Versoening vorm die bindende tema van ’n nuwe kunsuitstalling op Stellenbosch vanweë die belang daarvan in die verhaal van Suid-Afrika en hoe dit in die toekoms weergalm. “’n Stem wat deurlopend in die Suid-Afrikaanse dialoog rondom geregtigheid en versoening weerklink, is dié van die kerk,” luidens ’n verklaring deur Maryke van Velden, verantwoordelik vir kreatiewe […]

Daar is ’n vraag wat nie altyd maklik is om te beantwoord nie, en dit is of ’n werk wat deur ’n kuns­tenaar geskep is, kuns of kitsch is. Soms is dit doodgewoon so dat wat vir die een persoon kuns is, vir ’n ander kitsch kan wees. En soms gebeur dit dat iets wat

Nuusfotografie word dikwels bloot as dit beskou: foto’s wat ’n visuele beeld ter illustrasie van ’n nuusgebeurtenis verskaf, gewoonlik met die doel om aandag op die spesifieke nuus­storie te vestig. Dit word oor die algemeen nie as ’n vorm van kuns beskou nie – veral ook omdat dit dik­wels ’n vlie­tende oomblik is wat vasgevang

Mense dink baie keer aan kerkgeboue as niks meer as funksionele strukture nie: mure en ’n dak as beskutting teen die elemente; deure om toegang te verleen; vensters om lig in te laat; liturgiese ameublement in ooreenstemming met bepaalde teologiese tradisies. Dis bloot bakstene en beton, word meermale gesê. Kyk ’n mens egter na die

Jare gelede het ek ’n boek geskryf met die titel Waar hoop is, is lewe, waarin ek onder andere oor Jesus se intog in Jerusalem op Palmsondag ge­skryf het as sy “intog in vyands­gebied”. Jerusalem was vyandsgebied, het ek destyds geskryf, omdat dit “die sentrum (was) van hulle wat Hom van die begin af gewantrou

Gebrandskilderde glasvensters is waarskynlik die vorm van religieuse kuns waaraan gewone kerkmense die grootste blootstelling het. Dit is toenemend ook waar van Gereformeerdes wat vir eeue lank weerstand teen enige vorm van kerklike kuns gehad het en eers in die laaste dekades in kerkgeboue vir hierdie besonderse kunsvorm plek ingeruim het. Oor die algemeen word

“Uit die gevormde literatuur is nooit weer poësie te maak nie,” het die digter NP van Wyk Louw in sy Ars Poetica van 1962 verklaar. Heuning, sê hy, word “uit blomsap” gemaak en “uit heuning self, glo nog; maar nie meer uit die seshoek-sel.” Hiermee stel Louw die vraag oor die oorspronklikheid van kuns aan

My eerste kennismaking met die werk van die Russiese skilder Alexei Jawlenski (1864-1941) was in 2001 toe ek tydens ’n studiebesoek aan Oxford die boek The Christlike God van John V Taylor aangeskaf het. Nie net die titel van die boek nie, maar ook die treffende afdruk van ’n skildery op die voorblad het onmiddellik

In hierdie rubriek is ’n tema al ’n hele paar keer aan die orde gestel. Dit is die paradoksale samehang tussen die kenbaarheid en onkenbaarheid van God. In die teologie vind dit uitdrukking in twee uit­een­lopende benaderings, die sogenaamde apofatiese wat fokus op die onkenbaarheid, en die sogenaamde kata­fatiese wat fokus op die kenbaarheid van

Die kruis is onteenseglik die mees algemeen gebruikte en die mees herkenbare motief in die Christelike kunstradisie. Die gebruik daar­van in ’n kunswerk roep onmiddellik die kruisdood van Jesus Christus in herinnering en daarmee saam die volle draagkrag van die kruisgebeure in die Christelike geloofstradisie. In talle kunswerke funksioneer die kruis ook as ’n universele

Naas sy land- en tydgenoot Picasso is die Spaan­se skilder Salvador Dalí (1904-1989) waarskynlik die bekendste en mees kontroversiële kunstenaar van die 20ste eeu. Soos in die geval van Picasso het dit ook te doen met sy flambojante lewenstyl en sy opspraakwekkende uitsprake oor (onder andere) godsdiens en geloof. Gebore in ’n huis waar daar

Daar is ’n groot deel van die meer abstrakte kuns van die laaste eeu wat geworstel het met die vraag oor hoe die werklikheid visueel voor­gestel kan word. In die geval van kunswerke wat op een of ander wyse as religieuse kuns beskryf kan word, het hierdie vraagstelling veral gefokus op die voorstelbaarheid van die

Binne die gereformeerde tradisie is die verhou­ding tussen kerk en kuns op sy beste proble­maties. Dit het veral te doen met die afwysende houding wat iemand soos Johannes Calvyn teenoor enige afbeelding van God ingeneem het. Calvyn sê onder andere in sy Institusie dat God deur die eerste gebod “ons belet om Hom sigbaar voor

Die Spaanse skilder Pablo Picasso (1881-1973) is waarskynlik die bekendste, maar tegelyk ook die mees kontroversiële kunstenaar van die 20ste eeu. Dit het nie net met die onkonvensionele aard van sy kuns te doen nie, maar ook met sy flambojante leefstyl en sy uitgesproke ateïsme. Wat opvallend van sy werk as kunstenaar is, is dat

Waarskynlik een van die mees bekende (’n gerekende kunskritikus meen, naas die Mona Lisa van Leonardo da Vinci, dié bekendste) skilderye in die Westerse kunskanon is Die kreet van die Noorweegse skilder Edvard Munch (1863-1944). Die werk, wat reeds in 1893 geskilder is, is nie net besonder treffend nie, maar word ook beskou as die

In die Christelike teologiese diskoers word daar nog altyd geworstel met die vraag hoe mens tegelyk oor sowel die transendensie van God as oor die immanensie van God kan praat. In die sogenaamde apofatiese benadering (van die Griekse woord apofasis wat “ontkenning” beteken) word daar sterk gefokus op die transendensie van God as die Gans

In die twintigste eeu waar daar ’n toenemende verwydering tussen kuns en die kerk tot stand gekom het, was daar ’n paar opvallende uitsonderings. So het die Franse skilder Georges Rouault (1871-1958) hom daarop toegelê om in sy kuns uitdrukking aan sy diepgewortelde geloofsoortuigings te gee, maar op ’n wyse wat hom steeds deel van

Terwyl die kerk tydens die Middeleeue en die Renaissance een van die belangrikste beskermhere van die kunste was, het daar sedert die Aufklä­rung/Verligting van die 17de en 18de eeu ’n groeiende ver­wydering en in sommige gevalle selfs vyandskap tus­sen die kerk en die kunste ontstaan. Dit het enersyds saamgehang met die feit dat kuns­te­naars ’n

In die kuns van die Middeleeue, die Renaissance en die Reformasie het geloof en die Godsvraag redelik onproblematies aan die orde gekom. Bybelse to­nele is wel op verskillende wyses en vanuit uiteenlo­pen­de perspektiewe uitgebeeld. Die byna vanselfspre­ken­de veronderstelling was egter deurentyd dat die uit­beelding van Bybelse gegewens en religieuse temas toe­gang verleen tot die verstaan

Dit is interessant om te sien hoe twee kuns­wer­ke, onderskeidelik geskilder deur die kunste­naars Paul Gauguin en Vincent van Gogh, twee verskillende benaderings tot die soeke na ’n dieper betekenis van die sigbare werklikheid verteenwoor­dig. Gaugin se Visioen ná die preek: Jakob worstel met die engel en Van Gogh se Saaier – die twee werke

Die afgelope Kerstyd is ek weer diep getref en op ’n manier ontstig deur die wyse waarop ons viering van Kersfees in vele opsigte ver­vlak tot sentimentele soetsappigheid – om natuurlik nie eens te praat van die skrille kommersialisering en materialisme wat daarmee gepaard gaan nie. Selfs waar daar gefokus word op die geboorte van