JG de Bruin skryf: In ’n tyd waar verdeeldheid wêreldwyd ’n alledaagse werklikheid is, van politiek tot godsdiens, van kultuur tot ekonomie, het ons groep MDiv-studente onlangs ’n ekumeniese toer aangepak. Die doel: om die verskeidenheid van die wêreldwye kerk nie net te bestudeer uit boeke nie, maar dit te beleef, te voel en in te asem.

Vir baie was dit ’n eerstehandse kennismaking met die “ander kant” van kerkwees. Vir my was dit iets meer: ’n herinnering dat die kerk nooit net my tradisie, my taal of my liturgie is nie, maar ’n liggaam wat, ten spyte van sy breuke, aan Christus behoort.

Elke stop was ’n ontmoeting met ’n tradisie wat nie myne was nie. Die uiteenlopendheid was ontstellend én bevrydend. Dit vra ’n mens: Hoe kan die kerk nog bely dat sy “een, heilig, katoliek en apostolies” is as haar sigbare gesig so geskeur is? Maar dalk lê die antwoord juis daarin dat eenheid nie eenvormigheid beteken nie. Soos Bonhoeffer geskryf het, kom Christus altyd “as die ander vir my”.

Ekumeniese ontmoeting is moeilik, want dit ruk my uit my gemak. Dit ontbloot hoe elke tradisie geneig is om in ’n kringloop van selfbevestiging te leef: ons leer, ons liturgie, ons styl. Tog het die toer gewys dat die Gees juis in die krake tussen ons beweeg. Nie in die groot verklarings en strukturele pogings tot eenheid nie, maar in klein oomblikke: ’n eenvoudige gebed in ’n onbekende liturgie, ’n stilte waarin woorde onnodig word, ’n handdruk wat meer sê as ’n teologiese konsensus.

Die versoeking bestaan om ekumene sagkens te hou, om net te praat oor dit wat ons verbind: liefde, vrede, hoop. Maar tydens die toer het dit duidelik geword dat ware ekumene dáár gebeur waar spanning opduik: uiteenlopende verstaan van Skrif, gesag en etiek. Dit is ongemaklik, ja, maar miskien juis dáár dat die Gees ons leer dat God se waarheid groter is as enige tradisie se kategorieë.

Dit vra ’n ander soort gasvryheid: een waar ek my sekerhede prysgee en my laat leer deur die ander. Om aan ’n ander se tafel te sit, is om te erken dat my tradisie nie die volle Christus besit nie. Ekumeniese ontmoeting is dus nie ’n geselskapsoefening nie, maar ’n daad van nederigheid en, soms, van selfuitlewering. En miskien lê die grootste ekumeniese daad nie in gesamentlike verklarings nie, maar in die eenvoudige bereidheid om saam te aanbid, al verstaan ons nie altyd mekaar se taal of ritme nie.

Vir die Suid-Afrikaanse konteks is hierdie perspektief onontbeerlik. Ons praat graag oor versoening, maar dikwels net binne veilige grense. Die toer het my egter gewys dat egte versoening en egte ekumene altyd ’n stap oor ’n grens vra, ’n grens van kultuur, tradisie, taal, en soms ook mag. In ’n land waar geskiedenis en kerkwees so innig verweef is, is dit ’n les wat ons nie kan ignoreer nie.

In ’n wêreld wat verdeeldheid as norm aanvaar, kan dit dalk die mees onkonvensionele daad van almal wees: om oor grense te stap, en die ander nie as bedreiging nie, maar as gesig van Christus self te sien.