‘Sosiale kohesie’ beteken nie dat almal dieselfde dink nie. Dit gaan oor vertroue, deelname en die ervaring, skryf Joe Janse van Rensburg.

 

Daar is min dinge meer Suid-Afrikaans as ’n bak ProNutro.

Vir 64 jaar was dit deel van mense se oggende. Toe moes die produk verander. PepsiCo het verduidelik dat verouderde toerusting en ’n nuwe, meer volhoubare vervaardigingsproses dit noodsaaklik gemaak het. Volgens die maatskappy is uitgebreide verbruikersnavorsing ook gedoen.

Die nuwe verpakking het die verandering aangekondig: “New Generation ProNutro” en “New Taste & Texture.” Tog was die reaksie sterk toe die produk op winkelrakke verskyn. Verbruikers het veral oor die smaak en tekstuur gekla. Uiteindelik is aangekondig dat ProNutro in Suid-Afrika gestaak gaan word.

Dit laat ’n belangrike vraag ontstaan: Is daar ’n verskil tussen om mense oor verandering in te lig en om hulle daardeur te begelei?

Die probleem was moontlik nie bloot dat ProNutro verander het nie. Miskien het verbruikers nie genoeg deel van die proses gevoel nie.

 

Twee kante van verandering

Kodak en Nokia illustreer ’n ander aspek van verandering.

Kodak was nie onbewus van digitale fotografie nie. Die maatskappy was selfs betrokke by die ontwikkeling van vroeë digitale tegnologie. Tog kon hulle nie hulle bestaande sakemodel betyds by die nuwe werklikheid aanpas nie.

Nokia het die selfoonmark oorheers, maar die opkoms van slimfone en nuwe digitale platforms het hulle onvoorbereid gelaat.

Die les is dus nie eenvoudig: “Verander vinniger.”

ProNutro herinner ons daaraan dat verandering ook verkeerd kan land wanneer dit mense vervreem.

Een gevaar is om te lank vas te hou aan die bekende. ’n Ander is om so vinnig te beweeg dat mense nie kan bybly nie.

 

Van ProNutro tot Prototipe

Die woordspeling tussen “PROnutro” en “PROtotipe” bied ’n nuttige manier om oor vernuwing te dink.

’n Prototipe is nie ’n voltooide produk nie. Dit is ’n eerste weergawe wat getoets en verbeter kan word.

Jy probeer, luister, leer en pas aan. Daarna probeer jy weer.

Daarin lê ’n belangrike vorm van nederigheid. ’n Prototipe erken: “Ons glo hierdie is die regte rigting, maar ons weet dat ons nog iets kan ontdek.”

Dieselfde ingesteldheid kan kerke en organisasies help om verandering te benader.

Mense beweeg makliker saam wanneer hulle die rede vir ’n besluit verstaan, wanneer hulle ervaar dat hulle stem gehoor word en wanneer hulle ’n betekenisvolle plek in die proses het.

Dit beteken egter nie dat leiers elke voorstel moet aanvaar nie. As almal se opinies ingewin word, ontstaan daar dikwels talle uiteenlopende antwoorde. Leierskap vereis steeds onderskeiding en besluitneming.

Die belangrike vraag is: “Wat moet ek verstaan voordat ’n besluit geneem word?”

Luister help leiers om patrone, vrese en moontlike gevolge raak te sien. Daarna moet hulle die rigting bepaal en verantwoordelikheid daarvoor neem.

Ek het dit onlangs weer raakgesien tydens die Advancing Social Cohesion-kursus by Hugenote Kollege onder leiding van Louise Fouché. Sosiale kohesie beteken nie dat almal dieselfde dink nie. Dit gaan oor vertroue, deelname en die ervaring dat mense binne ’n gemeenskap ’n plek het. Ek stel hierdie kursus vir enige leier voor.

 

En die kerk?

Kerke kan nie stilstaan nie, maar hulle kan maklik tussen twee uiterstes beland: “Ons doen dit nog altyd so.” OF “Ons moet alles verander.”

Die uitdaging is om te onderskei wat behoue moet bly, wat laat vaar moet word en waar nuwe moontlikhede getoets kan word.

Nie elke verandering hoef dadelik as ’n finale oplossing aangebied te word nie. Soms is dit wyser om eers ’n prototipe te ontwikkel:

Klein genoeg om te toets.
Nederig genoeg om aan te pas.
Moedig genoeg om weer te probeer.

Die kernvraag is daarom nie bloot of ons moet verander nie. Die belangriker vraag is: Hoe beweeg ons mense saam?

Goeie vernuwing begin moontlik wanneer ons bereid is om te sê: “Ons weet waarheen ons wil beweeg, maar ons is bereid om saam met ander te leer hoe om daar uit te kom.”

Verandering wat mense agterlaat, is bloot beweging; verandering wat mense saamneem, word werklike vernuwing vir almal.

---

Ds Joe Janse van Rensburg is gemeenteleier: NG Gemeente Jeffreysbaai.