin van ’n nuwe reis. Hy het baie broers en susters in Thlabologang ontdek wat hy nie geken het nie. “Watter ongelooflike Christene leef langs ons,” merk hy op, en voeg by: “Misdaad het vir my oogklappe opgesit.”

Saam het hierdie medegelowiges ’n span gevorm wat gehelp het om Coligny te verander. Hulle het tel­kens in kerke vergader. Dit is neutrale grond.

En ’n rits projekte het saam met ander vennote vorm aangeneem.

Nedbank het leierskapsopleiding van mense in Thlabologang kom doen en die kerkleiers het die proses op die spoor gesit.

Hulle het in die gemeenskap, onder meer by skoolhoofde, gaan vra wat die probleme is waarmee hulle sukkel. Een groot probleem was dat baie kinders nie geboortesertifikate het nie. Dit het gevolge soos dat daar nie subsidie vir sulke kinders is nie, dat voedselprogramme nie vir hulle voorsiening maak nie en dat daar nie maatskaplike toelaes vir hulle betaal word nie.

Daarna is reëlings getref dat die Departement van Binnelandse Sake sou kom om hiermee te help. Die skole sou intussen die nodige inligting oor die kinders bymekaar kry.

Nog ’n probleem was die gebrek aan water vir die mense van Skotland. Dit is ’n informele nedersetting waar mense gevestig is sonder dat daar infrastruktuur voorsien is. Daar is begin om water aan te ry en kort voor lank is daar 40 000 liter water per dag gelewer. Boonop is planne gemaak om met die hulp van Agri SA te boor vir meer water.

Mediese sorg was nog ’n kopseer, maar Verryn het met die Departement van Gesondheid gereël om ’n mobiele kliniek na die gemeenskap toe te bring.

Ander projekte het aan die gang gekom, nog ander word beplan en daar is drome van ’n nuwe toekoms op Coligny.

Familie

“Ons en 10 gemeentes in Thlabologang het familie geword,” verklaar Tewie. “Ons maak ’n verskil. Daar het rustigheid gekom.”

Daar was die tyd toe Coligny heel voor was met brand. Maar ’n paar maande later, toe ander dorpe brand, toe is daar geen insident op Coligny nie, sê Tewie.

Lebo Senatla en Godwin Swartz is jeugleiers uit Thlabologang wat saam met Tewie in die Vredesforum werk. Hulle is jonk, entoesiasties en vol planne om Coligny ’n beter en vreedsame plek vir al die inwoners te maak.

Vir hulle het Tewie ’n mentor en inspirasie geword. “Wow,” sê Godwin as ’n mens hom oor Tewie vra. “Hy speel so ’n groot rol.” En hulle vertel hoe hulle ’n by­een­koms vir Jeugdag gereël het en dat die spyseniers hulle in die steek gelaat het. Maar ds Tewie het hulle gehelp en die dag was ’n sukses.

Eerw Kenneth Gagane van die Episkopaalse Kerk vertel hoe kwaad hulle was vir die tsotsi’s wat die dorp verwoes het. En hoe lekker dit is om saam met ds Te­wie te werk vir vrede.

Masibi sê ds Tewie is ’n engel wat deur God gestuur is. Hy is ’n leier, nie ’n baas of ’n voorman of bestuurder nie. Hy het nie goeie woorde vir die politieke partye op die dorp nie, maar saam met diensknegte van God soos ds Tewie, bou hulle graag aan ’n gemeenskap waarin almal gelukkig kan saamleef.

Saam met sulke mense het ds Tewie Pieters nuwe antwoorde gevind op wat die kerk gaan doen. Waar hy in die verlede tevrede was met sending op ’n afstand, sê hy nou jy moet betrokke raak. “Jy moet daar wees waar klippe gegooi word.” Die uitdaging, sê hy, is om sy mense saam met hom te mobiliseer.

Waar staan die NG Kerk en GKSA nou met mekaar?

Die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika (GKSA) en die NG Kerk is susterskerke. Dié hegte verhouding het egter in die laaste paar jaar onder druk gekom. NEELS JACKSON neem bestek op na afloop van die jongste Algemene Sinode van die GKSA.


Formeel, op algemene sinodale vlak, is die verhoudinge tussen die NG Kerk en die GKSA op die oog af goed. Daar is ’n memorandum van samewerking wat deur die onlangse Algemene Sinode van die GKSA gehandhaaf is. Daarvolgens is same­wer­king op verskeie vlakke tussen die kerke moontlik. Dit maak onder meer voorsiening vir kanselruiling.

Maar dit beteken nie dat almal tevrede is daarmee nie. Twee sinodes tevore, in 2012, wou die GKSA se si­node nie die ooreenkoms met die NG Kerk goedkeur nie. Dit is egter in 2015 omgekeer en die ooreenkoms is bekragtig.

Tog is daar steeds in sommige geledere van die GKSA én in die NG Kerk vrae oor hierdie verhouding.

Die teenstand in die geledere van die GKSA moet verstaan word teen die agtergrond van die teologiese ver­skille binne hulle geledere – wat anders lê as die ver­skille in die geledere van die NG Kerk. In die ver­le­de is die kwessies wat spanning binne die GKSA ver­oor­saak, al getipeer as “wine, women and song”, ofte wel die gebruik van kelkies by die nagmaal, die toela­ting van vroue tot die ampte en die sing van ander lie­dere as Psalms en Skrifberymings.

Die saak van kelkies het van die sinodale agendas af verdwyn nadat dit by ’n vorige sinode aan kerkrade oor­gelaat is om daaroor te besluit.

Daar is reeds tevore besluit dat vroue diakens mag word (waaroor nie almal in die GKSA gelukkig is nie), maar die jongste sinode het gebly by die standpunt dat vroue nie predikante of ouderlinge mag wees nie.

Ds Cassie Aucamp, die mediawoordvoerder van die afgelope GKSA-sinode, sê sy indruk is dat die kloof in die GKSA oor die posisie van vroue, “smaller maar dieper” geword het. Waar dit vroeër dalk 45% van die sinode was wat vroue tot al die ampte wou toelaat, is dit nou net omtrent ’n derde. Dié minderheid voel egter al sterker oor hulle saak. Daar is reeds spra­ke van 18 gemeentes wat teen die staande besluite in vroue as ouderlinge bevestig. Die vraag, sê Aucamp, is hoe dit voortaan bestuur gaan word.

Wat die liedere betref, het die GKSA die laaste paar jaar baie nader aan die NG Kerk beweeg toe hulle naas Psalms en Skrifberymings, ook besluit het dat “Skrifge­troue liedere” gesing kan word. By die afgelope si­no­de is 130 sulke liedere uit die Liedboek van die Kerk goed­gekeur.

Ander besluite van die GKSA se onlangse sinode wat hulle nader aan die NG Kerk bring, is die be­sluit om aansoek te doen om waarnemerstatus by die Suid-Afrikaanse Raad van Kerke (waarvan die NG Kerk lid is) en ’n besluit oor die belangrikheid van om­ge­wingsorg.

Maar daar is ook ander sake wat teologies konserwatiewe Gereformeerdes skepties laat voel oor die NG Kerk. ’n Beswaar teen die huidige ooreenkoms met die NG Kerk wat voor die GKSA se sinode gedien het (maar min steun gekry het), verwys ook na die NG Kerk se besluit van 2015 wat streeksinodes toelaat om hulle belydenisgrondslag uit te brei, en na aspekte van die NG Kerk se nagmaalsgebruik. Dit sluit in die toela­ting van kinders en besoekers tot die nagmaal in die eredienste van die NG Kerk. En dan was daar natuurlik wye ontsteltenis in die GKSA oor die NG Kerk se 2015-besluit oor verhoudinge tussen mense van die­self­de geslag.

Uit die NG Kerk was daar ook kommer oor die ban­de met die GKSA, hoof­saaklik omdat hulle amp­telike standpunt teen vroue in die leraarsamp be­leef word as ’n klap in die gesig vir die NG Kerk se vrou­like dominees. “Hoe kan ons kansels ruil as hul­le nie ons dominees op hul­le kansels wil toelaat nie,” is daar gevra.

Wat natuurlik in die prak­tyk gebeur, is dat baie van die samewerking tussen die twee kerkverbande op gemeentevlak gebeur. Dit is waar dominees genooi word om in ’n gemeente van die ander kerk te preek, waar gemeentes saam hemelvaartsdienste of Geloftedienste of ander eredienste hou.

Dan is dit dikwels so dat die standpunte van die plaaslike predikante en hulle kerkrade bepaal hoe hartlik die verhoudinge tussen hulle gaan wees. ’n Mens kan verwag dat die verhoudinge baie hartliker gaan wees tussen gemeentes waar die standpunte nader aan mekaar is, as byvoorbeeld tussen ’n NG gemeente met ’n vroulike predikant en ’n Gereformeerde gemeente wat dink die NG Kerk dwaal in sy liedere, in sy nagmaalviering en in sy toelating van vroue tot die ampte.

Intussen bly die band op Algemene Sinodale vlak behoue.

Aucamp sê ’n mens moet in gedagte hou “dat die grondslag van ons verhoudinge nie volkome ooreenstemming oor alle sake is nie, maar ons gemeenskaplike belydenis en ons historiese bande. So word dit ook in die Memorandum uitgespel.”

Dr Gustav Claassen, algemene sekretaris van die NG Kerk, sê ’n mens moet onthou die soeke na wysheid in die kerk is ’n korporatiewe poging. “Ons moet met mekaar praat om ons standpunte te toets.” Dit het die afgelope paar jaar onder meer gebeur deur diepgaande gesprekke oor Skrifbeskouing tussen verteenwoordigers van die twee kerke.

Kom deel in God se oorvloed

Toe ds Fay van Eeden ’n groentetuin op die sy­paadjie voor hulle pastorie aangelê het, het ’n bekommerde buurvrou na haar toe gekom om haar te waarsku. Die mense gaan jou groente steel, het sy gesê.

Maar dis presies wat sy wil hê moet gebeur. Mense moet kom pluk en dit gebruik. Dis juis daar, op die sy­paadjie, vir die mense wat in die straat verbyloop en dit wil gebruik, het Fay verduidelik.

Ds Fay van Eeden tussen die jong spinasieplante in die groentetuin op die sypaadjie voor haar pastorie. Foto: Neels Jackson

En in hierdie stukkie interaksie lê die hart van die saak. Aan die een kant is daar die lewensingesteldheid waarmee die samelewing ons vorm: “Ek” wat “myne” moet beskerm teen “hulle”. Aan die ander kant is daar die evangeliese alternatief van ’n vrygewige lewenstyl wat ander wil help.

Fay vertel dat sy oor die radio gehoor het van so ’n groentetuin vir die mense voor ’n kantoorgebou in Johannesburg. Sy het gedink dit sal wonderlik wees as so iets in haar gemeenskap kan gebeur.

Toe, een jaar op Mandeladag, het sy en van die jong­mense van hulle gemeente (Lynnwood in Pretoria) hulle 67 minute gebruik om die groentetuin op die sy­paadjie te maak. Later het nog ’n groentetuin teen die kerk se heining gevolg. Dis ’n gemeenteprojek, sê sy.

Die eerste keer het hulle spinasie, pampoen en mielies geplant. Die mielies het lank gevat om te groei en toe kom daar iemand en pluk op een dag al 12 mie­liekoppe. En toe is dit verby met die mielies. Die pampoen het ook nie goed gewerk nie.

Maar die spinasie is dankbare plantjies wat op ’n manier ’n vergestalting van die evangelie is: Dit hou net aan om te gee en te gee en te gee. Mense kom en pluk die buitenste blare af en dan maak dit net weer nuwe blare.

Aanvanklik het van die mense wat kom pluk het ook skuldig gereageer as hulle besef sy sien hulle pluk die groente, maar dan het sy vir hulle gaan sê hulle mag maar. Dit is juis vir hulle bedoel. Later het hulle selfs ’n bord opgesit wat mense nooi om van die groente te kom pluk.

Fay sê vir haar gaan dit oor geloof wat prakties uitgeleef word. In Lynnwood wil hulle 24/7-Christene wees, hulle wil lewegewende Christene wees, verdui­de­lik sy. Hulle wil mense aanmoedig om ’n verskil in ander se lewens te maak.

Christina Sithole, wat vir haar ’n sakkie spinasieblare kom pluk het in die groentetuin op die sypaadjie. Foto verskaf

Die groentetuin is ’n klein dingetjie, sê sy, maar daar is mense vir wie dit ’n verskil maak. Dis ook nie ’n ma­nier van help wat ander mense sleg laat voel nie. “Dis daar, dis iets van God se oorvloed, so kom kry vir jou,” som Fay dit op.

As ’n mens, soos Fay, langs die kerk bly, dan klop daar nogal dikwels bedelaars aan jou deur. Nou pluk hulle al self vir hulle kos, vertel sy.

En dis vir haar lekker om te sien as mense kom pluk. Iets van Jesus se woorde in Handelinge 20:35 dat dit ’n mens gelukkiger maak om te gee as om te ont­vang, beleef sy dan.

By dit alles is dit vir die kategese ’n leerervaring. On­langs, toe dit weer tyd was om nuwe groente in te sit, het ’n groep tieners kom help om spinasie en tamaties te plant.

Fay se droom is dat dit sal aansteek, dat meer mense dit sal doen. Dink net as ’n hele gemeenskap dit doen en verskillende groente plant en hulle dan van mekaar se groente kan geniet.

Kerk betwis nie appèlle se ongeldigheid nie

Die NG Kerk se verdediging van sy besluite van die buitengewone Algemene Sinode van 2016 berus nie daarop dat appèlproses teen 2015 se besluite kerkordelik ’n geldige proses was nie.

Dit blyk uit die hofstukke wat die kerk opgestel het in reaksie op stukke van vier lidmate wat vra dat die hof die besluite van 2016 nietig verklaar. Teenoor die be­sluite van die Algemene Sinode van 2015, wat kerk­li­ke goedkeuring gegee het aan gay burgerlike verbintenisse, het die 2016-besluite slegs ruimte gelaat vir hete­roseksuele huwelike.

Een van die lidmate se belangrikste prosedurele argumente, is dat die appèlproses waardeur die besluite van 2015 nietig verklaar is, onkerkordelik was.

Die Algemene Taakspan Regte het aanvanklik ge­werk met regsdavies dat die appèlproses geldig is.

Deur die loop van 2016 was daar verskeie regsadviese wat ook gemeen het dat die kerkorde nie appèlle teen besluite van die Algemene Sinode toelaat nie. Daar­­onder was ’n advies wat deur dié lidmate aan die kerk gestuur is, en regsadvies wat die kerk self ingewin het.

Die Algemene Taakspan Regte het egter deurgaans besluit om nié dié adviese te volg nie, maar het volgehou dat die appèlproses tog binne die kerkreg geldig was.

Nou het die kerk in sy regstukke ’n ander koers ingeslaan. Die kerk betwis nou nie die lidmate se stelling dat die appèlproses onkerkordelik was nie. Die kerk voer egter aan dat die besluite van 2016 nie direk voortvloei uit die uitkoms van die appèlproses nie.

Volgens die kerk se argument het die sinode van 2016 ’n onafhanklike besluit geneem, losstaande van die appèlproses, om die hele saak van voor af teologies te beredeneer. Die besluite van 2016 is ’n uitkoms van daardie proses.

Dít, sê die kerk nou, beteken dat selfs al sou die appèlproses ongeldig wees, staan die besluite van 2016 steeds.

Die kerk ontken ook in sy stukke die stelling van die lidmate dat die besluite van 2016 bots met die Grondwet van Suid-Afrika of met die Handves van Godsdienstige Regte en Vryhede wat deur die NG Kerk onderskryf is.

Die kerk se stukke verwys onder meer na ’n beslis­sing van die Konstitusionele Hof. Daarvolgens bots die staat se erkenning dat paartjies van dieselfde geslag dieselfde regte het as wat die Huwelikswet aan hetero­seksuele paartjies toeken, nié met godsdienstige groe­pe se regte om te weier om selfdegeslagverbintenisse te be­vestig nie.

Die kerk ontken ook spesifiek ’n stelling van die lidmate dat die besluite van 2016 hulle reg op vryheid van assosiasie aantas. Hieroor sê die kerk se hofstukke verder: “They are free to join any Christian church that interprets the Bible in the way that they do, or to start their own. I acknowledge that this may be difficult for them. But they must, in turn, acknowledge the impact the church has in obeying the Word as it understands it.”

Kerkbode wil die Here en die kerk dien

“Jesus is die Here.”

Dit is die belydenis waarmee ek die heel eerste hoofartikel begin het wat ek in Januarie 2014 as nuwe redakteur vir Kerkbode ge­skryf het. Dit was die uitgangspunt toe, dit was deur­lopend die afgelope vier jaar die uitgangspunt, en dit is steeds die uitgangspunt van Kerkbode.

Hierdie Here se stem roep steeds: “Volg my!”

Vir Kerkbode beteken dit in praktyk dat ons besondere klem plaas op missionaliteit. Ons vertel graag die verhale wat in die NG Kerk afspeel waar God se genade deur sy mense na die wêreld toe ­vloei. Ons doen dit as ’n getuienis van hoe God deur sy men­se stukkende plekke en stukkende mense in hier­­die wêreld heel maak.

Ons doen dit verder om vir die kerk modelle voor te hou van wat gedoen kan word. Ons hoop dat dit kan help dat mense binne die kerk van mekaar kan leer, dat mense kan sien wie is reeds besig op ’n terrein waar hulle wil waag sodat hulle daar kan gaan kers opsteek. Almal hoef nie die wiel van voor af te ontwerp nie.

Ons doen dit ook om as inspirasie te dien vir ander in die kerk. As mense lees hoe gewone gemeentes en gewone lidmate in hulle navolging van Christus daadwerklik ’n verskil in hulle omgewing maak, gee dit hopelik vir ander moed om dit ook te doen.

Naas hierdie hooffokus op missionale kerkwees, dra Kerkbode ook (tipies op bladsy 3 tot 5) nuusberigte oor ’n verskeidenheid sake in die kerklike lewe. Daar is ook ruimtes soos rubrieke en briewe waar mense hulle eie perspektiewe kan deel.

In ’n diep verdeelde kerk soos die NG Kerk is dit soms moeilik om ’n koerant uit te gee. Die strewe is egter om billik te bly en die kerk te dien.

Vir sy lesers vra Kerkbode om geduldig te wees as hulle iets lees waarvan hulle nie hou nie. Onthou daar is mense in die kerk wat anders dink as jy. Kerk­bode is hulle koerant ook.

Kerkbode self stel perspektiewe in die hoofartikel. Wat daar staan, is nie die stem van die NG Kerk nie. Dit is ’n stem, ’n lojale stem, binne die kerk. Dis ’n stem waarmee ’n mens kan saamstem of kan verskil, maar dit is ’n stem wat die kerk wil help.

Soos by enige koerant is die redakteur ’n mens met sterk- en swakpunte en met eie menings. Enige joernalis leer egter gou die kuns aan – en dit is ’n kuns – om nie sy eie sienings en perspektiewe voor­op te stel as daar oor ander se sienings berig word nie. Maar daar is ook ruimtes, soos die hoofartikel, waar die redakteur perspektiewe en standpunte formuleer. Dit is sy werk.

Laastens: Kerkbode verskyn nou in gedrukte en elektroniese formaat. Dit is twee perde wat nie atyd mooi in gelid draf nie. Wees asseblief geduldig met ons terwyl ons die beste vorm van kommunikasie vir die kerk probeer vind.

Die koninkryk kom in Appelpark

Kinders van Appelpark, ons is lief vir julle. Die Here is lief vir julle.”

Aan die woord is ds Jannie Pelser van die bediening Toekomsvenster. Hy staan op ’n verhogie in ’n mooi speelpark. Die nuwe swaaie en ander speel­goed is vir eers onbenut terwyl die kinders na Jan­nie luister. Vandag, ’n paar weke voor Kersfees, kom gee Toekomsvenster en ’n netwerk van mense en or­ganisasies wat saamwerk, vir hierdie kinders ’n nu­we speelpark.

Rainbow Park met sy helder kleure, groen gras­perk, en netjiese paadjies is ’n konkrete teken van die lief­de van die Here waarvan Jannie praat. Deur God se men­se kom dié geskenk na hulle toe.

Jannie moedig die kinders aan om hulle parkie op te pas, om mooi te speel, om g’n boeliery daar toe te laat nie. Nadat hy gebid het, word ’n groot koek gesny, elkeen kry ’n stukkie en dis weer tyd om te baljaar.

“Wat hier gebeur,” het Jannie vroeër verduidelik, “is die koninkryk van God. Dit is die eerste gestalte daar­van.”

Die woonbuurt waarin hierdie parkie nou ’n pronk­stuk geword het, is Appelpark, ’n brandarm omgewing in die weste van Krugersdorp. Saam met die armoede is daar drank- en dwelmmisbruik, huishoudelike ge­weld, kindermolestering, verwaarlosing en prostitusie. En ’n vernielsug wat gemaak het dat die parkie nou ’n ste­wige veiligheidsheining het en hekke wat elke oggend oop- en elke aand toegesluit kan word.

“Kinders verdien nie om swaar te kry nie,” sê Jannie. Hy hoop hulle sien raak dat hier iets ordentlik vir hulle gedoen word, en dat hulle sal begin verstaan dat daar ’n ander manier van lewe moontlik is. Jobstraat, wat langs die park verby loop, moet ’n simbool van hoop word, verklaar hy.

Kinders van Appelpark baljaar op die nuwe swaaie in hulle parkie.

In die opknapping van die parkie, is daar hande gevat met inwoners van Appelpark. Hulle het help op­ruim en skoonmaak. Japie Minnie, een van die inwo­ners, neem verantwoordelikheid vir die sleutels. Hy sal elke dag oopsluit en toesluit, sodat die parkie nie snags ’n broeiplek van onheil word nie.

Nog ’n inwoner, Gert Pretorius, word “die burgemeester van Appelpark” genoem. Hy sê hulle moet nou verantwoordelikheid neem om die park op te pas. Hy hoop dat die speelplek die kinders uit die hande van dwelmhandelaars sal hou.

Daar was ook ’n wye verskeidenheid mense van bui­te af betrokke, soos Jenneth Prinsloo, ’n sakevrou wat van die speelapparaat geskenk het. “Dis maar wat ’n ou doen,” sê sy. Sy kry soveel seën, nou gee sy ook vir an­der. “Jou talente is mos nie net vir jouself nie.”

Trudie Naudé, plaaslike raadslid vir Mogale City, sê dié ontwikkeling beteken geweldig baie vir die ge­meen­skap. Dit sal help om die kinders van die straat af te hou.

Gerrie Strydom is lidmaat van die NG gemeente Rant-en-Dal Prisma waar Jannie vroeër gemeentepredikant was. Hy is ook lid van die projekspan. Hy sê die parkie moet soos ’n toep op ’n selfoon wees: Dit moet iets ontsluit, dit moet hoop bring.

Jannie verduidelik dat die verhogie juis daar gebou is, sodat daar allerlei programme vir die kinders aan­ge­bied kan word. Kerke wat saamwerk, kan daar kom ere­dienste hou.

Die speelgoed wat in die eerste fase opgerig is, is vir kin­ders onder 12. Die volgende stap is om oefenapparaat vir hoërskoolkinders by te voeg.

Die hele projek gaan gewis nie net oor ’n paar swaaie nie. Dit gaan oor ’n voortgaande betrokkenheid by ’n gemeenskap. Dit wil die nuwe manier van lewe in die koninkryk van God met die mense van Appelpark deel.

’n Ou roeping in ’n nuwe omgewing

Ds Strydom Bruwer van Gordonsbaai is met ingang van 1 Maart deur Bybel-Media aange­stel as ontwikkelingsbestuurder: BM fondse. Hy het aan Neels Jackson vertel van sy geloofspad, sy pad in die bediening en hoe hy op verskillende maniere voorberei is vir dié nuwe uitdaging wat wag.


Strydom Bruwer het op ’n plaas naby Riebeeck-Kasteel grootgeword. Sy ouers was gelowige men­se, sy pa leierouderling in die gemeente, en kerk was dus vir hom van jongs af bekende terrein.

In sy standerd 9-jaar in die Hoërskool Swartland op Malmesbury was daar ’n CSV-kamp. Hy was nie lus daarvoor nie en het hom daaruit probeer wikkel, maar sy ma het gesorg dat hy gaan. Vir Strydom het dit ’n wonderlike kamp geword. Hy was een van ’n hele klom­pie ouens wat daar tot bekering gekom het. ’n Paar van hulle het later predikante geword.

Die volgende jaar was daar ’n griepepidemie. Na ’n rugbywedstryd het Strydom in die hospitaal beland met die virus wat na sy brein toe is. Daar, in die waaksaal, het hy ’n ervaring gehad wat hy as ’n ontmoeting met die Here beskryf.

Hy praat versigtig daaroor, want nie almal verstaan dit nie, maar hy het vir die Here gesê as Hy hom gesond maak, sal hy vir Hom gaan werk. En Strydom het gesond geword, bo dokters se verwagting. Later, ty­dens ’n hardlooptog ten bate van die ACSV, het Stry­dom vir die Here ’n teken gevra om dié roeping te be­vestig – en tydens ’n erediens op Kleinmond het die do­minee se preek vir Strydom sekerheid oor sy roe­ping gebring.

Deur die jare het dié sekerheid van sy roeping by Strydom gebly.

Hy het op Stellenbosch gaan studeer, en daar onder meer ’n meestersgraad in kliniese pastoraat gedoen. Dit het vir hom en sy bediening baie beteken. Daarson­der, sê Strydom, sou sy bediening baie anders gelyk het.

Hy hou van mense. Hy hou van netwerke. Sy mense­verhoudinge was altyd goed. En waar die bedie­ning moeilik geraak het, soos as hy vir ouers moes gaan sê hulle kind is dood, het die agtergrond in kli­niese pastoraat baie gehelp.

Maar, sê Strydom, hy het ook altyd ’n bietjie van ’n entrepreneur in hom gehad. Op verskillende maniere het hy die finansiële wêreld leer ken, sodat hy ook nou ’n trustee van die pensioenfonds is.

Hy vertel dat hul gemeente sowat 15 jaar gelede ’n kermis gehou het. As deel van die kermis is ’n veiling gehou. Hy merk toe op dat mense bereid is om baie meer vir ’n bottel wyn te betaal as wat dit eintlik werd is, maar dat ’n waardevolle skildery eintlik heelwat minder haal as sy werklike waarde.

Daarna is Gordonsbaai se wynveiling gebore, ’n spoggerige geleentheid waarheen hulle jaarliks sakemanne uitnooi en waarby die wynmaker Beyers Tru­ter nou al jare lank as afslaer optree. In twee opeenvolgende jare het dit meer as R300 000 opgelewer.

Die welwillendheid by mense as dit oor die kerk gaan, is baie, sê Strydom.

Gordonsbaai, die gemeente waar hy nou al 29 jaar lank predikant is, is eintlik nou op ’n baie lekker plek, vertel Strydom. Hy het nie gesoek na ander moontlikhede nie.

Maar toe praat mense met hom oor die moontlikheid dat hy aansoek doen vir die pos by Bybel-Media. Hy het dit as baie ontwrigtend beleef. Maar hy het gaan hulp soek by iemand met meer wysheid en uit­ein­delik be­sluit om deel te word van die proses. Dit sou onder meer behels dat hy psigometriese toetse moes aflê. As hy nie die regte mens vir die werk is nie, het hy gedink, sal die Here dit wel deur dié toetse vir hom wys.

Maar dit het nie gebeur nie. Die Here, vertel hy, het hom gebring van ’n plek van totale ontwrigting tot by ’n punt waar hy weet hy moet dit doen. Hy het vrede gekry.

Oor die groter prentjie in die NG Kerk sê Strydom dat die missionale skuif wat nou op al meer plekke in die kerk gemaak word, absoluut noodsaaklik is. Die kerk kan nie net na binne kyk nie. Dit moet ’n verskil in die gemeenskap maak.

In Gordonsbaai het hulle dit gedoen. Hulle het ’n nuwe gebou opgerig naby ’n informele woongebied en nou bedien hulle al hoe meer verskillende soorte mense. Onlangs was daar selfs Sothosprekendes by een van hulle dienste.

Nou skuif hy oor na Bybel-Media toe. En Bybel-Media se fokus op die ondersteuning van missionale bedienings maak daarvan ’n sinvolle plek om te werk, sê Strydom.

Natuurlik gaan hy die gemeente mis. Hy was gelukkig in Gordonsbaai. Maar hy sien ook uit daarna om in ’n vars, nuwe omgewing in te val. Hy het deur sy breër kerklike betrokkenheid gesien hoe belangrik dit vir dominees is om vars te bly. Verandering is ’n goeie ding. Dit gee vir hom energie.

Daarom sien Strydom Bruwer uit na die uitlewing van die roeping waarvan hy nou al jare lank seker is, op die nuwe manier wat nou vir hom wag.

God se genade is vir almal

Dit was die jaartema van die NG gemeente Pretoria-Dowes: “God se liefde vir almal.”

Op 19 November het dit op ’n besondere manier waar geword vir een van hulle lidmate, Monica Lotz.

Monica is as baba in die gemeente gedoop. Haar ouers, Emil en Martie Lotz, is albei doof. Pa Emil is die koster van die gemeente wat sorg dat elke ding op sy plek is voor ’n erediens begin.

Monica self is multigestremd. Sy is nie doof nie, maar hardhorend én swaksiende. Dit beteken dat dit selfs vir skole vir mense met spesifieke gestremdhede moeilik was om vir haar unieke gestremdheid voorsiening te maak.

Pa Emil vertel hoe sy in verskillende skole was en uiteindelik graad 9 geslaag het voordat sy te oud was om skool te gaan.

Toe die versoek kom dat ds Anel Pienaar haar moes begelei om belydenis van geloof af te lê, het die kerk­raad toestemming gegee dat sy ’n unieke pad met Mo­ni­ca kon stap.

Ds Anel Pienaar bedien die nagmaal aan Monica Lotz.

Sy het geweet sy kan nie al die inligting met Monica probeer deurwerk wat gewoonlik deel is van die kate­gese nie. Sy het sleutelkonsepte gekies soos die Drie-een­heid, genade, die sakramente en die wet. Met klei en tekeninge en kleur het Anel dié temas met Monica be­handel.

In ’n stadium het sy op facebook vir ander predikan­te om raad gevra. “Ek wou seker maak ek maak nie droog nie,” vertel sy. Verskeie dominees het van hulle er­varinge vertel. Sy het ook materiaal gekry wat vir die ka­tegese van gestremdes opgestel is.

Dr Johan Pienaar het gesê dat hy met verstandelik gestremdes uiteindelik vier vrae gebruik het: Glo jy dat die Here jou liefhet? Het jy die Here ook lief? Glo jy dat die Here al die ander mense ook liefhet? Wil jy hulle ook liefhê?

Die boodskap van verskeie dominees se verhale was: Hou dit eenvoudig. Dit gaan nie bloot oor kopkennis nie. Dit gaan oor ’n verhouding met God.

Anel sê sy het verstaan dat dit belangrik is om die spesifieke persoon te ken wat sy moes begelei, dat sy haar konteks moes verstaan en daarvolgens moes werk.

Dit was ’n reis saam met Monica, vertel sy. Daar is nog vrae wat hulle moet deurwerk, oor gebed byvoorbeeld, maar dit sal deel wees van die voortgaande reis wat geloof is.

Emil Lotz hang ’n silwer kettinkie met ’n kruisie daaraan om sy dogter Monica se nek nadat sy haar geloof bely het.

In Monica het sy iets van haarself gesien, sê Anel, ’n behoefte om naby God te leef, die worsteling in die reis om daarby uit te kom.

Uiteindelik, sê Anel, is Monica nie so anders as ander mense nie. Daar is absoluut niks wat enigeen kan doen om God se genade te verdien nie. Om belydenis af te lê, is eintlik net ’n aanvaarding daarvan.

Dit is sulke geloofswaarhede wat telkens met bewe­gende hande in gebaretaal oorgedra word tydens die diens waarin Monica haar geloof bely.

Ná haar belydenis hang haar pa vir haar ’n silwerhangertjie met ’n fyn kruisie om die nek. Dis ’n tasbare teken om haar aan haar belydenisaflegging te herinner.

Dan sit Monica saam met Anel voor by die tafel as die gemeente die nagmaal vier. En dié prentjie word ’n getuienis van die woorde wat Anel se hande en arms herhaaldelik tydens die diens vir haar Dowe gemeente beduie: “God se genade is vir almal.”

Bosman kry pos by Algemene Sinode

Dr Lourens Bosman is die pos aangebied van algemene bestuurder by die kantoor van die Algemene Sinode van die NG Kerk. Bosman is tans predikant van die NG gemeente Lux Mundi in Pretoria, maar ook voorsitter van die Algemene Sinode se Taakspan vir Missionale Transformasie.

In dié pos sal hy dr Gustav Claassen, algemene sekretaris van die NG Kerk, op verskeie fronte ondersteun, maar die eerste verantwoordelikheid wat in die advertensie vir die pos genoem is, was ondersteuning van die moderamen en sy taakspanne ten opsigte van missionale transformasie.

Bosman het by navraag gesê missionale kerkwees is sy passie en dit is die hart van die pos. Dis waarom hy daarvoor aansoek gedoen het. Hy is dankbaar vir die geleentheid om voortaan sy volle aandag daaraan te kan gee om die breër kerk te help om die skuif na ʼn meer missionale kerkwees te maak.

Hy is oortuig dat die NG Kerk ’n roeping het in Suider-Afrika. Die kerk is hier geplaas om ’n rol te speel en om ’n verskil te maak. Dit moet op ’n ander manier gebeur as in die verlede en hy wil graag ’n bydrae daartoe lewer, het Bosman gesê.

Finale gesprekke moet nog gevoer word wat sal bepaal of hy begin Januarie of begin Februarie by die Algemene Sinode se kantoor in Pretoria sal aansluit.

Só gebruik God mense om ’n ramp om te keer

Dit was ’n ramp wat soveel liefde losgemaak het dat dit baie gelowiges uiteindelik met ’n oorweldigende gevoel van dankbaarheid gelaat het.

Op die plaas Rietpoort naby Britstown het Gerrit Raath op die oggend van 10 Oktober meer as 400 ver­kluimde ooie in die veld gekry.

Dit was ’n totale frats, vertel hy. Hy het die skape geskeer, want dit was immers al somer. Maar toe kom daar ’n bui reën wat omtrent net op sy plaas val. En die temperatuur val van 6 grade tot by -6. Die wind waai. Boonop was die skape maer weens die droogte.

Hy was verslae. Saam met sy vrou, Didi, het hulle in die veld gestaan en huil. Met ’n vrou en drie kinders, sy ouers vir wie hy sorg, het hy nie geweet hoe vorentoe nie. Hy het ’n wonderwerk nodig gehad.

Didi het haar desperaatheid op facebook uitgestort. Sy skryf onder meer: “… and yes … this very moment I do question faith”. Maar dan vra sy in haar vertwyfeling dat mense vir hulle moet bid, “because the Lord takes from us but He always gives more than he takes”.

’n Goeie vriend, Pieter-Louis Smith, het boodskap­pe begin uitstuur waarin hy om hulp vir Gerrit-hulle vra. En van oral oor het mense laat weet dat die Here hulle dit op die hart druk om te help. In die spieël van Gerrit-hulle se verlies, het boere van heinde en verre op ’n manier gesien hoeveel hulleself het om voor dank­baar te wees.

Die liggaam van Christus, God se mense, sy hande en voete, het in beweging gekom. Party het geld in Gerrit se koöperasierekening inbetaal. Ander het skape gebring. Nog ander het voer kom aflaai. Uit hulle eie omgewing, maar ook van plekke soos De Aar en Graaff-Reinet het die hulp ingestroom. Van hoeveel plekke af het mense vir wie Gerrit en Didi en Pieter-Louis glad nie ken nie, kom gee – omdat hulle gevoel het die Here sê hulle moet.

Die eerste middag, vertel Gerrit, het iemand vir hom 10 ooie en 10 lammers gebring. Die volgende mid­dag was daar nog 10 ooie en 10 lammers. Toe kom die vragmotors vol skape. Mense kom laai voer af.

Uiteindelik het hy meer as 500 skape gekry. Dis nie die teelooie wat hy gehad het nie. Hy sal moet werk om sy teelkudde weer op die punt te kry waar dit was, maar hulle kan nou weer voortgaan.

Gerrit sê dit was nie so maklik om net te ontvang nie. Hy het hard grond toe gekom. Maar hy het geleer alles behoort aan die Here. Hy is baie dankbaar.

Didi sê wat gebeur het, was buite hulle hande. Hulle gebede is verhoor – en dit deur mense vir wie hulle nie eens ken nie.

Pieter-Louis sê hy het gesien hoe die genade van die Liewe Vader na vore kom. Hy kyk nou met nuwe oë na die manier waarop die Liewe Vader werk deur mense van wie jy nog nooit gehoor het nie.

En intussen, vertel hy, het Gerrit weer help betaal aan vervoerkoste om vir ’n ander boer in nood voer aan te ry.

Ds Hanri Joubert, predikant van die NG gemeente Britstown waar Gerrit, Didi en Pieter-Louis lidmate is, sê hy is getref deur die hoop wat die Here deur sy kerk gee. Hy wonder waar wil die Here nog oral sy mense gebruik om deur hierdie soort liefde hoop te bring.

‘Kerk moet opnuut vra wat die evangelie is’

Hoeveel mense bereik julle per week? Hoeveel het aange­sluit by die gemeente? Vir ’n groot deel van die NG Kerk neig die antwoorde op hierdie vrae na nul,” het dr Frederick Marais by Sinode Hoëveld se missio­nale werksessie in Kemptonpark gesê.

Die agtergrond waarteen dit gebeur is die sekularisasie van die samelewing. Marais het gesê met sekularisasie word godsdiens as waarheidsisteem op die agtergrond geskuif ten gunste van dit wat wetenskaplik bewys kan word.

Geloof word ’n opsie naas ander opsies wat tot gelowiges se private lewe gerelegeer word. In die openbare lewe geld die reëls van die markekonomie en die politieke kragte van die dag. Geloof gaan net oor mense se persoonlike welsyn en geluk.

Dr Frederick Marais

Dan gebeur dit dat iemand geloofsekerheid het oor sy ewige toekoms, maar angstig is oor sy finansiële toekoms; dat iemand bid vir reën, maar onverskillig oor die ekologie leef; dat iemand God se seën in sy lewe aanvaar, maar ongevoelig is oor ongelykhede in die samelewing.

In praktyk gebeur dit dan dat mense buite die kerk wonder of Christene regtig glo wat hulle verkondig. Hulle sien dat gelowiges nie dit uitleef wat hulle sê hulle glo nie en vind dit dan self moeilik om dit te glo.

In so ’n tyd van selfsekularisasie moet die kerk haarself opnuut afvra wat die inhoud van die evangelie is. Die kerk moet haarself ook afvra of sy oop is om so te verander dat sy ’n kerk word sonder mag, ’n kerk wat dien – kortom, ’n kerk soos Jesus.

Die kerk moet leer om te evangeliseer deur ’n geïntegreerde leefstyl en in verhoudings. Eredienste moet gasvrye ruimtes wees waar vreemdelinge maklik opgeneem kan word.

Marais het gevra of gemeentes bereid is om diegene na wie hulle uitreik, binne hulle geloofsgemeenskap te aanvaar. In dié verband het hy verwys na die sendingwetenskaplike David Bosch se opmerking dat die evangelie en gasvryheid twee kante van dieselfde munt is. Jy kan nie na mense uitreik as jy nie bereid is om hulle as lidmate te aanvaar nie.

Hy het gemeentes aangemoedig om te begin met ’n gesprek oor wat die evangelie is en wie Jesus Christus is. Die gesprek moet kyk na die koningskap van Christus oor die kosmos, oor sy kruis en sy opstanding. Wat is die aard van verlossing: juridies of bevrydend?

Marais het klem gelê daarop dat redding en navolging van Christus ’n eenheid moet wees. Regverdigmaking deur Christus en regverdigheid in die samelewing is dieselfde ding.

‘Die Bybel sal die kerk help’

Die Bybel sal die kerk help om missionaal te word, het ds Dirkie van der Spuy, ondervoorsitter van die Algemene Sinodale Kom­missie, op ’n missionale werksessie van Sinode Hoëveld gesê. Van der Spuy het gesê die kerk is nou op ’n pionierspad. Soos Jesus moet ge­lo­wiges na mense toe stap wat die kerk nie bereik het nie.

Hy het aan die hand van Handelinge 2 na eienskappe van die eerste gemeente gekyk as ’n voorbeeld wat nagevolg moet word.

Die eerste eienskap is bekering. Die kerk bestaan uit mense wat tot bekering gekom het, het Van der Spuy gesê. Die boodskap van die kerk is: “Kom tot bekering.” Dit behels bekering van sonde en van dwaalleer, maar ook be­kering uit ’n soort godsdiens. Van der Spuy het gesê dit was kerkmense wat Jesus gekruisig het. Die Fariseërs het gedink dis wat God wou hê. Vir hulle was dit ’n skok dat Jesus uitgereik het na tollenaars en sondaars.

Ds Dirkie van der Spuy

’n Tweede eienskap is dat die eerste gelowiges vervul was met die Heilige Gees. Lidmate moet weet dat hulle vervul is met die Heilige Gees, het Van der Spuy gesê.

’n Derde eienskap van die eerste gemeente was dat hulle opreg vir mekaar omgegee het. Hulle het nie net vir hulleself geleef nie, maar ook vir hulle broers en susters. Hulle het finansieel vir mekaar gesorg. Die momentum was weg van hulleself af. Hulle het opgeoffer.

Dié liefde vir mekaar was ’n trekpleister wat ander mense gelok het, het Van der Spuy gesê.

Daarby het die gelowiges van die eerste gemeente só getuig van Jesus dat daar elke dag nog mense by hulle aangesluit het.

Van der Spuy het gesê baie gemeentes het ’n visie wat ongelukkig net op papier staan. Daar is gemeentes wat net aktiwiteite het om fondse in te samel en te oorleef. Dit is hartseer: Daar is soveel potensiaal, maar daar is gemeentes wat nog nooit gevra het wat is op die Here se hart vir hulle gemeente nie.

Hy het gesê die leiers in die gemeente moet die visiedraers wees. As hulle nie God se visie dra nie, sal dit nie in lidmate se harte leef nie.

Missionaal wees is niks nuuts nie

Die hele gedagte van missionale kerkwees is niks nuuts nie, het ds Johan Brink, moderator, aan die sinode van Goudland gesê.

Brink het gereageer op die verwyt dat die sinode nog iets op gemeentes aflaai. Hy het gesê missionale kerkwees begin al in die bovertrek in Jerusalem waar die opgestane Jesus aan sy volgelinge verskyn het terwyl hulle bevrees agter geslote deure geskuil het.

Daar kom staan Jesus tussen hulle en sê: “Soos die Vader My gestuur het, so stuur Ek julle.”

Dr Gert Cordier van Randfontein-Noord het gesê die kerk waaraan almal ge­woond is, werk nie meer nie, omdat die wêreld waarvoor die NG Kerk ontwerp is, nie meer bestaan nie. Kerk en geloof is nie langer in die sentrum van die samelewing nie.

Hy het vir die sinode gesê ’n mens kan nie die probleem oplos vanuit die denk­raam­werk waaruit die probleem ontstaan het nie. Blote tegniese veranderinge gaan nie werk nie.

Wat nodig is, is “aanpassende verande­ring”. Dit is onvoorspelbare verandering. Dit is ’n ontwrigtende proses. ’n Mens moet as ’t ware die wiel ontwerp terwyl jy ry. Dit is morsig, dis pynlik en dit vra innovasie en risiko.

Cordier het gesê as die Heilige Gees die kerk in die toekoms inroep, doen Hy twee dinge. Hy ontwrig die kerk deur sekere dinge te stuit, deur blindekolle oop te lê en deurdat die kerk sekere dinge moet afleer.

Maar die Gees bevestig ook die kerk deur ’n nuwe verbeelding te skep, nuwe ge­leenthede oop te maak en deurdat die kerk nuwe dinge moet inoefen.

Pretoria en Melodi ya Tshwane wil staan waar God staan

Die NG gemeente Pretoria en die VGKSA gemeente Melodi ya Tshwane wil een word. Tydens ’n erediens wat saamgeval het met Reformasiefees, is ’n verklaring van voorneme tot eenheid onderteken. NEELS JACKSON het die diens bygewoon en met verteenwoordigers van die twee gemeentes gesels.


Ds Hendrien van Vliet van die NG gemeente Pretoria lees die votum in Afrikaans. Dan volg die seëngroet in Engels en die eerste lied se strofes in Suid-Sotho, Zoeloe en Venda. Later word daar ook in Afrikaans en Engels gesing.

Dit is ’n gesamentlike diens in die historiese Bosmanstraatkerk van die gemeentes Pretoria en Melodi ya Tshwane. Deur die keuse van tale word daar gesê dat almal geakkommodeer word. Almal is welkom in die koninkryk van God.

Tydens die erediens word ’n nuwe kanselkleed voor aan die preekstoel gehang. Dit is helderrooi. In wit vertoon dit ’n kruis met ’n dubbele sirkel daarby. Onderaan staan die woorde: “Stand where God stands”.

Ds Hendrien van Vliet glimlag breed nadat ds Peter Maruping die nuwe liturgiese band om haar nek gehang het. Links kyk dr Braam le Roux toe en regs staan prof Klippies Kritzinger.

Die sirkel, word verduidelik, is ’n simbool van eenheid. Dit is, soos ’n ring, ’n teken van nader aan mekaar kom. Die kruis is die basis vir die eenheid: Jesus Christus se lewe, sy dood en sy opstanding. Die woor­de is ’n oproep tot eenheid, tot versoening, tot ge­reg­tig­heid. Dis ’n oproep om te staan waar God staan.

Tydens die diens hang die dominees van die twee gemeentes vir mekaar liturgiese bande om: dieselfde helderrooi as die kanselkleed; dieselfde kruis met die kring van eenheid daarop afgebeeld. Deur almal dieselfde liturgiese bande te dra, sê die predikante van die gemeente visueel: “Ons is een”.

Agter dié doelbewuste tree na eenheid, lê lang ge­skie­denisse.

Meloldi ya Tshwane is in 1992 gestig primêr as ’n ge­meente vir huishulpe. Dr Nico Smith was destyds in­strumenteel in die totstandkoming van die gemeen­te. Sedertdien het Melodi ya Tshwane heelwat ge­groei. Deesdae is baie van hulle lidmate gesinne uit die swart middelklas, sê dr Jacob Nthakhe, een van die leraars. Maar daar is ook studente. Hulle lidmate vertoon eintlik ’n goeie verspreiding van alle ouderdom­me.

Onder Melodi ya Tshwane se lidmate is daar ook ’n klompie Indiërs en witmense. Daar is Sotho’s, Zoeloes, Xhosas … sprekers van omtrent elkeen van Suid-Afrika se amptelike tale, sê Nthakhe.

Die Bosmanstraatkerk was as ’t ware die “katedraalkerk” van die NG Kerk in Pretoria. Dit was die gebou van die moedergemeente, die ouma en oumagrootjie van hoeveel ander NG gemeentes wat in en om Pretoria ontstaan het. Dit was die gemeente wat met staats­presidente geassosieer is, die kerk waaruit dr Andries Treurnicht nog in die vroeë negentigs begrawe is.

Dr Braam le Roux hou die mikrofoon vas terwyl ds Peter Maruping die teken van die brood instel.

Mettertyd het die NG Kerk se tradisionele lidmate egter weggetrek. Verskeie NG gemeentes in en om die middestad het gekrimp en gekwyn. ’n Hele ring – Pretoria, Burgerspark, Arcadia, Bronberg, Harmonie, Meintjeskop – het mettertyd weer verenig soos die dogtergemeentes weer aangesluit het by die moeder­gemeente waaruit hulle ontstaan het.

Onder Pretoria se lidmate is daar nou wit, Afrikaanse bejaardes in ouetehuise, maar ook jong swart studente en jappies. Daar is bedieninge onder straatmense en prostitute. Hulle het reeds diversiteit, sê ds Francois Smit. Dit strek oor rasse en tale, maar ook oor klasse.

In die proses van konsolidasie van die NG gemeen­tes in en om die middestad is Burgerspark en Mein­tjieskop se kerkgeboue verkoop, terwyl dié van Arcadia, Bronberg en Harmonie nou bedieningspunte van Pretoria is wat op verskillende maniere gebruik word.

In daardie stadium was Melodi ya Tshwane op soek na ’n tuiste, ’n kerkgebou waar hulle lidmate op ’n ge­reelde basis kon saamkom om te aanbid. In ’n stadium was daar gesprekke en onderhandelinge oor die moont­like koop van Meintjeskop se kerkgebou, maar dit het deur die mat geval.

Later het ’n ander opsie op die tafel gekom: dat Melodi ya Tshwane ’n 50%-aandeel in die Bosman­straat­­kerk koop. Dit het ’n werklikheid geword en se­dert­dien is die twee gemeentes mede-eienaars van dié baken in Pretoria se middestad.

Dié gedeelde besit van die Bosmanstraatkerk was een van die eerste dinge wat Pretoria en Melodi ya Tshwane aan mekaar gebind het. Nthakhe vertel dat toe hy in 2005 na Melodi Tshwane beroep is, was die gebruik dat verteenwoordigers van die gemeentes twee maal per jaar saam vergader het oor veral die be­stuur van die kerkgebou. Mettertyd het die same­wer­king oor meer dinge as die kerkgebou begin gaan en het die vergaderings kwartaalliks geword. Die afge­lo­pe twee jaar kom hulle maandeliks byeen.

Dr Gustav Claassen, algemene sekretaris van die NG Kerk, te­ken as getuie nadat ds Francois Smit en dr Jacob Nthakhe namens die twee gemeentes die verklaring van voorneme onderteken het. Heel regs is prof Leepo Modise, moderator van die Verenigende Gereformeerde Kerk se Algemene Sinode, wat ook as getuie geteken het.

Met die goedkeuring van die Tussenorde deur die twee kerke se algemene sinodes en die pastorale brief van die moderators het hulle ernstig oor eenheid begin praat.

Daar is moeite gedoen om vertroue en die bou van verhoudings te verstewig. Verlede jaar was die twee gemeentes se dominees saam op ’n retraite. Hulle is lankal nie meer net kollegas nie. Hulle is vriende, sê Nthake. Smit beaam dit.

Die gesprekke oor eenheid is nie net deur die domi­nees gevoer nie. Nthakhe sê dit is deur die kerkrade bespreek en met die gemeentes deurgepraat. Almal het die groen lig gegee om voort te gaan.

Smit sê die teologiese kwessies is uitgesorteer. Daaroor is daar nie langer verskille nie. Selfs toe daar in die NG Kerk gestem is oor die insluiting van die Belydenis van Belhar in die kerk se belydenisgrondslag, was dit by hulle nie ’n kwessie nie. Hulle het ’n meerderheid van oor die 80% ten gunste daarvan gekry, en dit sluit die bejaarde Afrikaanse lidmate in.

’n Mens hoor die gedeelde teologie in die erediens. Dis ’n teologie van staan waar God staan: vir geregtigheid, vir versoening, by die gemarginaliseerdes en swak­kes, teen onreg.

Dis nie altyd maklik nie, preek Smit, maar Jesus het dit duidelik gemaak: Hy het teen die aanname gestaan dat ons hier is om vir onsself en ons klein kring te leef. Jesus roep ons om selfloos te wees.

Jesus staan teen stelsels soos apartheid en staats­kaping wat party bevoordeel. Jesus maak dit duidelik dat die koninkryk van God geen voorkeurplekke vir sommige het nie. Jesus roep ons om te staan by dié wat nie staanplek het nie.

Jesus staan teen godsdienstigheid wat sommige bevoordeel en ander benadeel, soos die godsdienstiges van sy tyd gedoen het. ’n Keuse vir mag en vir posisie is ’n keuse vir die vyand.

Dr Jacob Nthakhe hang die nuwe liturgiese band om ds Francois Smit se nek.

Voordat dr Braam le Roux van Pretoria en ds Peter Maruping van Melodi ya Tshwane die nagmaal be­dien, vertel Le Roux van die NG Kerk se geskiedenis: Die Kaapse Sinode van 1857 wat by wyse van uitsondering, as ’n toegewing aan die swakheid van sommige, besluit dat die nagmaal afsonderlik bedien kan word aan verskillende rasse; hoe dié uitsondering die reël geword het; hoe dit ’n dogma van skeiding geword het.

Nou, rondom die tafel van die Here, sien hulle uit na ’n nuwe toekoms, ’n toekoms van eenheid.

En dan word die nagmaalviering self ’n illustrasie daarvan. In vrolike, veelkleurige toue stap mense vorentoe vir die brood en wyn, dié maaltyd wat onder meer gemeenskapsmaal is.

Kindertjies en gryskoppe wat aan die banke vashou om regop te bly, diegene in netjiese kerkuniforms en dié wat informeel geklee kom aanbid, gelowiges van allerlei verskillende skakerings van velkleur wat God vir hulle gegee het, mense wie se tonge in ’n dosyn of meer tale tuis is – almal een in die geloof.

Maar die eenheid in geloof, so glo Pretoria en Melodi ya Tshwane se mense, moet ook neerslag kry in strukture, in liturgieë, in die lewe van die kerk.

Daarom word die nagmaaltafel ná die viering van die sakrament ’n tafel waar ’n formele verklaring van voorneme geteken word – met verteenwoordigers van die twee kerke se algemene sinodes as getuies.

In die verklaring word die historiese band tussen die twee gemeentes erken, maar ook die geskiedenis van geskeidenheid, van onreg wat daarmee saamgaan, en van die uiteenlopende teologie en liturgieë wat as gevolg daarvan ontwikkel het.

Die verklaring bevestig dat die proses van eenwor­ding reeds begin met die vereniging van die NG Kerk in Afrika en die NG Sendingkerk om die Verenigende Gereformeerde Kerk te vorm en dat die twee gemeentes se reis deel is van dié voortgaande verenigings­proses.

Dit bevestig ook die Tussenorde en die pastorale brief van die moderators van die algemene sinodes en verklaar dat die twee gemeentes se kerkrade beplan om een gemeente te vorm op die manier wat die Tussenorde bepaal.

Nthakhe sê eenheid is nie ’n keuse nie. God roep sy mense daartoe op. Dit is ’n kwessie van gehoorsaamheid aan die evangelie. In ’n verdeelde land is dié boodskap van versoening, eenheid en geregtigheid, die boodskap van liefde boonop nodiger as ooit.

Die uitdaging is nou om dit so te doen dat die een gemeente nie die ander insluk nie. Swart hoef nie wit te word en wit hoef nie swart te word om een te wees nie. Daar moet ruimte gemaak word vir almal. Die diversiteit is ’n seën.

Smit sê die een gemeente wat hulle voorsien, moenie NG wees nie en dit moenie VGK wees nie. Dit moet iets anders, iets nuuts wees.

Daar is moeilike, praktiese kwessies wat gehanteer moet word op die pad na eenheid. Hoe gaan hulle byvoorbeeld predikante se salarisse hanteer? Daar is groot verskille tussen wat die dominees betaal word. Hoe gaan hulle die eiendomme hanteer?

Hulle moet nou ’n lys van die hekkies gaan maak en dit een vir een hanteer.

Maar voeg hy by, daar is by hulle geen benoudheid daaroor nie. Daar is opgewondenheid.

In ’n formele verklaring sê die twee gemeentes onder meer:

  • hulle glo die kerk moet een wees – daarom werk hulle vir die sigbare en aktiewe eenheid van die kerk;
  • dat hulle saam sal werk vir geregtigheid in hulle stad;
  • dat hulle teen 31 Oktober 2020 een sentrale kerk­raad wil vestig;
  • dat daar intussen twee waarnemers van elke kerk­raad by mekaar se kerkraadsvergaderings sal wees;
  • dat daar gereelde kanselruilings sal wees totdat hulle een kerkraad het;
  • dat hulle ’n breër eenheid wil dien en daarom in die volgende jaar ’n informele ringsitting wil reël vir gemeentes van die twee kerke wat ook na dieper eenheid soek;
  • dat die gemeentes se eiendomme optimaal benut moet word vir die bediening en dat nie een van die twee kerkrade enige eiendom sonder instemming van die ander sal verkoop nie.

NGK reageer op voorstelle oor Skolewet

Dr Gustav Claassen, algemene sekretaris van die NG Kerk, het in ’n uitvoerige brief namens die NG Kerk gereageer op voorgestelde wysigings aan wetgewing wat Suid-Afrikaanse skole beheer. Dié wysigings is al bestempel as ’n poging om skole te nasionaliseer.

Claassen skryf in sy brief daar is goeie aspekte van die voorstelle ook, maar die kerk lewer kommentaar op aspekte waaroor hy bekommerd is.

Dit sluit aspekte in soos dat die hoof van die onderwysdepartement die finale sê het oor die toelating van leerlinge tot ’n openbare skool en dat elke skool ’n toelatingbeleid en ’n taalbeleid vir goedkeuring aan die hoof van die departement moet voorlê.

Claassen wys daarop dat dit beteken dat daar elke drie jaar byna 48 000 sulke beleide voorgelê en goed­ge­keur sal moet word en dat die kerk nie kan sien dat die departement dit sal kan hanteer nie.

Ander voorstelle waaroor die kerk sy kommer uitspreek is die beperking van die magte van skoolbeheer­liggame oor sake soos die aanstelling van onderwy­sers, en die sentralisering van mag oor die skool se fi­nansies en aankope.

Claassen skryf dat die voorstelle in effek beheerligga­me magteloos sal laat, en dis nie in die belang van goeie onderwys nie. Baie van die voorstelle is gemik daar­op om wanfunksionerende skole te help, maar dan lê dit onbillike beperkings op skole wat wel goed funksio­neer.

Die voorstelle behels volgens die brief ’n funda­men­tele ontkenning van die kritieke rol wat ouers in die opvoeding van hulle kinders speel. Dit ondermyn ’n fundamentele norm van die demokratiese bestel.