16 Junie: Dit mag nie weer gebeur nie!

Hierdie is 'n opiniestuk.
Die skrywer se standpunte weerspieël nie noodwendig dié van Kerkbode nie.

Op 16 Junie vier ons in Suid-Afri­ka Jeugdag. Die geskiede­nis van die ontstaan van die dag herinner ons aan gebeure wat veel gro­ter is as die jeug. Dit is ’n verhaal van jongmense se betrokkenheid by onreg in die samelewing. Die verhaal het in 1974 begin toe die destydse regering besluit het om Afri­kaans ’n verpligte skoolvak te maak. Grootskaalse ontevredenheid onder swart skoliere het gevolg. Op 16 Junie 1976 is verskeie optogte in Soweto gereël wat in die Orlandostadion sou eindig. Tydens een van hierdie optogte het geweld losgebars en is die 12-jarige Hector Pieterson noodlottig deur die polisie gewond. Dit het die onreg van apartheid weer onder die wêreld se aandag gebring.

LEES OOK: Ons durf Sharpeville nie vergeet nie

Die gebeure van 16 Junie 1976 het ook nie ongemerk by lidmate van die NG Kerk verbygegaan nie. In November 1980 is die Hervormingsdaggetuienis deur teoloë van teologiese fakulteite van die NG Kerk in Die Kerkbode gepubliseer. In 1981 het Stormkompas en Die Ope Brief wat deur 121 teoloë en lidmate onderteken is, gevolg. Hierdie publikasies het ongetwyfeld gelei tot die historiese besluit van die Algemene Sinode in 1982 om die rassebeleid van die kerk te hersien. In 1986 is Kerk en Samelewing aanvaar waardeur die NG Kerk formeel weggedraai het van die teo­logiese ondersteuning van die onreg van die regering se apartheidsbeleid.

Die Covid-19-pandemie het opnuut die vergrootglas op die Suid-Afrikaanse samelewing geplaas en onreg wat steeds voortduur word duidelik blootgelê. Ongekende armoede, grootskaalse korrupsie – ook te midde van die pandemie – en plaasmoorde is skielik van die kenmerke van die land wat internasionaal aandag trek. Dit is immers nie sonder rede dat Suid-Afrika tans as een van die mees korrupte lande in die wêreld ge­reken word nie. Die vraag is hoe lank die samelewing hierdie stand van sake gaan duld? ’n Vraag wat daarmee saamhang is wat die NG Kerk aan die situasie doen? In 1976 was die Soweto-opstand die spreekwoordelike vuurhoutjie in die kruitvat. Wat gaan dit in die huidige situasie verg en wat kan kerkleiers en lidmate doen om dit te voorkom?

LEES OOK: Om dieper te kyk

Miskien moet die strydbyle in die kerk wat ongenadiglik skerp gemaak word – terwyl kinders in dele van die land van broodkrummels moet leef – vir ’n oomblik eenkant gesit word. Miskien lê die roeping van die NG Kerk op die oomblik nie in binnegevegte nie, maar na buite waar die nood van mense ongekende afmetings aanneem. Dalk is dit die bydrae wat die kerk in elke gemeente kan maak: om aktief werk te maak van die ontsaglike nood sodat 16 Junie 1976 nooit weer gebeur nie.

  • Prof Johan van der Merwe doseer kerk­geskiedenis aan die Universiteit van Pretoria.
Word 'n vriend van Kerkbode