Geloofsvorming: Meer as net ’n ‘klein Google’

Hierdie is 'n opiniestuk.
Die skrywer se standpunte weerspieël nie noodwendig dié van Kerkbode nie.

Gee ds Anriëtte de Ridder die geleentheid, en sy sal jou ure kan besig hou met gedagtes oor en toerusting vir jeug- en familiebediening – en dit gaan altyd gepaard met ’n glinster in die oog en groot handbewegings. Kerkbode het met De Ridder gaan gesels oor pedagogie in die kerk – of eenvoudiger gestel: Hoe dra die kerk kennis oor, spesifiek aan die jeug?


Vir lank is die kerk se kategese ge­skoei op ’n klaskamermodel waar kennis (hetsy Bybelkennis of die Heidelbergse Kategismus) in een rigting van die kategeet aan die katkisante oorgedra is. Die fokus was telkens op die memorisering van feite. De Ridder erken dat hierdie sisteem vir lank gewerk het, maar veranderende tye vra vir skuiwe in denke oor hoe die kerk kennis aan jongmense oordra.

Wanneer De Ridder oor kennis bin­ne die geloofsvormingruimte gesels, gebruik sy die woord “ontdek” gereeld. Kennis is nie iets om oor te dra nie, maar iets wat in ’n “wow-oomblik” ont­dek word. Kennis is nie “wow-oomblikke” op sigself nie. “Wow-oomblikke” ge­beur wanneer kennis toegepas kan word en sodoende wysheid word. Dan word dit beter in jongmense se lewe geïnternaliseer en geïntegreer.

LEES OOK: Anandie Greyling gesels met dr Lindie Denny

De Ridder praat oor die magdom kennis wat beskikbaar is in die “information boom -tydperk”. Geloofs- of Bybelkennis kompeteer met soveel ander inligting, dat dit maklik in die massa verlore raak. Wanneer daar egter hierdie “wow-oomblikke” is, bly die kennis langer behoue. Geloofsvorming gaan dus nie altyd oor hoe die kennis oor­gedra word nie, maar oor die so what van die kennis.

Die gevaar van die tradisionele wyse van geloofsvorming is dat ’n fokus op kognitiewe kennis alleen daartoe lei dat jongmense baie kennis het, maar min wysheid en min liefde vir God en die Bybel. “’n Mens soek meer as ’n klein Google,” meen De Ridder. Sy maak dit duidelik dat daar wel ’n plek vir kognitiewe kennis is. Die pendulum moet immers nie te ver terugswaai nie. Sy glo dat kennis van die Bybel nie noodwendig ’n liefde vir die Bybel kweek nie, maar dat ’n liefde vir die Bybel tog na kennis van die Bybel lei.

Een van die ruimtes waar kennis en wysheid as “wow-oomblikke” ontdek kan word, is wanneer dit binne-in verhoudings gebeur. Die fokus in die ontdekking van kennis kan dus nie net val op die kennis self nie, maar ook op die bou van verhoudings wat hierdie ontdekking fasiliteer. Sy praat oor hierdie verhoudings in Covid-tyd: “Ka­te­gese in Covid-tyd het ons eintlik gewys hoe oneffektief dit is as ’n mens net kennis oor­dra en dit nie binne-in ’n groep of verhouding gebeur nie.”

De Ridder verwys na ’n driehoek om te verduidelik dat geloofsvor­ming nie net oor die mentor/groep­leier se verhouding met God (die vertikale streep) gaan nie, maar ook sy of haar verhou­ding met die jongmense (die horisontale streep). Die driehoek word voltooi wanneer die jongmens se verhouding met God (die tweede vertikale streep) ook ernstig opgeneem word. “As ons werklik glo dat God in elkeen is en deur almal werk, moet ons besef dat ons ook by die jongmense kan leer,” sê sy. “Ons is almal leerlinge van die lewe.” Deur oop te wees om ook by die jongmense te leer en te ontvang, maak die kerk haarself oop om verras te word deur die misterie van God en geloofsvorming.

LEES OOK: Marileen Steyn gesels met dr Khegan Delport

Kennis word nie net in verhoudings ontdek nie, maar ook in praktyk. Om te leer fietsry, verduidelik sy, is immers nie iets waaroor daar slegs geteoretiseer kan word nie. Dit vra dat daar deur aksie geleer word. Daarom is die uitda­ging vir kerke om al meer op praktykgerigte kennis te fokus en om die ont­dekking van kennis met aksie te kombineer. Sy praat van die belang van agile learning wat behels dat ’n mens die kar bou terwyl jy leer.

So wat kan kerke doen? Soms begin groot veranderinge by klein treetjies. Begin deur in kategesegroepe oop vrae te vra wat gesprek ontlok en om geloofs­gewoontes prakties in te oefen. Enige gemeente is welkom om De Ridder te kontak vir meer leidrade en toerusting. Intussen word leiers genooi om ook na kinders te luister en saam te wonder. Geloofsvorming is immers vir almal, deur almal.


Hierdie skrywe word aangebied in samewerking en met ondersteuning van die taakspan vir Teologiese Navorsing (Wes-Kaap).

Word 'n vriend van Kerkbode