Neels Jackson

Neels Jackson was voorheen kerksake-verslaggewer van Beeld. Sedert 2014 is hy redakteur van Kerkbode.

Die aardse Jesus nooi mense om Hom te volg

Dr Willem Nicol se jongste boek – Genooi om te volg – gaan oor Jesus van Nasaret. Dit het pas by Bybel-Media verskyn. Neels Jackson het met hom daaroor gesels.


Ons diepste verlange is na kontak met God. Soms beleef ’n mens iets daarvan in die groots­heid van die natuur, in die weerkaatsings van God wat ons in sy skepping sien. Maar Jesus is die helderste beeld van God wat ons het. En hy word daardeur aangetrek.

So verduidelik dr Willem Nicol waarom sy jongste boek oor Jesus gaan. En as hy vertel hoe Jesus jou tel­kens terugtrek na Hom toe, dan hoor ’n mens iets mee­sleurends daarin.

Maar die boek gaan nie maar net oor Jesus nie. Op die voorblad staan baie spesifiek: “Ervaar die lewe van die aardse Jesus.”

En dít, die aardsheid en mensheid van Jesus, is vir Willem belangrik. Hy beklemtoon dat Jesus vlees geword het. Hy het nie maar net gelyk na ’n mens nie. Hy het mens gewórd. En dit is anders as wat in die ander godsdienste gebeur. Die Hindoes het ook verhale, maar dis legendes sonder ’n historiese basis. Die Boeddhiste praat oor Gautama, maar histories gesproke weet hulle omtrent níks van hom af nie.

Met Jesus het God egter in die geskiedenis ingekom. As Christene oor Jesus praat, praat hulle oor werklike gebeure, gebeure wat Lukas, die evangelis, sê dat hy dit goed nagegaan het.

Willem wil sy leser na hierdie werklikheid toe neem. En hy gebruik ’n interessante tegniek. In elke hoofstuk is daar ’n gedeelte onder die opskrif: “Ons leef ons in”. In die eerste hoofstuk begin dit só: “Jy staan halflyf met ’n kaal bolyf en ’n nat broek in die water van die meer van Galilea. Jy voel klein golfies klap teen jou vel. Onder jou voete voel jy die seesand.”

Daarmee plaas Willem sy leser in die posisie van die eerste dissipels. Hy vertel hoe jy deur ’n vreemdeling geroep word om Hom te volg, hoe jy en jou broer die nette los en agter Hom aanstap.

En dan word die los van die nette ’n beeld. Die leser word opgeroep om die skewe voorstellings van Jesus soos nette te los ten einde Jesus te volg soos Hy inderdaad as mens op aarde geleef het.

Hy noem van die skewe voorstellings van Jesus wat in mense se gedagtes leef. Dis iets soos dat Jesus bloot gekom het om ons skuld te betaal. Dis waar, sê Willem, maar dis ’n reduksie. Dis ’n verskraling van Jesus. Jesus is baie meer as net die betaalmeester.

In die tweede hoofstuk se inleefstuk, neem Willem jou na Jesus toe. En wat jy sien verbaas jou: “Hy lyk dan soos ’n boemelaar. Hy het iets soos ’n lang T-hemp onder aan, en dit rafel uit by die kante. Daaroor het Hy iets soos ’n lang hemp aan, vol stof en duidelik al jare gedra.Verslete klere van ’n arm man. Ou sandale wat al afgeleef is. Skraal soos iemand wat min eet. Bruin, donkerder as baie van jou mense, soos iemand wat baie in die son en buitelug lewe.”

Daar is aanduidings van Jesus se armoede in die Bybel, maar ons lees dit mis, sê Willem. Hy verwys na die keer in Markus 2 dat die dissipels op die sabbat die koringkorrels uit die are uitgevryf het. Dit was omdat hulle honger was. Oor die vyeboom wat deur Jesus vervloek is, sê hy dat Jesus daarin na vrugte gesoek het omdat Hy honger was. By die vermeerdering van die brood en vis, was dit nie ’n geval dat die skare maar net vergeet het om hul piekniekmandjies te pak en kos saam te bring nie. Daar was nie kos in hulle huise nie.

En dis belangrik om te verstaan dat Jesus arm was, sê Willem. Hy is tereggestel omdat die owerhede nie gehou het daarvan dat Hy Hom so by die armes skaar nie. Daar was potensiaal vir opstand. En as die skares by sy intog in Jerusalem Hosannas sing, moet ’n mens verstaan dat “hosanna” beteken: “Verlos ons.” Dis ’n vryheidslied, sê Willem.

So help Willem sy lesers om verskillende kante van die mens Jesus beter te leer ken. Daar is hoofstukke met titels soos “Met oop arms” en “’n Nuwe wêreld van moontlikheid”, maar ook hoofstukke wat heet “Amptelik was Jesus ’n ketter” en “Amptelik was Jesus skuldig aan hoogverraad”.

Dis hierdie Jesus wat mense nooi om te volg, soos die titel van die boek sê.

En “volg” beteken meer as om net ’n paar stellings oor jou eie sondigheid en die betekenis van die kruis daarvoor te aanvaar. Dit gaan oor ’n lewenswyse wat vir gelowiges die model word.

Willem gebruik ’n aanhaling van CK Chesterton om iets daarvan duidelik te maak. Chesterton het gesê: “For St Francis his religion was not a thing like a theory, but a thing like a love affair.”


Ek sal die stories onthou

Die stories. Dis wat ek sal onthou. Stories van God se genade wat deur sy mense na die wêreld toe vloei.

Ná vyf jaar het ek aan die einde gekom van my dienstyd as redakteur van Kerkbode. Dit was vyf jaar waarin ek van naby kon sien hoe die groot skip van die NG Kerk besig is om al meer te draai; hoe ’n eens na-binne-gekeerde kerk al hoe meer na buite gerig word; hoe ’n eens magtige kerk, al meer ’n dienende kerk word. En dit is goed.

Die stories het dit vertel. Stories wat gekom het van Aranos in Namibië tot by Vryheid in KwaZulu-Natal; stories uit Prieska en Britstown en Strydenburg en Hopetown in die hart van Suid-Afrika; dit het gekom uit Letsitele en Lydenburg en Witrivier, uit Coligny en Randfontein, uit Steynsrus en Petrusburg en Philippolis, uit Cradock en George en Bonnievale en Yzerfontein, uit Pretoria en Johannesburg, Bloemfontein, Kaapstad, Port Elizabeth en Durban. En soveel meer.

Dit was stories van gewone mense en gewone gemeentes wat meegesleur is deur die liefde van Jesus en sy dienende voorbeeld gevolg het. Stories van mense wat ’n verskil gemaak het, party tot in Nepal en Japan.

Dit was vyf wonderlike jare.

Dit was wel soms moeilik. Ek het my eerste slegsêbrief gekry pas nadat my aanstelling by Kerkbode bekend geword het, nog voordat ek begin werk het. Daar was sporadies sulke boodskappe. Die afgelope week was daar weer een.

Ek was baie teleurgesteld dat die NG Kerk nie die evangelie in die woorde van die Belydenis van Belhar helder kon hoor en dit aangryp nie. Nog meer oor die 2016-besluit oor selfdegeslagverhoudinge. Ek dink nie die sinode het God se stem goed gehoor nie.

En daar was hoogtepunte. Die koms van e-Kerkbode was een. Daarvoor moet Lenois Stander en Nico Simpson die krediet kry. Die rubriek “Jong Stemme” was nog een. Die jong dominees gee my soveel moed.

Maar ek sal die stories onthou. Ek dink aan ’n hawelose, siek, jong vrou op die rand van die Bloem­spruit waar dit onderdeur ’n winkelsentrum vloei, met ’n NG dominee wat by haar kniel, haar bemoedig en hulp aanbied.

Ek onthou laggende kleuters wie se oë blink. Kleintjies in kleuterskole van gemeentes wat deur doelgerigte vroeëkinderontwikkeling vir hulle ’n fondament lê waarop hulle ’n lewe kan bou.

Daar was gemeentes wat onder misdaad deurgeloop het en besluit het om met liefde en diens en ontwikkeling in arm gemeenskappe te reageer.

En ek dink aan gemeentes wat grense oorgesteek en vreemdelinge verwelkom het.

Baie stories kon ek eerstehands beleef. Baie ander het deur kollegas of medewerkers by my aangekom. Deur Kerkbode kon ons die stories vir die breër kerk vertel.

In die proses het my verwondering oor God gegroei. Ek het gesien hoe daar genesing kom in gebroke lewens en situasies. Ek het gesien hoe mense van hulleself gee en in die proses beleef dat hulle lewe verryk word.

Ek sê dankie vir die geleentheid om hierdie werk vyf jaar lank te kon doen.

Selfs meer as voorheen glo en bely ek nou: Jesus is die Here!

Nuwe proponente wil ‘dien soos Jesus’

Die nuwe proponente wat onlangs in Pretoria tot die bediening toegelaat is, het as deel van hulle legitimasieplegtigheid elkeen ’n voorskoot gekry. Daarop staan daar netjies uitgeborduur: “Dien soos Jesus”, met die teksverwysing Markus 10:45 daarby.

In dié teks sê Jesus: “Die Seun van die mens het ook nie gekom om gedien te word nie, maar om te dien en sy lewe te gee as losprys vir baie mense.”

Daarby is daar ook ’n prentjie van ’n hand met ’n hart, om liedevolle diens te simboliseer.

Die gedagte aan die voorskote vir die proponente het ’n paar weke tevore ontstaan toe dr Stephan Joubert by die Hoëveldsinode gesê het dat diens ’n belang­rike eienskap is van volgelinge van Jesus.

Ds Natalia Visagie van die NG gemeente Alberton-Suid het toe tydens die tafelbespreking gesê dat predikante nie gelegitimeer moet word met togas nie, maar met voorskote.

Ds Natalia Strydom (voor in die middel met die geblomde rok) saam met die nuwe proponente in hulle voorskote.

Sy het die gedagte tydens ’n etenspouse weer geopper teenoor dr André Bartlett, moderator van Hoë­veldsinode. Bartlett werk as hoof van Excelsus, die NG Kerk se sentrum vir bedieningsontwikkeling, by die fakulteit waar die studente opgelei word.

Hy was positief oor die gedagte en Strydom het iemand in haar gemeente gevra om die voorskote te maak.

Tydens die legitimasieplegtigheid het die studente een vir een geantwoord op die vrae aan hulle en daarna die legitimasie-eed onderteken. Daarna het elkeen ’n geskenksak met ’n voorskoot in van Strydom ont­vang.

Die nuwe proponente het weer voor die kansel in die liturgiese ruimte gaan staan, en toe is hulle dosente vorentoe genooi om vir hulle die voorskote aan te sit.

In die program van die legitimasieplegtigheid is só oor die voorskote geskryf: “Verbum Divini Minister, Bedienaar van die Goddelike Woord. Die Woord word nie van bo af bedien nie, maar deur een wat navolger is van Jesus, die dienskneg by uitnemendheid. In ons wêreld is die voorskoot nie sonder simboliese waarde nie. Die een wat die voorskoot in die huishouding dra, neem reeds ’n stap na onder, na nederige diens. Mag die voorskoot jou herinner dat jy dienaar is in die huis­houding van God.”

Proponente ‘moet vir geregtigheid werk’

“Julle taak is om daar waar julle ’n werkruimte gaan vind, profeties te werk vir geregtigheid.”

Dít was die boodskap wat prof Alphonso Groenewald vir die NG Kerk se nuwe proponente gehad het tydens hulle onlangse legitimasieplegtigheid in die NG Kerk Universiteitsoord in Pretoria. Groenewald het gepreek uit Psalm 85 met die tema – Geregtigheid berei vir God die pad voor – uit vers 14.

Hy het die Ou-Testamentiese agtergrond van Israel se ballingskap en daarna die voortgesette onderdanigheid aan die Persiese magte bespreek en gesê dit word ’n teks wat droom van ’n komende wêreld waarin die geregtigheid van God aan die orde van die dag is, ’n samelewing waarin die uitbuiting van die gemargina­liseerdes – die wees, die weduwee en die armes – nie aanvaarbaar is nie.

Groenewald het gesê in die huidige konteks is daar veral vier sake wat op die proponente se agenda gaan staan. Dit is armoede, rassisme, seksisme en homofobie.

Hy het verwys na Denise Ackermann wat gesê het die kerke het nuwe taal nodig om te praat oor mense wat die Ander is, mense van ’n ander ras, gender, klas, seksualiteit, godsdiens of geboorteland.

Ongelukkig, het Ackermann gesê, is daar ’n tendens by kerke om die Bybel te gebruik om genderdiskriminasie, homofobie, geweld en onreg te legitimeer in ­diens van magaansprake.

“Billike diskriminasie”

Teen dié agtergrond wou Groenewald weet hoe dit in 2018 nog moontlik is dat ’n gemeente besluit om nie ’n vroulike proponent te beroep nie, net omdat sy nie getroud is of kinders het nie. Hy het gevra hoe dit moontlik is dat daar in die kerk gepraat kan word van “billike diskriminasie” wanneer dit gaan oor die erken­ning van ’n groep lidmate se menswaardigheid. “Van wanneer af wil ons as kerk vir ons ’n beeld van gereg­tigheid voorstel wat enigsins nog ruimte laat vir diskriminasie?” wou hy weet.

Groenewald het vir die propnente gesê Psalm 85 gee vir hulle ’n profetiese droom van ’n wêreld waarvoor hulle hulle moet beywer. Volgens dié droom kan God se vrede slegs ’n realiteit word wanneer daar gewerk word vir geregtigheid.

Hy het afgesluit met Jesus se eie woorde uit die berg­rede: “Geseënd is julle wanneer julle honger en dors na geregtigheid, want dan sal julle versadig word.”

Proponent Charlotte dans van vreugde

Lofliedere in Afrika-idioom het ná die legimasieplegtigheid deur die kerkgebou van die NG gemeente Universiteitsoord weergalm.

In die liturgiese ruimte het proponent Charlotte Sibanyoni saam met haar ma en die tannies van die gemeente Lux Mundi (waar sy betrokke is) se Sotho-bediening gedans.

“Ek was só bly,” sê Charlotte ’n paar dae later.

Dit was geskiedenis wat daar gemaak is: dié bril­jante, jong, swart vrou wat as student van die NG Kerk by Tukkies teologie gestudeer het en by dié legitmasieplegtigheid tot die bediening in die NG Kerk toegelaat is.

Maar dit was ook ’n lang pad vir Charlotte vandat sy as sewejarige saam met haar ma in ’n bediendeka­mer in Pretoria se Moot gebly het. Later het haar ma Mamelodi toe getrek en het sy eers by vriende, toe in ’n plek van veiligheid en toe in die Louis Botha-­kinderhuis gebly.

In haar graad 11-jaar – sy was in die Hoërskool Hendrik Verwoerd in Pretoria – het sy op haar eie in ’n bediendekamer gebly en by plekke soos ’n pizza­winkel en sekuriteitsonderneming gewerk om te oorleef.

En toe gaan sy en ’n maat na die NG gemeente Concordia toe en daar leer sy vir ds Johan van Niekerk ken. Hy en sy vrou Rina het haar genooi om by hulle te kom bly en vir Charlotte het hy die pa geword wat sy nooit gehad het nie. Sy het ook belydenis van geloof in Concordia afgelê.

In haar matriekjaar verras die radiostasie Jacaranda FM haar met ’n beurs van ’n weldoener vir haar universiteitstudie. En toe haar dominee-pa vir haar vra wat sy wil gaan studeer, sê sy vir hom: “Ek wil doen wat jy doen. Ek wil ’n dominee in die NG Kerk word.”

Nou lag sy as sy vertel hoe verskriklik broekskeur dit aanvanklik gegaan het. Sy het Grieks en Hebreeus en ander vakke gedruip. Daar was hereksamens. En uiteindelik het sy haar eerste jaar deurgeskuur.

Maar in haar tweede jaar het haar punte opgeskiet tot in die sewentigs. En daarna was dit onderskeidings. Sy het haar BTh-graad en later ook die MDiv-graad met lof behaal. Sy gee nou klas in Hebreeus.

Dit was ook nie net met die akademie wat dit aanvanklik gehaak het nie. Ook met van haar klasmaats het dit soms gesukkel. Sy was vurig, vertel Charlotte. En soms kon van die klasmaats sulke onsensitiewe dinge sê. En dan het sy gereageer.

Maar mettertyd het ook dít beter gegaan. Sy het rustiger geword en geleer om te luister. Sy het begrip ontwikkel vir waar ander mense vandaan kom, vir die agtergrond wat hulle gevorm het om te dink soos hulle dink.

En nou praat sy van “ons”. Die NG Kerk is haar familie. Dit was NG mense wat haar studies betaal het. Dit was NG mense wat gesorg het dat sy blyplek het en wat vir haar ’n kar gegee het. Dit was NG mense wat haar op soveel maniere gehelp het.

Sy sien uit daarna om saam met die NG Kerk die toekoms in te stap. Sy sal aanhou klas gee, sê sy. En sy het ingeskryf vir haar doktorsgraad oor ’n aantal psalms.

Sy sou graag in ’n gemeente wou help. Sy sou met die jeug wou werk, oor hoe hulle na Suid-Afrika kyk. Sy kan in Afrikaans preek, maar sal graag help met ’n Engelse bediening. Sy wil diversiteit bevorder.

Want proponent Charlotte Sibanyoni droom oor ’n groter toekoms vir die NG Kerk.

Frederick se pad met God en sy kerk

Dr Frederick Marais is ’n pelgrim wie se geloofspad hom al by verskeie bakens uitgebring het. Hy het vir NEELS JACKSON daarvan vertel.


“’n Kerk wat almal verwelkom, is in ons bloed,” vertel Frederick Marais oor sy gesin. Dis ’n ge­dag­te waarmee hy grootgeword het.

Eintlik kom dit al van voor sy geboorte af, want die gesinsverhaal wat dié boodskap dra, gaan oor sy ouer suster, Huibrie. Hulle pa was predikant op Williston in die Noord-Kaap toe Huibrie gebore is.

Sy is vroeg deur dokters in die Kaap gediagnoseer met Down-sindroom. Dit was in ’n tydvak toe dit nog ’n ope vraag was hoe die gemeenskap so ’n kind sou aanvaar. Haar pa het egter die Sondag van die kansel af vir die gemeente gesê hy wil haar in die gemeente doop.

Dít het ’n beginsel neergelê wat ook deel van Frede­rick se lewe geword het: In die kerk is almal welkom, ongeag hulle andersheid.

Dat Frederick vroeg al gedink het die kerk het ’n belangrike rol om te speel, blyk uit ’n ander staaltjie. Frederick sê sy pa het vertel dat die klein Frederick een Sondagaand in sy graad 2-jaar by sy pa in die studeerkamer gekom het en vir hom gesê het: “Pa, jy weet en ek weet dat die gemeente nie so kan aangaan nie. Dinge moet verander.”

Min het hy toe geweet dat hy later, deur die Vennootskap van Gestuurde Gemeentes, betrokke sou wees by honderde gemeentes se prosesse om te ver­ander.

Dit was ’n paar jaar later, toe hy in standerd 4 was, dat hy ’n belangrike les geleer het oor ’n sleutelaspek van dié veranderingsprosesse: geloofsonderskeiding.

Sy pa is die pos aangebied van bestuurder van ’n sentrum vir gestremdes. In sy soeke na ’n antwoord of hy dit moes aanvaar of nie, het hy Matteus 25 gelees – dié deel oor die laaste oordeel waar Jesus sê: “Vir sover julle dit aan een van die geringstes gedoen het, het jul­le dit aan my gedoen.”

Dit was vir sy pa ’n antwoord, en die rol wat die Bybel gespeel het in dié geloofsonderskeiding, het ’n indruk op Frederick gemaak.

In sy hoërskooljare het Frederick gewonder of hy dominee moet word of nie. Hy wou dit nie doen net omdat sy pa ’n dominee is nie. Daarby het hy ook nie die sekerheid verstaan waarmee dominees gepraat het nie.

Toe, een Sondagaand, sê hulle predikant van die kansel af dat hy oor ’n teks gaan preek, maar dat hy nie seker is dat hy dit verstaan nie. Vir Frederick het dié opmerking ’n deur geopen. As ’n dominee kon sê hy is nie seker hy verstaan nie, dan kon hy ook ’n predikant word.

Dit is vandag nog deel van sy mondering, sê Frede­rick. En dit is nie dat hy twyfel nie. Dit is bloot dat hy altyd bewus is dat daar ook ’n ander perspektief is op ’n saak, dat mense wat anders dink, se siening ook legitiem is, en dat ’n mens daardie ander perspektiewe nodig het om te verstaan.

Hy is tuis in die gereformeerde tradisie, sê Frede­rick. Die tradisie is belangrik. Maar hy dink nie sy tradisie het die waarheid beter beet as ander tradisies nie. En as jy ander tradisies diskrediteer, dan verloor jy hom.

Maar hy het ook standpunt ingeneem. As student het hy by prof Willie Esterhuyse filosofie gekry. Dit was in die tyd van Esterhuyse se boek Afskeid van apartheid. Sy politieke ontwaking, vertel Frederick, was vanuit sy geloof.

Dit het daartoe gelei dat hy en twee ander studente ’n memorandum vir hulle dosente opgestel het. Daarin het hulle daarop aangedring dat die dosente téén apartheid moes klasgee.

Ds Ockie Raubenheimer, destyds die skriba van die kuratorium, het hom ingeroep en vir hom gesê hy sal nooit ’n beroep in die NG Kerk kry nie. Frederick glimlag as hy opmerk dat hy nou die werk doen wat ds Ockie destyds gedoen het. Hy is nou die skriba van die kuratorium.

Dit is vir hom interessant dat dieselfde kerk waarin hy apartheid geleer is, ook die kerk is waarin hy geleer het apartheid is verkeerd.

Op die vraag waar die kerk nou is, sê Frederick dit herinner om aan die spanning van die middel 1980’s. Die NG Kerk is ’n veelkantige kerk en spanning laat mense na die pole toe beweeg.

Self vind hy homself meer tuis in ’n relasionele kennisleer as in dogmas.

“Ek glo in Christus. Ek is in ’n verhouding met die lewende God. Dogmas help my, maar dis nie die doel nie. Dit moet die lewende verhouding met Christus voed,” sê hy.

As die kerk die openheid het dat die lewende Christus sy volgelinge sal help om nuut en vars te verstaan wat hulle nie verstaan nie, dan sal die kerk totaal ander vergaderings en eredienste hê, sê Frederick.

En die hele beweging van missionale kerkwees sluit hierby aan.

Dit werk met die Godsbegrip van die Een wat Homself gee, soos ons dit in Filippense 2 lees.

“Ons leer hoe lyk ’n kerk wat dien, en wat in navolging van Christus selfopofferend leef, en nie selfhandhawend nie,” sê Frederick.

Goudland verwelkom agt nuwe predikante

Agt predikante van Bokang Modimo, die groep swart gemeentes wat by Sinode Goudland ingeskakel het, het by Goudland se sinodesitting hulle sertifikate van predikantsbevoegdheid gekry.

Die predikante het saam met die gemeentes van Bokang Modimo by die NG Kerk ingeskakel. Hulle akademiese opleiding voldoen egter nie aan die voorskrifte wat normaalweg vir NG predikante geld nie. Op advies van die Algemene Taakspan Regte is daar egter aan hulle predikantsbevoegdheid verleen, maar met beperkte opdrag. Hulle mag slegs in die gemeentes van Bokang Modimo beroep word.

Dit beteken dat hulle in daardie gemeentes volledig die werk van predikante mag doen, en onder meer die sakramente mag bedien.

Bokang Modimo se 18 gemeentes was met 36 afgevaardigdes op Hervormingsdag, 31 Oktober, vir die eerste keer volledig verteenwoordig op ’n sitting van Goudland se sinode. Hulle skakel by Goudland in as een van die sinode se agt streke.

Ds Johan Brink, voorsitter van Goudland, het aan die sinode gesê dat die aantal gemeentes in Goudland met 12% gegroei het met Bokang Modimo se inskakeling. By die laaste vergadering van die Algemene Sinodale Moderamen, vertel Brink, het ds Nelis Janse van Rensburg, moderator van die Algemene Sinode, gesê dat Goudland met die inskakeling van Bokang Modimo ’n voorbeeld gestel het. Dit is deel van die toekomspad van die NG Kerk.

VKO: daar is baie kundigheid beskikbaar

“Ons hoef nie die wiel te herontwerp nie. Hy is klaar ontwerp.”

Dít is een van die dinge wat duidelik was op die konferensie oor vroeëkinderontwikkeling (VKO) wat die Algemene Sinode se Taakspan vir Missionale Diakonaat saam met verteenwoordigers van al tien sinodes en nog ’n aantal organisasies gehou het.

Dr Lourens Bosman, algemene bestuurder in die kantoor van die Algemene Si­node, sê daar is fantastiese kundigheid beskikbaar. Organisasies met dié kundigheid wag om met die kerk hande te vat.

Oor die rede waarom die kerk betrokke moet of wil wees by vroeëkinderontwikkeling, sê Bosman dit is omdat die kerk betrokke bly by die voortgesette stryd teen armoede en onreg. In ’n vroeëre gesprek met ekonome is daar aan die kerk gevra om betrokke te wees by onderwys, en spesifiek vroeëkinderontwikkeling. Dis die beste manier om armoede te bestry.

In ’n gewone plaaslike gemeenskap het die kerk nie toegang tot die leerplanne of onderwysstandaarde nie. Die kerk het egter wel baie toegang tot voorskoolse kinders. En om by dié kinders betrokke te wees, is nie om met die tweede prys tevrede te wees nie. Dis die heel beste plek om betrokke te wees.

Die eerste 1 000 dae van ’n kind se lewe – van bevrugting tot sowat twee jaar oud – is van kritieke belang in die ontwikkeling van die kind. Dit is grootliks in dié tyd dat die brein gevorm word. ’n Kind wat min kos en stimulasie kry, se brein lyk totaal anders as dié van ’n kind wat goeie voeding en stimulasie kry. ’n Organisasie soos Common Good kan in dié opsig ’n waardevolle vennoot wees.

Bosman beklemtoon dat die sorg vir kinders onder twee nie net van belang is vir armes nie. Ook binne ’n gemeente is dit belangrik om te vra of kinders stabiliteit, liefdevolle sorg en stimulasie kry.

As dit kom by kinders van twee jaar oud tot in graad R, is die vraag by gemeentes dikwels hoe hulle met ’n sentrum vir vroeëkinderontwikkeling kan begin. In dié opsig het Smartstart reeds hande gevat met die NG Kerk in die Wes-Kaap, maar hulle soek nog vennote. Plaaslike gemeentes, ringe of sinodes sou vir Smartstart kon vra: “Kom help ons om te begin.”

Nal’iBali lê klem daarop dat dit baie belangrik is om vir kinders te lees. Gemeen­tes kan direk met hulle skakel.

In Pretoria help die middestadsbediening Pen bestaande dienste waar iemand byvoorbeeld bloot kleuters oppas, om hulle vlak van dienslewering te verhoog. Die gedagte is om hulle mettertyd te help om te vorder van blote oppas tot by ’n volwaardige kleuterskool.

Bosman sê die sinodale gebiede waar daar reeds ver gevorder is met die bevordering van vroeëkinderontwikkeling, is die Noord-Kaap, Wes-Kaap en Hoëveld.

Wat telkens belangrik is om dit te laat gebeur, is noue samewerking tussen die maatskaplike dienste en die gemeentes. Dit moet gebeur sonder dat gemeentes hulle verantwoordelikheid abdikeer aan die maatskaplike dienste. Die gedagte is dat gemeentes in staat gestel word om dit self te doen.

Bosman sê dit is ’n groot oogmerk om die langarmverhouding tussen die kerk en die maatskaplike dienste op te hef. Noue samewerking is nodig.

Wie kan ek kontak?

Skakel met jou sinodale verteenwoordiger:

Namibië: Amanda Kruger ceo@ecsos.org

Noordelike Sinode: Marinda van Niekerk marinda@pen.org.za

Oostelike Sinode: Elize Bezuidenhout ejb@bssa.co.za

Hoëveld: Mona van Heerden mona@tutela.org.za / Johan Botha johanbth46@gmail.com

Goudland: Grant du Plessis mjgduplessis@gmail.com of Nico van Rensburg volbring@mweb.co.za

Noord-Kaapland: Fanus Henning fanus@caritas.org.za

Vrystaat: Nico Mostert nicom@absamail.co.za

KZN: Rupert de Koning rdekoning@absamail.co.za of Mike Heaney mike.heaney1@gmail.com

Oos-Kaap: Christo Stumke demist@telkomsa.net

Wes-Kaap: Nioma Venter nioma@kaapkerk.co.za

Of, kontak dié organisasies:

Common-good: Het ’n uitstekende navorsingsverslag oor die kerk se rol in die eer­ste 1 000 dae. Beskikbaar by http://www.commongood.org.za/early-life/. Kontak Sarah Binos of Ruth Lundie oor die moontlikheid van ’n werkswinkel in jou sinode of streek by info@commongood.org.za

Smartstart: Gaan kyk eerstens na hulle baie goeie webblad: https://smartstart.org.za/en/. Hulle werk deur middel van programfasiliteerders (franchisors) wat die plaaslike VKO-sentrums (franchises) plant, oplei en toesig hou. Kontak hello@smartstart.org.za vir inligting oor die naaste franchisors in jou omgewing.

Nal’iBali: Vorm ’n ses maande-vennootskap met gemeentes om julle aan die gang te kry. Hulle het ’n uitstekende webwerf by https://nalibali.org/ met al die inligting.

PEN: Gemeentes in en om Gauteng kan skakel met Jennie McGarvie by jennie@pen.org.za

Societas is ’n maatskappy sonder winsoorgmerk wat ’n fonds ontwikkel om vroeëkinderontwikkeling deur geloofsgemeenskappe en nie-regeringsorganisasies te ondersteun. Hulle bevorder ook bewusmaking. Lees meer oor hulle by societas.co.za

Jesus laat ons anders dink oor die koninkryk van God

“Ons taak is om die koninkryk van God te laat kom, tot eer van God.”

So het prof Marius Nel, dosent in Nuwe Testament aan die Universiteit Stellenbosch, aan die Oostelike Sinode gesê. Dié sinode probeer die gemeentes help om op missionale manier kerk te wees, en as deel van dié po­ging is Nel genooi om oor die sleutelkonsep van die koninkryk van God te praat.

Om te verduidelik hoe die kerk kan help om die koninkryk te laat kom, het Nel die sinodegangers se aandag gevestig op die situasie in die eerste eeu, toe die Ro­meinse ryk die bekende wêreld oorheers het.

In die proses het die Romeine ook die Jode aan hulle onderwerp. Die Romeinse heersers het in die kusstad Caesarea Maritima gewoon en net Jerusalem toe gegaan wanneer dit nodig was. Hulle het ’n hoëpriester aangestel wat nie ’n Leviet was nie, Herodes die Grote het regeer al was hy nie ’n volbloed Jood nie en die Romeine het die Sanhedrin of Joodse Raad ingestel as ’n soort “departement van eie sake”.

Die hele ekonomie was georden tot voordeel van die Romeine en die regeerders het absolute gesag gehad.

Die Jode het op uiteenlopende maniere hierop gereageer. Party het gewag op God se oordeel. Ander wou veg. Daar was die Esseners wat hulle onttrek het in geïsoleerde gemeenskappe. Die Fariseërs het probeer heilig leef in die wêreld en die Sadduseërs het met die Romeine saamgewerk.

Moet die kerk in sy verhouding met die wêreld een van dié opsies oorweeg? het Nel gevra.

Hy het gesê die kerk moet kyk wat gebeur as Jesus, ná Johannes die Doper, sê die tyd het aangebreek. Die koninkryk van God het naby gekom.

Hy het gesê Jesus het die verhouding tot God en die koninkryk van God geher­definieer. Hy het sy volgelinge geleer om anders te dink oor die koninkryk van God.

Nel het gesê die Paasgebeure het afgespeel soos ’n troonbestyging. Jesus kom egter op ’n donkie. Hy word deur ’n vrou gesalf. ’n Romeinse soldaat kroon hom met ’n doringkroon. En sy troon is die kruis.

As die kerk oor die koninkryk van God dink soos die wêreld dink oor koninkryke, dan pleeg hy magsvergrype.

Nel het gevra watter styl gaan die kerk beliggaam in sy verhouding met die wêreld.

Hy het gesê dis maklik om die koninkryk van God na die armes te bring, maar dit is nie wat Jesus doen nie. Die koninkryk van God bestaan juis uit die ellendiges. Dit is die samekoms van dié sonder mag en invloed.

Dominees moet voorskote dra, nie togas

Predikante moenie gelegitimeer word met togas nie, maar met voorskote.”

Dit was die terugvoer van een van die tafels by die sitting van Sinode Hoëveld, nadat die afgevaardigdes geluister het hoe dr Stephan Joubert met hulle praat oor ’n CV van iemand wat Jesus navolg.

’n Groot saak op die sinode se agenda was ’n plan van aksie vir die toekoms, terwyl die gemeentes in die sinode gekonfronteer word met krimpende lidmaattalle en dalende finansies. Joubert se spreekbeurt moes ’n teologiese onderbou vir dié gesprek verskaf.

Hy het aan die sinode gesê dit is nie ’n plan van aksie wat van belang is nie, maar karakter. Hy het die sinode deur ’n paar tekste in die Evangelie van Markus geneem om vir hulle te wys op Jesus se karakter en op dié van sy volgelinge.

Die identiteit van volgelinge van Jesus, is dié van kruisdraers, het Joubert gesê.

Hy het vertel van ’n keer toe iemand wat ’n vlug moes onderneem, die een of ander krisis gehad het wat dit nodig gemaak het dat hy in besigheidsklas moes vlieg sodat hy gemakliker kon wees as wat hy in ekonomiese klas sou wees. Daar was egter geen sitplek in besigheidsklas oop nie. Maar toe hoor aartsbiskop Desmond Tutu, wat op dieselfde vlug sou wees, daarvan en bied aan om sy besigheidsklas-sitplek te verruil vir een in ekonomiese klas.

Joubert het ook vertel van Maximilian Kolbe, ’n Christen wat Jode tydens die Tweede Wêreldoorlog gehelp het. Hy is gevang en saam met die Jode in Auschwitz aangehou. Op ’n dag toe die Duitsers ’n aantal Jode wou teregstel, het Kolbe aangebied om plekke met een van die Jode te ruil en hy is toe tereggestel.

Die grootste plekruiler, het Joubert gesê, was Jesus Christus op Golgota.

Hy het ook gesê dat as die dissipels wonder wie die grootste in die koninkryk van God sal wees, dan sê Jesus vir hulle wie eerste wil wees, moet laaste wees. Daar word gesê gelowiges moet diensknegte wees, maar letterlik vertaal, moet ons “bediendes” word. “’n Bedien­de is iemand wat in ons huise werk. Niemand wil ná matriek ’n bediende word nie,” het Joubert gesê.

Hy het verder verwys daarna dat Jesus, wanneer sy dissipels die kinders wil wegjaag, ’n kind tussen hulle laat staan en sê hulle moet soos ’n kind word. Hy het verwys na kinders se weerloosheid, hulle openheid vir God en hulle verwondering.

Verder het Joubert daarop gewys dat gelowiges “slawe” moet word. In die Bybelse tyd is daar op slawe neergesien. ’n Skrywer het slawe destyds bestempel as “lewende landbou-implemente”. Daar was gesê dat slawe kan praat, maar verder het hulle dieselfde waarde as ’n hond.

Joubert het dié selfopofferende lewe van onbelang­rikheid en diens voorgehou as die manier om Jesus te volg.

In die gesprek op die sinode is dié boodskap goed ontvang. Dit is na aanleiding daarvan dat voorgestel is dat predikante by legitimasie liewer voorskote as togas moet dra.

Die sinode het die plan van aksie vir die pad vorentoe bespreek, maar dit moet nog volledig uitgewerk word.

Immanuel sien die skoonheid in die puin

Immanuel van Tonder stap deur die puin van die pastorie waar hy tot drie weke tevore nog gebly het, totdat ’n brand dit binne ’n uur verwoes het.

Hy gaan staan elke nou en dan, kyk na iets, en verwonder hom aan die skoonheid wat uit die verwoes­ting kom: ’n bladsy met bladmusiek waarvan die kante gebrand is; twee blikkies in ’n kombuiskas, ’n patroon wat teen ’n muur ingebrand is.

Baie mense het hulle verwonder aan sy kalm reaksie op so ’n ramp.

Maar Immanuel, predikant van die NG gemeente Lynnwood, en sy vrou Monika beoefen “mindfulness”. ’n Dag voor die brand het hy vir Kerkbode ’n artikel daaroor geskryf. En hy sê dit het hulle gehelp.

Deur hulle beoefening van mindfulness, verduidelik hy, het hulle oor jare waardes ingeoefen wat met die brand ingeskop het. Dit is waardes soos om in die oomblik teenwoordig te wees, om die werklikheid te aanvaar soos dit is, en om te laat gaan.

In een oefening fokus jy ’n halfuur lank op jou asemhaling. Jy volg die asem in, is bewus daarvan dat jy vol asem is, dan volg jy die uitasem, die tot rus kom voor die siklus herhaal. As ’n gedagte by jou opkom wat jou aandag aftrek, raak jy nie gespanne daaroor nie. Jy is met deernis by die gedagte teenwoordig en dan laat jy dit gaan, sodat jy weer op die asemhaling kan fokus.

Mindfulness, sê Immanuel, oefen jou teenwoordigheidspier, jou deernisspier en jou laatgaanspier.

Immanuel sê hy dink toe hulle besef het die huis brand af, het dit hulle die teenwoordigheid van gees laat behou om te doen wat hulle toe moes doen. Hulle kon van die belangrikste dinge red: sy rekenaar en rugsteun, belangrike dokumente, foto-albums.

En toe hulle kyk hoe die huis afbrand, sê Monika: “Wat ’n voorreg is dit om nie verknog te wees aan jou goed nie.” Hulle kon dit laat gaan. Hy kon beleef wat dit is om bevry te wees van sy goed.

Ná so iets gebeur het, word jy oorspoel deur ’n klomp gedagtes. Jy dink aan honderd-en-tien goed wat gedoen moet word. Golf na golf gedagtes tref jou. As hy al daardie gedagtes ernstig opgeneem het, sou dit hom oorweldig het.

Maar hy het geleer om elke gedagte wat kom, met deernis te hanteer, dalk ’n nota te maak, en dit dan te laat gaan.

Onlangs het iemand die beeld gebruik van ’n herfsblaar. Die boom hou op om voedingstowwe na die blaar deur te laat, en dan val die blaar later self af. Dis hoe dit met jou gedagtes werk. As jy hulle nie voed nie, dan gaan hulle self weg.

Op dié manier kon hy na die brand in die hede bly, doen wat op die oomblik gedoen moet word, en hom nie laat oorweldig deur wat alles nog gedoen moet word nie.

Dit help natuurlik dat hy versekering gehad het. En hulle het blyplek. Hulle is versorg.

Agterna beleef hy ’n geweldige “interconnectedness”, sê Immanuel. Hy voel ’n band met God, en ’n band met mense van reg oor die land wat hulle gesin met deernis oorspoel het.

“Jou goed kan brand, maar as die liefde daar is … vlamme kan dit nie vernietig nie,” sê hy.

Hy beleef interne gawes soos vrede, hoop en vreugde. Die vermoë om die skoonheid in die pyn te sien.

Hoëveld kry ’n nuwe span leiers

Dr André Bartlett is deur die NG Kerk se Hoëveldsinode tot nuwe moderator verkies. Hy het die vorige termyn as assessor van die sinode gedien.

Bartlett is predikant van die gemeente Johannesburg, ’n middestadsgemeente wat hy as “die armste gemeente in die sinode” bestempel. Tog, sê hy, is dit ’n lewenskragtige gemeente waarin ’n Bybelstudie op ’n Saterdagmiddag deur 70 mense bygewoon kan word.

Die meeste lidmate is nie wit nie, en benewens die lidmate is daar ook nog mense van lande reg oor Suider-Afrika wat die eredienste bywoon.

Bartlett is ook hoof van Excelsus, die NG Kerk se Sentrum vir Bedieningsontwikkeling aan die Universiteit van Pretoria. Daarby behartig hy ook Kerkbode se rubriek “Kerk en kuns”. Hy is die skrywer van die boek Weerlose weerstand oor die verloop van die gesprek in die NG Kerk oor verhoudings tussen mense van dieselfde geslag. Bartlett is van die sterkste stemme in die NG Kerk ten gunste van die volledige erkenning van gay verbintenisse deur die kerk.

Hy volg dr Hugo van der Linde op wat aangedui het dat hy nie nog ’n termyn wil dien nie.

Die nuwe assessor (ondervoorsitter) is ds Hannes Windell van die gemeente Sonhoogte in Germiston. Hy het voorheen 8 jaar lank as Hoëveld se aktuarius gedien, en maak nou na ’n afwesigheid van ’n paar jaar weer ’n terugkeer tot die moderatuur.

Dr Bertus Koorts, ouderling van die gemeente Primrose-Oos is herkies as skriba van die sinode, ’n pos waarin hy reeds 6 jaar lank dien. Hy is ook die algemene kantoorbestuurder van die Hoëveldsinode.

Dr Johan Botha van die gemeente Edleen in Kempton Park is verkies tot aktuarius (kerkregkundige). Botha was verras met sy verskiesing omdat hy nie voorheen op die terrein van kerkreg gewerk het nie.

Hy was in die vorige termyn die leier van die sinode se diensgroep Diensgetuienis. Die missionale diakonaat is eintlik sy terrein. Hy het na sy verskiesing geskerts dat hy dalk met dié agtergrond ’n sagte kant na die kerkreg sal bring.

Steynsrus is op reis met God

Dit het begin met die droogte, vertel dr Arnold Smith, predikant van Steynsrus.

Soos soveel ander plekke in die land, het dié Vrystaatse dorp en sy omliggende landbougemeen­skap ’n paar jaar gelede baie swaar gely onder die droogte. Soveel so dat gemeenskappe van elders af water aangery het om die nood te verlig.

En, soos dit dikwels op sulke dorpe gebeur, staan Steynsrus se imposante sandsteenkerk in die middel van die dorp. En dit word die sentrum waarvandaan water versprei word.

Een van die groepe wat water gebring het, was ’n groep perdeliefhebbers van Kyalami, noord van Johannesburg. Hulle werk onder die naam Echo en het toe gevra na die welstand van perde in Steynsrus se omgewing. Later het hulle vir die perde voer gebring, en toe gesien dat daar perde is, veral van arm mense in die omgewing, wat meer sorg nodig het. En deur uit te reik na die perde, het hulle ook uitgereik na die mense wie se perde dit was.

Smith sê as gemeente het hulle gedoen wat in die missionale teologie geleer word: Hulle het opgemerk dat God hier aan die werk is en by hierdie beweging aangesluit. Die kerkterrein is beskikbaar gemaak sodat Echo daar na die mense se perde kon omsien.

Sedertdien het dit ’n gereelde instelling geword dat Echo se mense na Steynsrus se perde kom omsien. Verlede maand was hulle weer een Saterdag daar. En lidmate van Steynsrus tref al die reëlings.

Daar word volledig rekord gehou van al die perde en wat vir hulle gedoen word. Elke perd word ondersoek en as daar wonde is, word dit versorg. Terselfdertyd word die perde se eienaars geleer hoe om ’n wond te versorg, maar ook hoe om die perd te hanteer om seerplekke te voorkom.

ʼn Perd word deur ʼn hoefsmid beslaan. Dit is een van die maniere waarop daar vir die gemeenskap se perde gesorg word.

Die perde kry voer en water, waar nodig behoorlike tooms en ander toerusting, en ’n paar hoefsmede be­slaan die perde wat dit nodig het.

Die sorg vir die perde het uitgebrei na honde ook. ’n Ander groep, die Society for Animals in Distress, neem hiervoor verantwoordelikheid.

Verlede jaar het hulle vir ’n hele week gekom om die gemeenskap se honde te steriliseer. Toe is die MT Steynsaal op die kerkterrein omskep in ’n dierehospitaal. Meer as ’n 1 000 honde is in daardie week gesteriliseer.

Dit alles het meer geword as ’n projek om na die­re­­gesondheid om te sien. Dit het ’n reis geword waar­van Steynsrus se gemeente deel geword het. En op hierdie reis neem die Here Steynsrus se mense na nuwe plekke toe.

Smith vertel dat die gemeenskappe van Steynsrus en die township Matlwangtlwang nader aan mekaar gekom het. Die geografie van die vorige politieke bedeling is nog duidelik te sien, met die tradisioneel wit dorp aan die een kant en die swart township aan die ander kant.

Maar Steynsrus se kerk het nou ’n baken geword waarheen swart mense van Matlwangtlwang en van die plase af kan kom om na hulle diere se welsyn om te sien.

En dan gebeur daar onverwagse dinge, soos by ’n begrafnisdiens waar die familie gevra het die nagmaal moet bedien word. By die begrafnis was daar wit en swart mense, en sonder dat daar ’n woord daaroor gesê is, het wit en swart gelowiges saam op dié plattelandse Vrystaatse dorp die Here se dood en opstan­ding met die sakrament herdenk.

Waarheen die reis hulle vorentoe gaan lei, sal hulle nog moet sien, sê Smith. Daar is nou groot padwerk aan die gang op die R76 tussen Steynsrus en Kroonstad. ’n Lidmaat het onlangs gevra of die gemeente nie vir daardie padwerkers iets moet doen nie. Daaroor moet hulle nog praat en besluit.

Wat wel duidelik is, is dat Steynsrus met die Here op reis is, en dat hulle op dié reis grense oorsteek.

Hier voel die dominees tuis

Wanneer Vrystaatse dominees in Bloemfontein ’n kursus moet gaan bywoon, gaan hulle tuis by lidmate van die NG gemeente Woodland Hills – en dis verniet.

Dít is Woodland Hills se bydrae om dit vir plattelandse predikante makliker te maak om kursusse by te woon. Ds Anton Meiring, predikant van Woodland Hills, sê baie plattelandse dominees kry nie volle salarisse nie. As die verblyf gratis is, is dit baie meer haalbaar vir hulle om ’n kursus in Bloemfontein by te woon.

Reeds in 2005, toe hy nog predikant by Heuwelkruin was, het hulle duidelikheid gekry dat hulle gratis huisvesting vir dominees moes reël vir ’n predikantesaamtrek, vertel Meiring. Dit was ’n eenmalige ding.

Toe Woodland Hills agt jaar gelede afstig, het hulle besluit dat dit op ’n vaste basis ’n bediening van die gemeente sou wees. Woodlands Hills is ’n veiligheids­buurt waar die dominees kan ontspan. Daar is nie misdaad nie, sê Meiring. Dit skep die atmosfeer waarin hulle volledig op die kursus kan konsentreer.

Ds Barnard Steyn, predikant in sinodale diens, laat weet hom hoeveel huisves­ting hulle telkens nodig het. Hy kondig dit dan in die kerk af en lidmate kom bied blyplek aan. Hulle het nog nooit ’n tekort gehad nie.

Die kontak wat Woodland Hills se lidmate so met predikante van ander gemeentes het, beteken vir die lidmate én die dominees baie. Die lidmate is verras met die toewyding en die vaardigheid van die dominees en die lidmate gee vir die dominees geestelike energie.

Ds Bea Otto van Migdol in Noordwes vertel dat sy tydens die VBO-week by tannie Rita Steyn (82) tuis was. Dit het vir haar soos ’n vyfster-hotel gevoel. Tannie Rita se lewenslus maak mense om haar sommer ook lus vir die lewe, vertel sy.

Mense trek nie agter grond aan nie

Die provinsies waaruit die meeste mense wegtrek, is dié provinsies soos die Oos-Kaap waar daar die meeste kommunale grond beskikbaar is vir bestaansboere en hulle trek na provinsies waar die minste grond beskikbaar is, soos Gauteng en Wes-Kaapland.

Dit is van die argumente wat dr Christo van der Rheede van Agri-SA gebruik wanneer hy namens Agri-SA ’n stem van redelikheid in die Suid-Afrikaanse debat oor grondbesit laat hoor.

Van der Rheede het ’n perspektief op die debat aan die Algemene Sinodale Moderamen (ASM) kom gee, om die NG Kerk te help bepaal hoe die kerk sy lidmate in dié tyd kan help.

Hy het ook daarop gewys dat die laagste vlakke van hongersnood in die land voorkom waar die hoogste vlak­ke van kommersiële landbou is. Die basis vir dié landbou is private grondbesit.

Van der Rheede het ook ’n ontleding gedoen van die interne spanninge binne die ANC om aan te dui watter rol die grondkwessie in die regerende party speel.

Hy het gesê die enigste manier waarop mnr Cyril Ramaphosa tot president van die ANC verkies kon word, is om mnr David Mabuza van Mpumalanga se steun te verkry. In ruil daarvoor moes hy die voorstel vir onteie­ning van grond sonder kompensasie ondersteun.

Van der Rheede sê Ramaphosa het egter ’n aantal kwalifikasies in die voorstel ingebou, soos dat so ’n proses nie voedselsekuriteit mag ondermyn nie. Daardeur wil hy sorg dat grondhervorming nie die landbou en ekonomie vernietig nie. Hy het egter gesê president Ramaphosa het bitter min beweegruimte in die ANC en dat die hele situa­sie op ’n mespunt is tussen ’n wonderlike toekoms en totale verval.

Agri-SA ondersteun redelike stemme in die gronddebat, soos die Ramaphosa-faksie van die ANC, die DA, ACDP en VF+ deur inligting te verskaf.

Op ’n vraag oor die rol wat die kerk kan speel, het Van der Rheede gesê die kerk moet lidmate aanmoedig om by wen-wen-vennootskappe betrokke te raak. Agri-SA beywer hom vir sulke vennootskappe omdat Suid-Afrika nie vyandskap tussen boere en ander of rassepolarisasie kan bekostig nie.

Hy het die kerk ook gevra om boere aan te moedig om die lot van hul plaaswerkers te help verbeter.

Daar was uit die ASM groot waardering vir die be­heers­te optrede van boere te midde van baie spanning.

Die ASM het die Algemene Taakspan vir Leer en Aktuele sake gevra om ’n teologie oor grond te ontwikkel en om materiaal te skep waardeur die kerk sy lidmate in die gronddebat kan help.

Kan daar iets goeds uit die NG Kerk kom?

By die Vrystaatse Week vir Verdere Bedieningsontwikke­ling het dr Johan van der Merwe, predikant van die NG gemeente Stellenbosch, ’n aantal scenario’s voorgehou oor hoe die pad vir die NG Kerk vorentoe lyk. Daarmee het hy die vraag probeer beantwoord of daar iets goed uit die NG Kerk kan kom. NEELS JACKSON doen verslag.


Die vertrekpunt is die vraag watter tendense aan die werk is wat die potensiaal het om die om­­gewing wesenlik te verander. Van der Mer­we het twee faktore onderskei wat in die geval van die NG Kerk belangrik gaan wees.

Die eerste noem hy die vlak van inkarnasie. Dit gaan oor die mate waartoe die NG Kerk haarself volledig as ’n kerk van Suider-Afrika en Afrika sal verstaan en so sal uitleef. Soos Christus ons wêreld en ons mens­wees aangeneem het, so moet die NG Kerk tuis wees in Suider-Afrika. (In dié verband, het Van der Merwe opgemerk, is die benaming “Nederduitse” toenemend ’n wanklank.)

’n Hoë vlak van inkarnasie sal beteken dat die kerk tuis is in Suid-Afrika. Dit moet neerslag vind in hoe die kerk praat, sing, preek en dien. Dit beteken ook dat ’n gemeente in Stellenbosch anders moet lyk as een in Somerset-Oos, Newcastle of Pretoria. Elkeen moet in sy eie gemeenskap pas.

Hierteenoor sal ’n lae vlak van inkarnasie beteken dat die NG Kerk in ’n selfgemaakte hemel probeer bly. Dit sal gekenmerk word deur ’n laertrek-mentaliteit. Dit sal na binne gekeer wees en ingestel wees op interne versorging.

Die tweede faktor wat Van der Merwe onderskei, is innovasie. Daarmee bedoel hy die mate waarin die NG Kerk kan slaag om die waarde wat sy bied, so te verwoord en te verpak dat dit werklike behoeftes outentiek aanspreek. Dit is nie ’n nuwe boodskap nie, maar die beproefde boodskap van die evangelie wat op ’n nuwe manier gebring word.

Hoë vlakke van innovasie, sê Van der Merwe, sal ’n fyn verstaan van die omgewing se behoeftes ontwikkel en dan kreatief die pyn verlig en die omgewing en sy mense bemagtig om te doen wat hier en nou gedoen moet word.

’n Mens moet egter onthou dat meer innovasie minder beheer en sekerheid meebring.

Plaas ’n mens die twee faktore – inkarnasie en innovasie – nou op die twee asse van ’n grafiek, dan ontstaan daar vier kwadrante wat vier verskillende toekoms-scenario’s vir die NG Kerk voorstel.

Dr Johan van der Merwe se vier moontlike scenario’s vir die toekoms van die NG Kerk.

Links onder is die scenario waar die vlakke van inkarnasie en innovasie albei laag is. Van der Merwe noem dit die “Time Travellers” want hulle hunker te­rug na die “goeie ou dae” of na ’n geïdealiseerde toekoms. Dié scenario sou ook die “Truspieël” of “Lot se vrou” kon heet. Die scenario is rooi, want dit is die een wat noodwendig tot die volkome inploffing van die NG Kerk moet lei. Wat oorbly, is ’n kerk wat dink sy is reg en uitverkore, wat laer trek en angstig en kramp­agtig beheer wil herwin en uitoefen, maar sonder sukses.

Hierteenoor is die scenario regs bo groen. Dit is waar innovasie en inkarnasie albei hoog is. Dit gee ’n ligtheid aan die NG Kerk, ’n ratsheid en veerkragtigheid wat deur ’n vars en vreugdevolle deelname aan en bydrae tot haar omgewing gekenmerk word, sê Van der Merwe. Die NG Kerk word hier gekenmerk deur ’n geroepenheid deur die God wat haar vanuit die toekoms tegemoet tree en haar uitnooi om deel te neem aan God se werk. Hy noem dié scenario “Connecting the dots” omdat die kerk daar so verweef is met haar gemeenskap en fyn ingestel is om geleent­hede tot ­diens raak te sien.

Die derde scenario is een van hoë innovasie maar lae inkarnasie. Dit heet “Missing the Point” maar sou goedskiks ook “Road to Nowhere” of “All dressed up but nowhere to go” genoem kon word. Dit is ’n “cool” en “funky” kerk maar meer gerig op bemarking as op diensbaarheid. “Die aansien is daar, die aantreklikheid is daar, maar die egtheid nie,” sê Van der Merwe. Dis nie volhoubaar nie, want dit is nie werklik belyn met die dieper behoeftes van die konteks nie.

In die vierde scenario is die inkarnasie hoog, maar die innovasie laag. Dit noem Van der Merwe die ­”Dinosourus”. Dit identifiseer met die omgewing, maar het nie oplossings vir probleme nie. “So ’n NG Kerk wil graag, maar kry dit net nie reg nie. Sy wil ’n verskil maak, sy is lief vir haar plek en haar mense, maar behalwe dat sy meegevoel het met die nood, is sy onmagtig om iets daaraan te doen,” sê Van der Merwe. Haar mentaliteit bly een van skaarsheid. Sy vind nie nuwe maniere om iets te doen nie. Die ou kolosse van bestaande strukture word eerder in stand gehou.

Aan die een kant

So, kan daar iets goed uit die NG Kerk kom? Van der Merwe sê die antwoord bly: “Dit hang af.” Die tekens is nie duidelik nie.

Aan die een kant vra hy vrae soos:

  • Wat sê die gebeure rondom 2015 en 2016 se sinodes en die huidige hofsaak van 12 lidmate teen die kerk vir ons?
  • Wat sê die dalende lidmaattal en dat al hoe meer gemeentes in ’n finansiële oorlewingstryd verkeer?
  • Wat sê die vasgelooptheid van kerkeenheid-ge­sprek­ke met die VGK vir ons?
  • Wat sê dit dat daar op feitlik elke dorp ander “ge­loofs­diensverskaffers” as die NG Kerk is en dat selfs die tradisionele (wit, Afrikaanse) ondersteunersbasis van die NG Kerk weinig lojaliteit meer teenoor die kerk openbaar?
  • Wat sê dit dat lidmate se ervaring van hulle gemeen­tes so radikaal kan verskil van een gemeente na ’n ander?
  • Wat sê dit dat dit al hoe moeiliker word om jongmense met die vereiste kenmerke te kry om in die teologie te studeer en dan die gemeentebediening te betree?
  • Wat sê dit dat die NG Kerk steeds swaar dra aan die bagasie van ons ondersteuning van apartheid in die verlede?
Aan die ander kant

Van der Merwe vra:

  • Wat sê dit as ds Tewie Pieterse van Coligny en die EFF-raadslid ’n vriendskap bou?
  • Wat sê dit as Vrystaatse dominees ook in mediasie opgelei word?
  • Wat sê dit as Heleen, ’n ortopeed wat lidmaat is van Skuilkrans, alle ander dokters wil inspireer om ’n behoeftige pasiënt eenmaal per jaar gratis te help – en Operation Healing Hands ontstaan?
  • Wat sê dit as 50 swart kinders elke dag in Riebeeckstad se kerksaal huiswerk doen?
  • Wat sê dit as in al hoe meer Echo-huise landswyd gemeenskappe van hoop gebou word?
  • Wat sê dit as op Kleinmond al die kerke saam ’n basaar hou waar niemand koop nie, maar alles weggegee word – hulle noem dit ’n Fees van Seëninge?
  • Wat sê dit as Doornkloof ’n Engelse diens het wat deur alle bevolkingsgroepe byge­woon word – en ná die tyd drink die Engelse en die Afri­kaanse diens se mense saam tee?
  • Wat sê dit as die gemeente Foch­ville-Noord se boere kom vra hoe hulle ander kan seën en 320 ton mielies en 100 bale voer Oos-Kaap toe gaan?
  • Wat sê dit wanneer 13 jong werkendes in Lynnwood-gemeente vir ’n werkweek lank op R14 per dag (die armoedelyn) probeer eet om beter te verstaan?

Van der Merwe meen dit sê waarskynlik:

  • Die plaaslike gemeente moet meer word en die verband minder. Hoewel die NG Kerk al baie verskuif het in hierdie verband, word die regsprekende rol van die sinode en verband steeds oorbeklemtoon en ’n toelatende, innoverende kultuur gedemp. Niemand kan beter inkarneer en innoveer as die plaaslike gemeente nie.
  • Ons moet meer oor God praat, nie minder nie. Die gepraat oor sekulariteit, die geloof-wetenskap-debatte en die post-Christendom laat ons soms voel ons moet nie die “geloof-ding” te sterk dryf nie. Dissipelskap van Jesus Christus bly die ononderhandelbare kern van ons identiteit (en die “waarde” wat ons bied). Ons kan nie ander aanbiedinge vir lewensin en betekenis naboots en dit beter doen nie. Ons het dit wat juis nêrens anders te vinde is nie.
  • Ons moet besluit of ons wil “reg” wees en of ons gelukkig wil wees. Ons gaan moeilik albei wees. Dogma sal ’n tweede plek moet inneem agter medemenslikheid en egtheid.
  • Ons sal vinnig fikser moet raak met die hantering van diversiteit van mening, veral wat dogmatiese en etiese kwessies betref.
  • Ons sal moet klaarspeel met “Nederduits” en tuis­kom in Afrika.
  • Ons sal soveel as moontlik vennootskappe met soveel as moontlik belangegroepe moet vorm en ’n dienende ingesteldheid daar moet openbaar.
  • Ons sal ons toenemend moet laat lei deur entrepreneuriese denke wat in die kerk tot ons beskikking is en baie eksperimenteer. Nege eksperimente gaan weer toegemaak moet word. Die een wat vlamvat gaan al die verskil maak.
  • Ons sal moet ophou treur oor hulle wat nie meer by ons is nie en hulle raaksien wat daar is. Ons gaan ’n kleiner kerk wees, maar ons gaan ratser wees.
  • Ons sal moet leer dat die storie wat vertel word, ­is die storie wat op ons sal groei.

Van der Merwe skat dat die NG Kerk tans ’n 10% kans het om “Time Travellers” te word, 30% “Connecting the Dots”, 40% “Missing the Point” en 20% “Dinosourus”. Maar dit sal skuif namate die kerk se verhaal ontvou.

Sy wens is: Mag ons kies om só ’n publieke kerk te wees waar alles waaraan ons raak in hoop verander. Mag ons God se “dots connect”.

Só kan ons by vroeë Christene leer

an der Merwe herinner die kerk daaraan dat die vroeë Christene maar ’n klein groepie was wat ’n nuwe godsdienstige beweging verteenwoordig het in ’n alreeds oorversadigde “godsdienstige mark”.

Hulle het egter eienskappe gehad wat ander groepe nie gehad het nie:

  • Intimiteit: Hulle was mekaar se broers en susters en het mekaar versorg.
  • Deelname: Almal kon deelneem. Die onderskeid op grond van sosiale of ekonomiese klas of geslag, so sterk in die Jodedom en die Romeinse kultuur, is in Christus opgehef.
  • Passie: Die gelowiges se samekomste is gekenmerk deur vreugde.
  • Identiteit: Deelname aan die geloofsgemeenskap het vir hulle ’n sterk identiteit in Christus gegee. Hulle het nie tempels nie, maar is self ’n tempel van die Heilige Gees en liggaam van Christus. Hulle het nie offers nie, maar is lewende offers (Rom 12:1). Hulle is God se verloste kinders. Die eerste vrygelatenes van die skepping.
  • Krag: Die byeenkomste is gekenmerk deur ’n erva­ring van God se kragtige teenwoordigheid.