Op 21 Maart vier ons Menseregtedag. Tereg het die dag vir verskillende mense verskillende betekenisse. Hoe ’n mens ook al daaroor oordeel, kan die feitelikheid van die verskriklike gebeure wat op 21 Maart 1960 in Sharpeville plaasgevind het, nie ontken word nie.

Dit is die dag waarop 69 betogers volgens oorlewering deur die polisie doodgeskiet is en 180 gewond is. Die NG Kerk se betrokkenheid by hierdie gebeure sou later daardie jaar meer konkreet word tydens die Cottesloe-kerkeberaad wat van 7-14 Desember 1960 in Johannesburg plaasgevind het. Tydens die beraad, onder leiding van die Wêreldraad van Kerke, het die teologiese ondersteuning van apartheid en samelewingspraktyke soos trekarbeid, grondbesit, die verbod op gemengde huwelike en stemreg vir alle inwoners van die land onder die vergrootglas gekom.

Alhoewel die verklaring wat aan die einde van die beraad uitgereik is, deur die sinodes van die NG Kerk verwerp is, was dit ’n belangrike beroep op die gewete van die kerk. Dit het uiteindelik gelei tot die aanvaarding van Kerk en Samelewing veertig jaar gelede, waarin die NG Kerk formeel afskeid geneem het van die teologiese ondersteuning van apartheid en haar deure en lidmaatskap vir alle mense oopgemaak het.

Lees ook : Johan van der Merwe: In 2026 is dit 40 jaar na Kerk en Samelewing

Die vraag mag gevra word waarom hierdie geskiedenis enigsins belangrik is in die tyd waarin die kerk leef of selfs probeer oorleef? Miskien is herinnering aan die tragedie van 21 Maart 1960 in die jaar waarin ons na veertig jaar nadink oor Kerk en Samelewing nogmaals ’n wekroep aan die NG Kerk om nie die tragedies van ons eie tyd mis te kyk of bloot te ignoreer nie. In ’n land waarin daar elke 20 minute iemand vermoor word, ongeveer 23 miljoen mense in geweldige armoede onder die broodlyn leef, korrupsie en gierigheid ongekende afmetings aanneem en die ekologie deur ekoterroriste genadeloos uitgebuit en gestroop word, is die maklike uitweg om volstruistaktiek te volg, kop in die sand te druk en te maak asof dit nie gebeur nie. Nog gevaarliker is dat lidmate in gemeentes so gewoond raak aan die gebrokenheid van die samelewing en so gewoond raak aan al die slegte nuus, dat dit eintlik nie meer saak maak nie.

Miskien bied 21 Maart die geleentheid aan gemeentes in die NG Kerk en aan elke lidmaat om ons sensitiwiteit vir die gebrokenheid van ons land te toets. Die feit dat dit ook Lydenstyd is, maak dit nog belangriker. Hoe kyk ons na die nood en die seer, hoe dink ons daaroor, maar dalk belangriker: Wat doen ons daaraan? Kry ons ’n antwoord op hierdie vrae, word 21 Maart veel meer as net nog ’n politieke vakansiedag, maar word dit ’n dag wat ons herinner aan ons roeping as kerk.

Prof Johan van der Merwe doseer Kerkgeskiedenis en Kerkreg aan die Universiteit van Pretoria en is ’n voormalige aktuarius van die NG Kerk.