Vakatures: Nuwe gids vir gelykheid van geleenthede

Werksoek bly maar ’n storie. Vir die meeste van ons is die soekproses veral stresvol, maar ook diegene wat in die aanstelstoel sit, mag druk ervaar om die regte aanstelling te maak – die beste kandidaat vir die mees belangrike take in jou span te vind.

Die Suid-Afrikaanse konteks gee aan loopbaansake ’n verdere emosionele la­ding omdat daar eenvoudig minder geleenthede as werksoekers is. Ook in kerkkonteks.

By www.kerkbode.co.za is die Vakatures-afdeling ons gewildste bestemming vir webgebruikers. Aansienlik meer men­se kliek maandeliks op ons werkgeleent­hede-afdeling as op die Nuus-, Opinie- of selfs Briewe-afdelings.

Betaalde vakatures is ’n diens wat Kerkbode vir die NG Kerk en haar lidmate verrig en ’n belangrike deel van ons sakemo­del. Ons tree op as middelgrond tussen die adverteerder en die grootste moontlike segment van wat kennelik ’n nisgehoor is: beroepbare dominees op soek na werk.

Hoewel die inhoud van vakatures uiter­aard nie Kerkbode se standpunte verteenwoordig nie, dra ons as uitgewer tog ’n verantwoordelikheid rondom die inligting wat ons publiseer. Nou gebeur dit van tyd tot tyd dat gemeentes sukkel om die Wet op Gelyke Indiensneming (Wet No 55 van 1998) te verstaan en ons nader met problematiese advertensies. Voorbeelde van onbillike diskriminasie in ’n advertensie kan onder andere die volgende insluit:

  • “Die gemeente is op soek na ’n manlike leraar.”
    “Die applikant moet verkieslik getroud wees met kinders.”

Om voornemende adverteerders te help, het ons ’n toeganklike riglyndokument deur ’n menslike hulpbronkonsultant laat saamstel wat onder meer eenvoudige “raad” rondom bogenoemde gee: “Die voornemende werkgewer sal moet kan bewys dat die diskriminasie in hierdie voorbeelde weens ’n inherente vereiste van die pos is. Dit sal natuurlik moeilik wees om te regverdig waarom ’n leraar ’n man moet wees, waarom ’n werknemer getroud moet wees met kinders en/of waarom ’n appli­kant ’n spesifieke ouderdom moet wees. Hieronder is voorbeelde waar differensiëring op een van die gelyste gronde geregverdig sal wees aangesien dit ’n inherente vereiste van die pos is:

  1. ‘Die gemeente is op soek na ’n Afrikaanssprekende leraar.’ – Dit sal ’n inhe­rente vereiste van die pos wees indien die lidmate van die gemeente hoofsaaklik ­Afrikaanssprekend is.
  2. ‘Die gemeente benodig die dienste van ’n Christelike leraar.’ Die NG Kerk is ’n Christelike instansie, dit is dus ’n inhe­rente vereiste van die pos dat die leraar ’n Christen is.”

In beginsel wil Kerkbode gelyke geleent­hede en billike behandeling by indiensneming bevorder deur onbillike diskriminasie uit te skakel. Ons vertrou die gids sal hiermee help.

  • Lees die volledige gids hieronder.
  • Kliek HIER om ’n Vakature te plaas

Vakatures: Riglyne vir die opstel van advertensies

Alle advertensies vir vakante poste behoort aan die Wet op Gelyke Indiensneming te voldoen. Adverteerders wat van Kerkbode se gewilde Vakaturesplatform gebruik maak om advertensies te plaas, word aangemoedig om te verseker dat hulle advertensies geen onbillike diskriminasie bevat nie. Ons bied die riglyne as hulpmiddel tot daardie doel.

Die Wet op Gelyke Indiensneming (Wet No 55 van 1998) is van toepassing op alle werkgewers en voornemende werkgewers. Die doel van die wet is om:

  1.  Gelyke geleenthede en billike behandeling by indiensneming te bevorder deur onbillike diskriminasie uit te skakel; en
  2.  Regstellende aksie-reëls te implementeer om die ongelykhede te herstel wat deur aangewese groepe ervaar is en om aangewese groepe se billike verteenwoordiging in alle beroepskategorieë te bevorder.

Die Kerkorde se toewyding tot nakoming van die Wet op Gelyke Indiensneming word bevestig in Die Bestuurshandleiding vir Diensverhoudinge in die NG Kerk.

Die Wet op Gelyke Indiensneming verbied uitdruklik enige vorm van onbillike diskriminasie teen ’n werknemer of aansoeker. Dit beteken dus dat ’n voornemende werkgewer nie onbillik mag diskrimineer in terme van seleksiekriteria vir ’n pos nie.

Diskriminasie vind plaas waar onderskeid tussen een of meer werknemer/aansoeker getref word, wat daartoe lei dat een of meer werknemer/aansoeker bevoordeel word. Die onderskeid is gewoonlik gebaseer op identifiseerbare gronde.

Die verbod in die Wet op Gelyke Indiensneming is slegs van toepassing op onbillike diskriminasie. ’n Onderskeid moet dus getref word tussen billike en onbillike diskriminasie:

Onbillike diskriminasie

Onderskeid word getref tussen een of meer werknemer/aansoeker op een van die volgende gronde:

  1. Geslag
  2. Swangerskap
  3. Huwelikstatus
  4. Gesinsverantwoordelikheid
  5. Etniese of sosiale herkoms
  6. Kleur
  7. Seksuele oriëntering
  8. Ouderdom
  9. MIV/Vigs-status
  10. Gestremdheid
  11. Politieke opinie
  12. Kultuur
  13. Taal
  14. Geboorte
  15. Enige ander arbitrêre gronde

Indien die onderskeid gebaseer is op een van bogenoemde aspekte, sal dit outomaties as onbillik geag word en sal die onus op die voornemende werkgewer rus om te bewys dat dit billik was.

Billike diskriminasie

Diskriminasie is billik wanneer dit gebaseer is op ’n regverdige operasionele vereiste of besigheidsrede. Dit sal dus nie onbillik wees om te differensieer tussen aansoekers/werknemers op die volgende gronde nie:

  1. Kundigheid wat benodig word om die werk te verrig
  2. Senioriteit
  3. Ervaring

Differensiëring wat gebaseer is op een van die aspekte soos onder “onbillike diskriminasie” gelys, sal wel as billike diskriminasie kwalifiseer indien die onderskeid getref is op grond van die inherente vereistes van die pos.

Applikante wat aansoek doen vir beskikbare poste word ook beskerm teen onbillike diskriminasie. Voornemende werkgewers mag dus nie in hulle advertensies vir vakante poste diskrimineer nie. Voorbeelde van sodanige onbillike diskriminasie in ’n advertensie kan onder andere die volgende insluit:

  1. “Die gemeente is op soek na ’n manlike leraar.”
  2. “Die applikant moet verkieslik getroud wees met kinders.”
  3. “Die applikant moet verkieslik tussen die ouderdom van 30 en 40 wees.”
  4. “Die gemeente benodig die dienste van ’n fasiliteitsbestuurder/kassier/tuinier met Christelike gewoontes.” Vir ’n fasiliteitsbestuurder/kassier/tuinier om sy/haar werk te verrig, is Christelike gewoontes nie ’n inherente vereiste nie.

Die voornemende werkgewer sal moet kan bewys dat die diskriminasie in hierdie voorbeelde weens ’n inherente vereiste van die pos is. Dit sal natuurlik moeilik wees om te regverdig waarom ’n leraar ’n man moet wees, waarom ’n werknemer getroud moet wees met kinders en waarom ’n aansoeker ’n spesifieke ouderdom moet wees.

Hieronder is voorbeelde waar differensiëring op een van die gelyste gronde geregverdig sal wees aangesien dit ’n inherente vereiste van die pos is:

  1. “Die gemeente is op soek na ’n Afrikaanssprekende leraar” – Dit sal ’n inherente vereiste van die pos wees indien die lidmate van die gemeente hoofsaaklik Afrikaanssprekend is.
  2. “Die gemeente benodig die dienste van ’n Christelike leraar” – Die NG Kerk is ’n Christelike instansie, dit is dus ’n inherente vereiste van die pos dat die leraar ’n Christen is.

Alle advertensies vir vakante poste behoort aan die Wet op Gelyke Indiensneming te voldoen. Adverteerders wat van Kerkbode se platform gebruik maak om advertensies te plaas, word dus aangemoedig om te verseker dat hulle advertensies geen onbillike diskriminasie bevat nie. Die volgende voorstelle word gemaak:

  1. Indien die advertensie differensieer op een van die gelyste gronde, maak dit duidelik in die advertensie waarom dit ’n inherente vereiste vir die pos is. Byvoorbeeld: “Die leraar moet Afrikaanssprekend wees siende dat die gemeente Afrikaans is.”
  2. Verseker dat geen woorde wat verband hou met die gelyste gronde in die advertensie gebruik word nie.
  3. Verseker dat advertensies so objektief moontlik is en dat daar so min moontlik billike of onbillike diskriminasie voorkom.

Die doel van advertensies vir vakatures is slegs om ’n uitnodiging aan applikante te rig om vir poste aansoek te doen. Die advertensie is nie ’n posbeskrywing nie en hoef dus nie al die detail rakende die inherente vereistes vir die pos te bevat nie. Benewens die inligting wat in die advertensie vervat word, sal ’n keuringspaneel ook die inherente vereistes van die pos in ag neem en op grond daarvan die mees geskikte kandidaat kies.

Die Bestuurshandleiding vir Diensverhoudinge in die NG Kerk stel voor dat die onderstaande inligting in ’n vakature-advertensie ingesluit moet word:

  1. Postitel
  2. Posinhoud – genoeg inligting moet verskaf word vir aansoekers om die omvang van die pos te verstaan. Probeer om die beskrywing van die pos so kort moontlik te hou.
  3. Persoonsvereistes – kernagtige samevatting van vereistes (nie-diskriminerend).
  4. Inligting met betrekking tot die organisasie.
  5. Geografiese ligging van die pos.
  6. Vergoeding – moet nie na die spesifieke bedrag verwys nie, maar verwys na die sekuriteit of unieke voordele.
  7. Kontakpersoon of e-posadres waarheen die aansoeke gestuur kan word.
  8. Sluitingsdatum vir aansoeke.
  9. Maak seker dat die advertensie maklik leesbaar is.

Kerkbode het hierdie dokument deur Joubert & Genote laat ontwikkel – Mei 2021.

Word 'n vriend van Kerkbode

4 thoughts on “Vakatures: Nuwe gids vir gelykheid van geleenthede

  1. Die NG Kerk en haar gemeentes dra baie swaar aan ons rassisme, seksisme en ander -istiese karaktertrekke.

    Dankie vir hierdie berig – dalk sal dit kerkrade wat beroep eerlik laat nadink oor hul karakter en getuienis, wat meer is as net hul advertensie.

    Dan moet kerkrade ook nog eerlik wees om die beste kandidaat aan te stel en nie bloot ‘n keuse te maak nav die -istiese onderrokke wat uithang nie.

  2. Sarel Strydom says:

    Dit is tragies dat die staat en verskeie privaat werkgewers nie hierdie wet toepas nie.

  3. Corrie Greeff says:

    Hoekom nou skielik ‘n gids vir gelyke geleentheid? Al die jare was daar nie’ n probleem met dit nie. Vra my, ek het al vir baie poste aangesoek gedoen waar daar altyd voorwaardes was. Maar toe het niemand dit bevraagteken nie. Maar noudat daar gemeentes is wat doleer en ‘n pos adverteer slegs vir predikante wat behoudend is en God se Woord en eer bo alles eerste stel, is daar nou skielik’ n probleem met die pos advertering. Ek vra maar net.

  4. Kerkbode says:

    Hi Corrie, ons wil advertensies aan soveel moontlik lesers via ons platform blootstel. Dis die diens wat ons lewer.
    Ons breër doel by Kerkbode is om deurgaans ons digitale nuusdiens asook die vakatures-afdeling te verbeter en uit te brei. Ervaring het ons geleer dat daar wel behoefte is aan ‘n hulpmiddel om die Wet op Gelyke Indiensneming (Wet No 55 van 1998) te interpreteer. Ons het die dokument hierbo deur ‘n professionele konsultant laat ontwikkel en hoop diegene wat dit wil gebruik, vind baat daarby. – Le Roux Schoeman, redakteur.

Comments are closed.