Psalm 91 ’n ‘bumper sticker’-psalm?

Hierdie is 'n opiniestuk.
Die skrywer se standpunte weerspieël nie noodwendig dié van Kerkbode nie.

Die meeste van ons het al die slagspreuk gelees: “Hierdie motor / huis (of wat ook al) word deur Psalm 91 beskerm”, of in sy Engelse vorm: “This car is protected by Psalm 91”.

Veral aan die begin van die Covid-19-pandemie, is hierdie psalm op verskil­lende platforms deur gelowiges rond­gestuur. Psalm 91 spreek die vertroue uit dat God die regverdiges teen plae, peste en wilde diere sal beskerm, terwyl die kwaaddoener sal vergaan. Hoe moet ons in die laat-moderne era sulke taal verstaan, ook veral te midde van die Covid-19-pandemie?

LEES OOK: Ons kinders kry swaar!

Wat vir my ’n ontstellende ontdekking was, is dat dié psalm onder meer in een van die Psalmrolle wat by Qumran naby die Dooie See gevind is, onder ’n versameling bekend as die “Vier Psalms teen demone” voorkom. Drie van die betrokke vier psalms was nie voorheen aan ons bekend nie, terwyl ons die vier­de een as Psalm 91 ken. Dié psalm is dus reeds van vroeg af in sommige gemeenskappe as ’n soort besweringsteks gebruik.

In die gebruikte grondteks vir Afrikaanse vertalings van die Bybel, het die psalm geen opskrif nie. Sommige noem Psalm 91 ’n Tempelpsalm, want dit open onder meer met ’n tempelmotief. Talle navorsers verstaan die tempeltaal metafories eerder as letterlik, met Psalm 91 dan as uitdrukking van die gelowige se vertroue in God se beskerming oraloor en onder alle omstandighede.

Die psalm bestaan uit twee dele, te wete vers 1-13 en vers 14-16. Eersgenoemde is ’n tipiese wysheidslied (vgl byvoorbeeld Job 5:17-26), terwyl laas­ge­noemde meer aan ’n orakel herinner. Indien ons Psalm 91 lees as ’n teks wat by die wysheid van Israel aansluit, bring dit werklike troos in ons konkrete le­wensomstandighede van elke dag. Indien ons Psalm 91 met die bril van ou-Israel se wysheidstekste lees, word dit heel gou duidelik dat dié psalm op die vlak van tradisionele, geykte wysheid lê.

Doen die regte ding, op die regte tyd, onder die regte omstandighede en jy sal voorspoed beleef.

LEES OOK: Podsending: Roelf Meyer oor die uitdagings van vredemaak

Oor die algemeen hou die meeste van ons van algemeen-geldende waarhede en eenvoudige beginsels, verkla­rings en formulerings. Dit vereenvoudig immers die komplekse en uitdagende lewe van elke dag. En daarin lê ook die psalm se gewildheid.

Ons vind egter in die Ou Testament ook proteswysheid. Dié soort wysheid hou rekening met die feit dat slegte dinge met enigiemand kan gebeur – met slegte én met goeie mense, met mense wat nie op die Here vertrou nie én met mense wat op die Here vertrou. Twee Bybelboeke, naamlik Job en Pre­diker, verwoord kritiek op die tradisio­nele, geykte wysheid. Job sê ’n mens kan nie altyd verstaan nie, maar moet steeds vertrou, terwyl Prediker gelate sê ’n mens moet die lewe maar vat soos dit kom.

Psalm 91 moedig ons aan om ten aansien van die grootste denkbare bedreiging, in die teenwoordigheid van die Here ons troos en beskerming te soek. Ons behoort dié oproep ernstig te neem. Ons doen dit egter altyd met die wete dat Job en Prediker die wysheid van Psalm 91 balanseer.

  • Dr Fanie Cronjé is predikant van die NG gemeente Riviera-Jakaranda in Pretoria.

Word 'n vriend van Kerkbode