Nog altyd het ek my verjaardag stillerig gevier, maar toe ek onlangs sestig word, nooi ek ’n klompie mense en ons braai en gesels tot laat in die nag.

Ek is nou amptelik bejaard. Ek kan afslag by die Spar kry, teen halfprys gaan fliek en in party winkels in ’n aparte, korter ry staan.

Eers was dit nogal ’n amusante gedagte, maar toe tref dit my: Oor ’n paar jaar gaan ek die verwarde oom wees met wie mense in verkleinwoordjies praat, die een wat stadig in sy bakkie in die verkeer aankarring, die een wat kort-kort in ’n gesprek opstaan en in die badkamer se rigting skuifel. Toe kom ’n skemerte oor my en ek gaan soek die foto wat Pa op my sesde verjaarsdag in ’n speelpark op Swakopmund van my geneem het.

Kyk, daardie seuntjie met die borselkop op die glyplank is ek.

Waar is al die jare heen?

My 40ste en 50ste verjaardag het my nie veel laat nadink oor my lewe nie, maar op 60 is dit asof ’n mens die behoefte het om rekenskap aan jouself oor jouself te gee. Het jy in jou beroep bereik wat jy wou? Is daar nog plekke wat jy graag wil sien en beleef?

En wat van jou binnelewe? Het jy van tóé tot nou geestelik ontwikkel?

’n Mens is nie ’n voltooide wese nie, dit weet ons. Jy is voortdurend aan die word. Soos John Updike dit stel: “Each day, we wake slightly altered, and the person we were yesterday is dead.” En dit is goed so. Ek wil nie weer daardie simpelrige 13-jarige seun sonder rugbytalent wees wat vir die Springbokke wou speel nie. Of die 22-jarige lat, wat Camels probeer rook het om hom selfvertroue te gee. Of die 41-jarige man wat knaend te veel drink en vroue misbruik. Of die 52-jarige wat wonder oor die bestaan van God.

LEES OOK: Hoe moet ek vir my demensielyer-lewensmaat sorg?

Ek het grootgeword en skoolgegaan in die ou Suid-Afrika, ’n era toe daar vele onbevraagtekende sekerhede was om jou lewe mee te rig. Die NG Kerk en jou NG ouers het jou geestelik gelei. Die eerste minister en die Nasionale Party het die land volgens die wil van God regeer. Of dít het ons geglo. Die weermag en die polisie het gesorg dat ons dorpe en stede veilig is. Die amptenary het hulle brood in die sweet van hulle aangesig verdien, korrupsie was daar bitter min.

Nou is dit anders in die land en in die kerk, maar om terug te gryp na daardie ou, geestelike sekerhede is vrugteloos – vir my, altans. Ek het nie meer dieselfde beeld van God as daardie seuntjie op die glyplank nie: ’n Kwaai ou man met ’n baard iewers bokant jou in die lug wat jou wil straf.

Tot te laat in my lewe het ek aan daardie godsbeeld vasgehou. Die beeld van ’n toornige God, wat ek knaend met hardvogtige gebede probeer paai het, die Een aan wie ek gedurig allerhande beloftes gemaak het as Hy tog net sal maak dat dit of dat met my gebeur of nie gebeur nie. ’n God vir wie ek pal bang was.

Weer Updike: “… a loud and evident God would be a bully, an insecure tyrant, an all-crushing datum instead of, as He is, a bottomless encouragement to our faltering and frightened being.”

LEES OOK: Ons kort dieper vrae oor wat normaal nou eintlik is

Hier in my 60ste jaar leer ek hoe om met onsekerheid saam te leef, nie ’n moedelose, desperate onsekerheid nie – ’n hoopvolle onsekerheid omdat jy besef ons ken nou ten dele en verstaan ten dele, eendag sal dit anders wees. God het vir my die Groot Misterie geword.

Ek wonder oor mense wat praat asof hulle presies weet wat God se bedoelinge is. Is sulke mense nie dikwels dié wat ander op een of ander manier wil straf nie – dikwels met ’n Bybelvers as regverdiging daarvoor? Hulle sekerhede maak hulle wreed.

Daardie behoefte om altyd reg oor een of ander kwessie of saak te wil wees, het ek ook in my. Die knaende stryd teen jou ego is ’n Dawid-Goliat-stryd en telkens wen Goliat.

Daarom is Yehuda Amichai se gedig, “Doubts and Loves”, vir my so treffend:

From a place where we are right

Flowers will never grow

In the Spring

The place where we are right

is hard and trampled

like a yard

But doubts and loves

dig up the world

like a mole, a plough

And a whisper will be heard in the place

where the ruined

house once stood

Hierdie soort onsekerheid het niks met lamsakkigheid en beginselloosheid te doen nie. Dit beteken nie jy draai gedurig jou mantel om die wêreld te behaag nie. Sulke onsekerheid het alles te doen met die liefde, ’n radikale soort liefde, ’n moeilike liefde wat jou wil laat vriende soek waar ander vyande sien, wat jou aanspoor om oor allerhande grense heen jou in ander se skoene te probeer plaas. Is dit nie die voorbeeld wat Jesus vir ons gestel het nie?

Al draai dinge hoe skuins in die land, is dit steeds vir my al eerbare pad vorentoe.

Ek kyk weer na daardie seuntjie wat ek was op die glyplank. Hy was bang vir God, bang vir sy pa, bang vir sy juffrou, bang hy gaan dood en gaan hel toe.

LEES OOK: “Klakkelose ideologie van sosiale geregtigheid”?

Op sestig is ek verlos van sulke vrese en dankbaar daaroor. Dat my lyf gaan begin ingee en my naderende dood bly ’n ongemaklike gedagte.

Daar is nog plekke wat ek wil sien en ervaar, maar net om in die middag met my honde in die veld te stap, is ook vir my genoeg. Ek verwonder my aan hoe die laatmiddaglig die gras laat gloei, die berge in die verte, ’n penstreep teen die horison.

En kyk hoe is alles in die heelal aan mekaar verbind: klip, plant, dier, mens, ster.

Vir daardie seuntjie op die glyplank was die toekoms iewers ver. Vir my het die toekoms elke volgende oomblik geword, en alles is ’n geskenk en genade.

Hoe skrikwekkend heerlik is die aarde en die volheid daarvan nie.