Excel is ’n gelukkige dominee-woord

Communitas se Sentrum vir Predikante­begeleiding ver­an­der oppervlakkige spreadsheet-evaluering-erva­rings (soos in Microsoft Excel) – van óf sterretjies óf swart kolle – in werklike, vrugbare, diepgaande excel-erva­rings – van inspirasie tot uitmuntendheid. In ’n opvolg van die artikel in Kerkbode van 18 November, skryf Annalise Wiid meer hieroor.


Dominee Nioma Venter van Worcester het onlangs die Sentrum vir Predikantebegeleiding se evaluasie-ervaring op Volmoed meegemaak.

Nioma is ’n goeie leier: prakties en geloofsonderskeidend. Sy kan strategies dink; maklik en duidelik kommunikeer. Tog het sy, vroeër vanjaar tydens haar sabbatsverlof, selfondersoekend oor haar bediening gewonder: Hoe gaan ek vorentoe? Wat wil ek nog doen? Dalk by mediasie en versoeningsprosesse betrokke raak?

Sy het dr Pierre Goosen (PSD vir predikantebegeleiding) gaan sien. “Kom Volmoed toe,” het hy aanbeveel.

“Dit was vir my net goed,” vertel Nioma. “Jy kry twee kollegas wat jou deur die proses begelei. Vir drie dae het jy twee mense wat net op jou fokus. En hulle is gaaf! Hulle wil jou help. Die prioriteit wat daar aan jou gegee word, is uitsonderlik. Ek het so bederf gevoel. ’n Mens kry die ervaring van saam. Jy word nie van bo na onder beoordeel nie. Jy en jou begeleiers word ’n span.

“Elke groepie van drie werk in ’n afsonderlike lokaal. Meestal met rollespelle. Hulle skep vir jou ’n denkbeeldige situasie met tipiese dominee-goed. Alledaagse dinge wat in ’n gemeente gebeur. Soos: Jy kom terug van verlof af en daar lê 11 uiteenlopende goed in jou in-mandjie … Hoe hanteer jy dit?

“Dis verstommend hoe die rollespel (wat nogal uitputtend kan wees) jou verplaas na die werklikheid. Agterna pluis jy en jou twee kollegas uit hoekom jy optree soos jy optree. En jy sien ’n klomp goed raak wat jou help om jouself en jou bediening beter te verstaan.”

Communitas se Sentrum vir Predikantebegeleiding bied vier maal per jaar so ’n verrykende ervaring aan.

“Met ’n ander dinamika as gewone evaluasie,” verduidelik ds Theunis Botha van die sentrum. “Vra en luister is deurlopend baie belangrik. Hulle vra kritiese vrae. God-vrae. Spieël mekaar se reaksies, vaardig­hede. Dit is interessant: Die begeleiers groei ook. Hulle spieël ook voortdurend hulleself in die proses.

“Dit kan soms nogal ontnugterend wees. Vir party mense is dit ’n ongemaklike spieël. ’n Mens hoor jou eie vrese, vroomheid. Maar die proses is nooit onveilig of beskuldigend nie. Hoewel die sentrum nie die plek is vir pastorale gesprek of terapie nie. Die begeleiers is eerlik en ferm, hulle en die dominee kyk mekaar vas in die oë, maar met groot deernis. Die proses bevry: Dit help jou uit as jou kokon te klein is. Dit help jou om groeigeleenthede te onderskei. Dit help met fokus en waardering. Met wat gooi ek uit en wat wil ek vashou.”

“Dit het my regtig baie gehelp,”Nioma. “Ek het byvoorbeeld begin verstaan hoekom ek spanning ervaar wanneer mense vra dat ek hulle sal mentor. Ek kon duidelik sien dat ek goed is daarmee om mense te motiveer en te mobiliseer. Ek werk gemaklik met groot groepe.

“Maar in een-tot-een-situasies ervaar ek soms ’n leemte in myself, voel ek ontoereikend. Ek kan goed planne maak. Maar dis een ding om die plan te maak en ’n heeltemal ander ding om ’n individu te begelei en te mentor om daardie plan deur te voer.”

Kerkrade word deurgaans betrek. Vooraf met ’n gesprek tussen die sentrum en die gemeente se dagbestuur of diensverhoudingekommissie. Agterna met terugvoer.

Die proses begin met ’n vraelys wat die dominee invul. Die dominee se lewensmaat, ’n kollega, ’n vriend of vriendin, ’n administratiewe persoon, en ’n leier in die gemeente (kerkraadslid) vul ’n soortgelyke vraelys in.

Dieselfde areas wat deur die vraelys getoets word, word dan as kriteria vir beoordeling deur die bege­leiers gebruik tydens die rollespel.

Ná hulle drie dae saam, word die resultate van almal se vraelyste dan bo-oor die gevolgtrekkings gelê wat die dominee en die begeleiers saam gemaak het. ’n Grafiek word getrek wat al nege die belangrike bedie­ningsvaardighede inkorporeer en verreken.

Daaruit sien ’n mens duidelik, sê Theunis, hoe die twee aspekte, luister en vra, bymekaarkom en soos hand en handskoen pas. Ook waar die dominee se ervaring en die gemeente s’n ooreenkom of van mekaar verskil.

Daaruit word dan ’n persoonlike ontwikkelings­plan vir die dominee saamgestel. Dit help Communitas weer om gepaste hulpmiddels en kursusse vir domi­nees se spesifieke behoeftes te identifiseer en te ont­wikkel.

In ’n opvolgfase word die dominee toevertrou aan ’n mentor vir ’n volgende 9 tot 12 maande se begeleiding op die reis om gestelde doelwitte te verwesenlik.

Van die 110 persone wat reeds die proses deurloop het, rapporteer 83% dat dit hulle gemotiveer het om moeite te begin doen met die groeiareas wat geïdentifiseer is. Uiteindelik gaan ’n mens van die ervaring weg met verhoogde bewussyn: Bevestig in jou sterk punte en gereed om te excel.

Vir meer inligting, kontak: Adrienne Bester by bestera@sun.ac.za of 021 808 3382.