Lourens Bosman

PEILING: Hoe lyk die kerk se toekomstige teologiese rigting?

Die volgende vergadering van die Algemene Sinode (6-11 Oktober 2019) gaan nadink oor die rol en roeping van die kerk. Ons wil graag jou stem hieroor hoor. Ons plaas weekliks ’n vraag waarop julle kan reageer. Vandeesweek se vraag gaan oor die belangrikste teologiese sake waaraan die NG Kerk moet aandag gee.

Neem gerus deel by die peiling onderaan hierdie plasing en kliek op die webskakels hieronder vir die vier vorige peilings in hierdie reeks.

Peiling 1: Wat is die belangrikste eksterne veranderinge en uitdagings wat die NG Kerk moet hanteer?

Peiling 2: Wat is die grootste interne uitdagings wat die kerk moet hanteer?

Peiling 3: Hoe sien jy die roeping van die kerk in die samelewing?

Peiling 4: Wat is die belangrikste prioriteite en uitdagings vir die kerk se bediening aan en deur sy lidmate?

Xenofobie: Wat verwag die Here van ons as gestuurdes?

Die pruttende pot van vreemdelingehaat het weer begin oorkook: vragmotors brand, winkeltjies word afgebreek en immigrante uit Afrikalande (wettig en onwettig) vrees vir hulle lewe. Behalwe vir die skade aan die beeld van Suid Afrika en die ekonomiese impak daarvan, raak dit ook ons roeping as gestuurde mense.

In die teologie van gestuurde kerkwees is die tema van gasvryheid en om vreemdelinge te verwelkom, nogal prominent. Die frase: “Verwelkom die Vreemdeling” word baie gehoor as gepraat word oor ons roeping as gestuurdes. Gasvryheid is een van die basiese boustene van ’n lewe as God se gestuurdes.

In die Ou en Nuwe Testament word gelowiges dikwels opgeroep tot gasvryheid. Hierdie gasvryheid was nie soos ons dit deesdae verstaan nie. Dit was nie bloot om jou vriende en familie te onthaal nie. Inteendeel, dit het meestal gegaan oor vreemdelinge. Die Griekse woord philoxenia “liefde vir vreemdelinge” staan teenoor xenofobie (vrees vir vreemdelinge) en word dikwels met “gasvryheid” vertaal. In die Ou testament word Israel daaraan herinner dat hulle self vreemdelinge in ’n vreemde land was en dat hulle nie vreemdelinge mag misbruik (byvoorbeeld, deur hulle op die Sabbat laat werk) nie,

Hoe die Here wil hê dat ons vreemdelinge behandel, is bespreek in ’n baie goed gebalanseerde meningsdokument (sien onderaan hierdie berig) wat in 2015 voor die Algemene Sinode gedien het. Die hanteer die kompleksiteit van die saak: gasvryheid en die misbruik daarvan, die regte van die gasheer en vreemdelinge, kompetisie vir werksgeleenthede en werksetiek en die plig van die owerheid.

Ons vraag hier is egter: wat verwag die Here van ons as gestuurdes? As ons nadink oor ‘n lewe in die Koninkryk, kan ons nooit deel wees van haatpraatjies, die aanwakker van geweld of die verspreiding van vals inligting wat vrees en haat aanblaas nie. In die praktyke van die sondige natuur in die Nuwe Testament is dit opvallend hoeveel daarvan gaan oor vyandskap, haat, naywer, woede, rusies en gevloek. Die Here verwag van ons om met reg en billikheid op te tree en om vredemakers te wees.

Dit is sekerlik so dat die owerheid groot skuld het aan die xenofobie in die land, aan die werkloosheid en armoede wat die teelaarde is van vrees, haat en geweld. Laat dit egter so wees dat waar óns kom, ons die aangename geur van Christus versprei. Laat ons, as God se afgevaardigdes, meelewend, goedgesind, nederig, sagmoedig, vredeliewend en verdraagsaam wees.

LEERSTELLIGE SAKE – BYLAAG 1 (2015)

XENOFOBIE IN SUID-AFRIKA

Die verskynsel van “Xenofobie” in Suid-Afrika is ʼn besondere komplekse een. Om enigsins daaroor teologies (of vanuit ʼn Christelike perspektief) te dink, is die heel eerste ding waarskynlik om die term Xenofobie semanties te beskou – om alle misverstande uit die staanspoor uit die weg te rym.

ANTIEKE AGTERGROND

Hierdie Griekse woord beteken nie die haat van vreemdelinge nie. Die koppeling van fobie aan vreemdeling dui duidelik eerder op vrees as op haat. Onderliggend aan die verskynsel van Xenofobie is dus ’n vrees-emosie: die vrees vir die andersheid; die vrees vir verdringing; die vrees vir ontneming; die vrees vir fisiese leed. In der waarheid gaan dit dus hier oor die bedreiging van die eie kultuur/gebruike; persoonlike ruimte; die ongevraagde indringing/verdringing in iemand se lewe; die indruising teen iemand se regte.

Soos in ons tyd, sou ʼn mens in die sosio-kulturele wêreld van die Bybel (veral die Ou Testament) die posisie van die vreemdeling nie sonder die belangrike antieke waarde van gasvryheid kon bedink nie. Alhoewel Bybelse Hebreeus nie ’n spesifieke term het om dié Afrikaanse woord te beskryf nie, is die Ou Testamentiese geskrifte deurspek met die waarde van gasvryheid. Wat die Nuwe Testament betref word die Griekse woord φιλοξενία “vreemdelingliefde” meermale met “gasvryheid” vertaal.

Anders as in ons Westerse kultuur waar gasvryheid in die reël teenoor jou vriende beoefen word, was gasvryheid in die Bybelse wêreld iets wat jy teenoor vreemdelinge beoefen het. Jy het jou naaste (ingroep) liefgehad en aan die vreemdeling (uitgroep) het jy gasvryheid betoon. Dit was vir die volk van die Here belangrik om beide gasvryheid en liefde uit te leef en hulle word deur die “Wet en die Profete” en die Nuwe Testament opgeroep om dit te doen. Dit, so getuig die Bybel, is deel van God se wil vir mense.

Byna reg deur die Ou Testament vind ons verwysings na die vreemdeling en dan ook dikwels saam met verwysings na die weduwee en wese, om op ʼn besondere manier te kon aanspraak maak op die sorg van die geloofsgemeenskap. En in terme van die sosio-kulturele konteks van die antieke wêreld, was daar ʼn bepaalde protokol ter sprake. Dit sou as ’n besondere eer beskou kon word as ʼn vreemdeling deur die gasheer/familiehoof in terme van sy verhouding tot die persoon, behandel/verklaar word as gas – wat dan onder bepaalde omstandighede en aan die hand van bepaalde protokol verblyfreg kon bekom.

Om dit te laat gebeur was daar in die destydse wêreld waardes wat deur onderskeidelik die gasheer en vreemdeling eerbiedig moes word.

’n Gasheer is ’n familiehoof in sy eie dorp/op sy eie stuk grond. ʼn Vreemdeling wat in “sy poorte” beland (by sy woning se ingang aankom), word deur hom ingenooi om binne te kom en/of oor te bly. Die uitnodiging sou herhaal word. Die vreemdeling se voete sou gewas word om aan te dui dat hy nou ʼn gas is. Hy sou die vreemdeling kos en beskerming verleen en hom nie uitvra nie.

Aan die ander kant is van ’n vreemdeling verwag om altyd ’n eerste uitnodiging van die hand te wys, maar om wel die tweede uitnodiging te aanvaar. ’n Vreemdeling mag slegs vir die ooreengekome tyd bly en die onus was op hom om sy vertrek aan te kondig wanneer die dae verstryk het. Sy verblyf sou by wyse van uitnodiging deur die gasheer verleng kon word. Wanneer die vreemdeling vertrek moes hy die betrokke huishouding seën.

In die reël het ’n vreemdeling vir nie langer as vier dae vertoef nie. Indien ’n vreemdeling met die verstrek van sy tyd/dae egter nie sy vertrek aankondig nie, is dit as ’n daad van konfrontasie (selfs oorlog) gesien en het so ’n vreemdeling sy regte as gas verbeur en is hy as ’n “gevaarlike vreemdeling” geag. In so ’n geval was ’n vreemdeling volledig uitgelewer aan die gasheer – selfs om doodgemaak te word.

Hier is dus meer as een “reg” ter sprake. Beide die vreemdeling en die gasheer het regte waarop hulle aanspraak kan maak. Nêrens is daar egter ʼn geval van ʼn eensydige onooreengekome reg wat die vreemdeling “in die poorte” van die gasheer het nie. Dit is iets wat beding moet word, wat nie-permanent is en wat wedersyds onderhandelbaar is binne die raamwerk van elkeen se reg.

IN ONS HUIDIGE TYD EN KONTEKS

In ons land is ons die afgelope tyd toenemend blootgestel aan gewelddadige aanvalle op nie-SuidAfrikaanse burgers. Dié optrede word in die volksmond xenofobie genoem en verwys na “vreemdelinghaat”. Hierbo het ons reeds aangetoon dat dit ʼn foutiewe hantering/persepsie van die begrip is wat eerder (behoort) te dui op die vrees vir vreemdelinge.

Daar word verskeie redes asook oorsake vir die xenofobiese aanvalle deur sommige Suid-Afrikaanse burgers op sommige nie-Suid-Afrikaanse burgers aangevoer. Alhoewel die meeste mense aandui dat daar inderdaad meer as een oorsaak vir dié ongelukkige toedrag van sake is, kan die rol van armoede en werkloosheid onder ’n (te) groot deel van die Suid-Afrikaanse bevolking, asook ons regering se oënskynlike onvermoë om migrasie in belang van alle betrokkenes te bestuur, in die verband nie misgekyk word nie.

  1. DIE OPWEEG VAN DIE REGTE VAN VERSKEIE GROEPE VAN MENSE IS HIER TER SPRAKE.

1.1 Die regte van die Suid-Afrikaanse burgers In hierdie geval om nie verdring te word nie, dat hulle nie ten koste van buitelanders hulle werk moet/mag verloor nie. Hier is die regering waarskynlik die sterkste te blameer omdat, veral ten opsigte van Zimbabwiërs, weinig of selfs geen instromingsbeheer toegepas is sedert die ineenstorting van ons buurland se ekonomie onder die huidige president nie.

1.2 Die regte (regverdige behandeling) van buitelanders Talle meningsvormers en analiste wys ook op ’n algemene gebrek aan werketiek, lae produktiwiteit en hoë of onrealistiese looneise onder baie Suid-Afrikaners. Die Engelse woord “entitlement” word dikwels gebruik om hierdie ongesonde gesindheid (reg) uit te druk. Argumente met die strekking dat vreemdelinge in die reël meer hardwerkend, meer produktief en minder gierig is, kom in talle ontledings van die huidige vlaag van vreemdelingehaat ter sprake. Ook die “vreemdelinge” het dus regte.

1.3 Die regte van werkgewers Om “ander mense” (buitelanders) in die plek van Suid-Afrikaanse burgers in diens te neem ten einde produktiwiteit te handhaaf en die land se ekonomiese groei te stimuleer, is ter sprake.

1.4 Die regte van Suid-Afrikaanse burgers … wat ter wille van beter lone en werksomstandighede protes aanteken terwyl werkgewers goedkoper buitelandse werknemers in diens neem – selfs ten koste van werksekuriteite van SA-burgers.

1.5 Suid-Afrikaners se reg tot sosiale ondersteuningsdienste Die probleme ten opsigte van die druk wat dit plaas op Suid-Afrika se sosiale stelsels waartoe sy burgers reg het, soos onder andere hospitale, skole, behuising, water en elektrisiteit en die werkloosheidversekeringfonds, behoort ook verreken te word.

  1. ʼN GESONDE WERKSETIEK AS CHRISTELIKE DEUG

In die lig van ’n sterk afwysing van luiheid wat ons in die Bybel vind, behoort ons as Suid-Afrikaanse gemeenskap, veral as Christene, mekaar aan te moedig om ’n gesonde werksetiek en vlak van produktiwiteit te handhaaf terwyl ons as kerke en regering gierigheid onder ons mense konsekwent moet uitwys en teenstaan.

Maatskappye/werkgewers moet op meer as net winsgrense ingestel wees, terwyl werknemers op meer as net hoër salarisse ingestel behoort te wees. ’n Gesonde werksetiek sluit ’n balans tussen arbeidstrots en vergoeding in. ’n Gesonde ekonomiese stelsel skep ruimte vir ’n balans tussen wins en sosiale verantwoordelikheid.

  1. OOK ONS IS/WAS VREEMDELINGE

In Suid-Afrika het die meeste van ons al in ons land se geskiedenis tot ’n mindere of meerdere mate vervreemding beleef en was ons aan die genade van ander uitgelewer. As gelowiges en geloofsgemeenskappe behoort ons nie te vergeet dat ons en alles wat ons het (ook ons land) ’n gawe uit God se hand is nie.

Die burgerlike samelewing, met inbegrip van geloofsgemeenskappe, het die sosiaal-etiese verantwoordelikheid om sigself te weerhou van enige vorm van haatspraak, stereotipering van enige groep en geweld teen enige persoon. Hierdie boodskap moet sonder huiwering en met oortuiging verkondig én konkreet geleef word.

  1. TOEPASSING VAN KONTROLE (WETTE) IS REGERING/OWERHEID SE ONVERVREEMBARE PLIG

Dit is ons regering se konstitusionele verantwoordelikheid om ’n verantwoordbare, menslike en duidelik omskryfde beleid tov nie-burgers se beweging oor ons land se grense en die uitoefening van hulle regte in ons land te hê – én om hierdie beleid nougeset en ondubbelsinnig toe te pas. Hierdie wet/beleid moet die belang van ons land en sy mense dien, sonder om enige burger of besoeker se regte en/of menswaardigheid aan te tas.

Ook hierdie boodskap moet met oortuiging aan die staat deurgegee word as ’n openbare getuienis van ons geloof as Christene.

Om te bly of om te gaan?

Goeie vriende was onlangs by die Nieu-Seelandse ambassade vir visums om hulle kinders te gaan besoek. Toe hulle daar kom, staan die tou tot op die sypaadjie. Gelukkig val hulle nie sommer net agter in nie, maar gaan soek die toonbank om te hoor hoe werk dinge. Dit blyk toe dat daar net drie persone in die tou vir visums staan. Die res was aansoekers vir immigrasie.

Die opsie om te emigreer word vir al meer mense die uitweg uit ’n land waar reuse-probleme elke dag in ons gesigte gevryf word.

Die vraag oor emigrasie is een waaroor ek baie versigtig is om te sê: Dít is wat die Bybel hieroor leer. ’n Mens moet nogal vindingryk met Bybelse tekste omgaan om te kan sê: Die Bybel sê jy moet bly of jy moet gaan.

Wat wel waar is, is dat die Bybel en die geskiedenis ons leer dat Christene dikwels geroep word om na moeilikheid toe te gaan eerder as om daarvan­daan weg te vlug. Dit is in die aard van gestuurde mense om betrokke te raak waar daar oënskynlik nie hoop of lig is nie. In die vroeë kerk was dit een van die belangrike faktore wat die Christendom laat groei het.

Die sosioloog Rodney Stark vertel hoedat die Christene tydens groot epi­demies in die antieke tyd, nie net vir mekaar nie, maar ook vir nie-Christene gesorg het. Die meeste mense het ter wille van hulle eie oorlewing kontak met siekes en sterwendes vermy en uit die stede gevlug as hulle kon. Dit is eg­ter opgeteken hoedat die Christene ba­sie­se verpleging, kos en water gegee en die dooies begrawe het. Die gevolg was dat die God van die Christene vereer is en hulle geloof in aansien gestyg het.

Hierdie is ekstreme verhale maar dit illustreer die basiese houding van die vroeë Christene. Hulle selfopoffering was een van die groot kragte wat die Christendom laat groei het.

Van die ander kant is die vraag of gelowiges dan nie hulle roeping in ’n nuwe land kan uitleef nie. Migrasie was deur die geskiedenis een van die kragte wat die evangelie versprei het. Na die val van Jerusalem in 70 nC het Joodse Christene oor die aarde verspreid geraak en die evangelie saam met hulle geneem. Vervolgings het dieselfde effek gehad.

Die belangrike saak is dat gelowiges ons roeping sal oorweeg wanneer hulle besluit oor bly of emigreer. Veiligheid, gemak en voorspoed kan nie ons enigste oorwegings wees nie. Ons moet ook altyd vra: Waarheen stuur die Here my? Stuur Hy my om in Suider-Afrika sy lig te dra of in ’n ander land? Dit is in die wese van ons gereformeerde geloof dat ons bely: Die plek waar ek woon en werk, is die plek waarheen die Here my roep.

▶ Dr Lourens Bosman is die algemene bestuurder in die kantoor van die Algemene Sinode.

Gee dit vir ’n vrou!

Daar is ’n ou sêding in die kerk: “As jy wil hê daar moet oor iets gepraat word, gee dit vir die kerkraad. As jy wil hê iets moet gedoen word, gee dit vir die vroue.”

Daar is by baie mense ’n sensitiwiteit oor ’n afsonderlike vrouebediening in die kerk. Hulle voel (soms ook tereg) dat vroue uitgeskuif word uit die deel van die gemeente waar die besluite geneem en die koers bepaal word. Dit wil ons beslis nie hê nie. Ons glo vroue is gelyke lidmate en maak ’n gelyke bydrae orals in die gemeente.

Die ander kant van die saak is egter dat vroue en vrouebedieninge baie keer ’n bydrae maak wat eiesoortig en uniek is. En dat vroue dikwels minder praat en meer doen.

Die enkele plek waar die kerk die grootste bydrae kan maak ten opsigte van die voorkoming van armoede, is vroeëkinderontwikkeling (VKO). ’n Kleuter wat die kans kry om te ontwikkel en skoolgereed te wees, ontvang iets wat hom of haar ’n lewenslange voorsprong gee.

Ons wonder dikwels hoe ons kerk­rade opgewonde kan maak oor vroeëkinderontwikkeling. Dit is asof baie net nie uit die blokke kom nie, al verstaan hulle ook die belang van VKO. Maar miskien is die kerkraad die verkeerde plek om te begin.

Dalk moet ons liewers begin by die mense wat kinders grootgemaak het en wat ’n natuurlike affiniteit het vir die ontwikkeling van kleuters – by vroue.

My oë het hiervoor oopgegaan toe Anso Steyn van die Vrystaat by die laaste ASM-vergadering kom vra het: “Hoe kan ons bediening vir vrouelidmate in die Vrystaat hierby betrokke raak?”

Dit is net so logies dat vroue hier­die werk uitnemend sal doen.

Dit is ’n beginsel vir die uitleef van ons roeping dat verskillende mense en groepe verskillende bydraes maak en dat almal beslis nie alles kan doen nie. Ons het gawes wat van mekaar verskil en die Here gee al die gawes wat die gemeente nodig het om sy roeping uit te voer.

Vroue met hulle eiesoortige gawes is een van daardie gawes. Waar ons die roeping van die Here vir die kerk ernstig opneem, is niemand in boksies nie, maar vry om te doen wat ons die beste kan doen.

Dr Lourens Bosman is die algemene bestuurder in die kantoor van die Algemene Sinode.

Nuwe gewoontes, nuwe lewe

Waarskynlik een van die be­lang­rikste insigte die afgelope dekade is oor die krag van gewoontes. Daar verskyn elke jaar ’n magdom boeke en artikels hieroor en die boodskap is duidelik: Jou gewoontes gee vorm aan jou lewe, dit bepaal jou identiteit, hoe lank jy gaan leef, hoe gelukkig jy is, hoeveel finansiële sekuriteit jy gaan hê, hoe jou verhoudings gaan uitspeel.

In die nadenke oor die gestuurde gemeentes weet ons dit lankal: Dit is nie die groot projek nou en dan wat bepaal of gemeentes en gemeentelede hulle roeping uitleef nie. Dit lê in die gewoontes, in die dinge wat ons oor en oor doen, later selfs sonder dat ons dit agterkom.

Daarom is die aanleer van nuwe gewoontes ook die sleutel tot die veran­dering van die gemeente se kultuur. Ons dominees dink dikwels dat ons net moet preek oor ’n saak en dat mense se houdings, denke en gedrag dan sal ver­ander. Dit werk egter nie so in die regte wêreld nie.

My vrou is musiekonderwyser en sy het al dikwels gesê: “Dit is net julle dominees wat dink dat as jy iets gesê het, dan het dit gebeur. Al wat gebeur het, is dat jy dit gesê het.” (Bedoelende: moet ook nie te seker wees dat die mense jou gehoor het nie.) Musiekon­derwysers weet: As jy nie gereeld oefen nie, gaan jy nooit die instrument bemeester nie. Die verandering vind nie plaas in die les nie, dit gebeur as jy die nuwe tegniek oor en oor doen tot dit vasgelê is.

Om die kultuur en karakter van ’n gemeente te verander na ’n gestuurde gemeente, moet ons nuwe gewoontes aanleer. Daar is sekere kerngewoontes wat gemeentes help: die gewoonte om die Bybel te lees met die verwagting dat God ons sal vorm om gestuurdes te wees. Die gewoonte om buite die grense van ons gewone leefwêreld te beweeg. Die gewoonte om God se teenwoordigheid in die wêreld raak te sien. In die gemeentelewe gaan dit oor gewoontes soos om besoekers elke Sondag in die eredienste te verwelkom, om die bedieninge te belyn met die roeping en om na mekaar se stories te luister oor waar ons God se liefde gegee of ontvang het.

Daar is ’n dubbele verhouding tussen gewoontes en houdings: Aan die een kant sê jou gewoontes wat vir jou be­lang­rik is. Jy doen dinge oor en oor omdat dit vir jou belangrik is en omdat jy daarvan hou. Aan die ander kant gee ons gewoontes ook weer vorm aan ons houdings. As jy iets oor en oor doen, hou jy ook later daarvan en word dit vir jou belangrik. Nuwe gewoontes vorm ook jou hart en jy word ’n nuwe mens.

Dr Lourens Bosman is die algemene bestuurder in die kantoor van die Algemene Sinode.

Verhelder en fokus

Wanneer ons begin om Jesus na die wêreld te volg, begin jou oë oopgaan vir die nood om ons. As jy deur Jesus se oë begin kyk, sien jy mense op ’n ander manier. Jy sien die swaarkry van mense in ’n plakkers­kamp, die veeleisende lewe van enkelma’s, die gebrek aan ’n toekoms vir kleuters wat nie goeie kleuterskole het nie. In Suider-Afrika hoef ons nie te gaan soek vir werk vir die kerk nie, daar is eer­der te veel.

’n Gevaar vir gestuurde gemeentes is om te dink dat ons alles vir almal moet wees en elke behoefte in die gemeenskap moet aanspreek. Dit lei tot frustrasie, ’n vat-en-los benadering en soms tot verlamming in die aangesig van die oorweldigende nood. Gemeentes wat op die lang duur die grootste impak maak, daarenteen, weet om te fokus en af te baken.

Tom Rainer, in sy boek Breakout Churches, toon aan dat gemeentes wat effektief uitreik, daarin slaag om drie elemente gelyk in ag te neem: die leiers se verstaan van God se roeping vir die gemeente, die gawes en passie van die gemeentelede en die nood van die gemeenskap.

Waar hierdie drie sirkels oorvleuel, is die gemeente op sy effektiefste en kom die meeste energie los. ’n Mens sou dit die “sweet spot” van die gemeente se bedie­ning kon noem.

Vir gemeentes wat al ’n ent gevorder het met hulle eie roeping as gestuurdes, is dit noodsaaklik om hierdie werk te doen: verhelder en fokus. Om te kan fokus moet ons eers verhelder: Ons moet duidelikheid hê oor ons roeping, oor wie die gemeente is en van die nood van die gemeenskap. Dit vra vir ’n klom­pie intensionele werk.

Die leierskap van die gemeente moet onderskei en ’n helder prentjie kry van waarvoor God ons roep.
Dan moet ’n mens met die gemeente konsulteer: Wat is julle gawes? Wat maak julle opgewonde? Wat is julle begeerte vir die gemeente se toekoms?

En ook die werk om die gemeenskap te leer ken: Wat gaan hier by ons aan? Watter mense woon hier? Wat is die behoeftes waarin die kerk ’n verskil kan maak?

Hierdie oefening gee vir ’n mens ’n prent van die gemeente se rol in God se koninkryk en in die gemeenskap. Hierdie prentjie word met tyd ook al helderder en die gemeente weet al duideliker: “Dit is wie ons is en dit is waaroor God ons gebruik.” En dit is meer werd as enige visiestelling wat netjies geformuleer op papier of op ’n muur geskryf staan.

▶ Dr Lourens Bosman is die algemene bestuurder in die kantoor van die Algemene Sinode.

Die aweregse kultuur van die koninkryk

Gestuurde gemeentes en gestuur­de mense het ’n anderster kultuur as die normale kultuur om ons. En met goeie rede: Die waardes van die koninkryk wat Jesus vir ons leer, is nogal verkeerd-om. Kyk sommer na sy lys van wie die geseëndes is:

  • Dié wat weet hoe afhanklik hulle van God is, eerder as dié wat vol selfvertroue, bekwaam en in beheer is.
  • Dié wat treur, eerder as die cool-groep, die “party-people” wat die le­we geniet.
  • Dié wat honger en dors na geregtigheid eerder as dié wat hulle nie steur aan onreg in die samelewing nie.
  • Die sagmoediges, eerder as dié wat hulleself laat geld en hulle wil afdwing.
  • Dié wat suiwer van hart is eerder as dié wat weet hoe om mense te mani­puleer en die sisteem vir hulle te laat werk.
  • Dié wat ter wille van Jesus vervolg word eerder as die populêres, diegene wat goed is met kompromieë maak

Die kultuur van die koninkryk is in baie opsigte kontra-kultureel en kontra-intuïtief (counterintuitive). Dit staan teen­oor ons instinktiewe aanvoeling oor die beste ding om te doen. Ons instinkte word maar gedryf deur ons menslike en sondige aard. Soms is dit duidelik kwaad­willig, meestal net pleinweg selfgesentreerd, gerig op korttermyn bevrediging en eie voordeel. Ons wil maar hê die wêreld moet om ons draai.

Die effek daarvan is dikwels sistemies: Jy maak jou lewe so vol met jou eie dinge dat jy maklik vir jouself kan sê: “Ek het nie nog tyd om by ander mense betrokke te raak nie.” Die kul­tuur van gemeentes kan ook hierdie pad loop: Ons is so besig met onsself dat ons nie nog tyd of geld of energie vir ander het nie.

Soos wat ons wêreld al meer sekulariseer, word hierdie waardes wat draai om “ek en my lewe” al hoe sterker. Dit word al meer vanselfsprekend dat ek met my eie dinge besig is en nie by ander mense of die kwessies van die wêreld betrokke raak nie.

Die kultuur van die koninkryk staan dwars teen hierdie selfgesentreerde waardes. Jesus leer ons om minder oor onsself en meer oor ander te dink, om toe te gee eerder as om op jou regte te staan, om te dien en lief te hê eerder as om self in die middelpunt te staan. Hier­die is die aweregse kultuur wat ons in onsself en in gemeentes moet kweek soos wat ons Jesus na die wêreld volg.

Dr Lourens Bosman is die algemene bestuurder in die kantoor van die Algemene Sinode.

Onthou om te onthou

Elke liewe Pinkster onthou ons dat ons vergeet het van die Heilige Gees.

Ons kerk het ’n baie sterk Woord-gesentreerde teologie en spiritualiteit en daar is niks verkeerd daarmee nie. Lie­wers só as die vreemde uitsprake wat mense soms in die naam van die Heilige Gees maak. Aan die ander kant kan ons nie praat van die heropneem van ons roeping as gestuurde kerk sonder om die Heilige Gees baie ernstig op te neem nie.

Wanneer Jesus die dissipels uitstuur, onderstreep Hy dat die Heilige Gees hulle bekwaam sal maak om hulle roeping te realiseer: “Julle sal krag ontvang wanneer die Heilige Gees oor julle kom en julle sal my getuies wees …”

Ek wonder soms of ons nie die Heilige Gees vergeet juis omdat ons nie ons roeping as gestuurdes ernstig opneem nie. Solank jy gemaklik in jou eie kokon leef, het jy nie juis die krag en toerusting van die Heilige Gees nodig nie. Dit stel nie eintlik uitdagings nie en jy voel jy kom heel goed reg, dankie.

Wanneer ons egter intensioneel deel word van God se sending, raak jy baie gou bewus dat hierdie ding te groot is vir ’n mens om op jou eie te doen. Die Nuwe Testament herinner ons op verskillende maniere daaraan dat gestuur­de mense die Heilige Gees nodig het. Die Gees rus ons op verskillende manie­re toe vir ons roeping:
Geloofsonderskeiding is ’n fundamentele konsep vir ’n gestuurde lewenstyl. Dit beteken dat jy in geloof kan onderskei waar God aan die werk is en hoe jy daarby kan aansluit. Dit vra dat die Heilige Gees jou oë en verstand sal oopmaak om op ’n nuwe manier te dink en te kyk.

Daar is nie ’n enkele resep of handboek wat vir ons sê hoe ’n gemeente in sy eie omgewing betrokke moet raak nie. Missionale betrokkenheid is altyd kontekstueel en vra vir buitengewone wysheid. Hierdie wysheid is ’n gawe wat die Gees gee.

Om oor grense te gaan en nuwe dinge te doen, vra waagmoed en dapperheid. Die Heilige Gees het van die begin af mense dapper gemaak om te doen en te sê wat nodig is.

Jesus waarsku sy dissipels dat hulle teenstand moet verwag, dat hulle in moeilike situasies en selfs in vervolging sal kom. In hierdie soort situasie het ’n mens nie rympies of reseppies nodig nie, maar die vermoë om God se liefde en waarheid in die situasie in te dra. Jesus belowe dat die Heilige Gees in sulke situasies die regte woorde sal gee.

Gestuurde mense kan nie anders nie as om te onthou om die Heilige Gees te onthou.

Dr Lourens Bosman is die algemene bestuurder in die kantoor van die Algemene Sinode.

Sagte harte is nodig

Met die afgelope verkiesing het die kwessies in ons lande weer baie sterk na vore gekom. Dit voel of dit jou eintlik oorweldig: die werkloosheid, armoede, gaping tussen ryk en arm, stand van die onderwys, die nood van kinders. Al hierdie dinge kan gelowiges lamlê.

’n Mens kan beleef dat die probleme so groot is dat jy of julle gemeente te klein is om enige verskil te maak. Dit maak jou magteloos. Die omvang van die nood kan jou ook hard maak, jy wil nie meer daarvan hoor nie. Die gemors wat die owerheid die afgelope dekade aan­gerig het, maak ook dat baie kerkmense voel: “Julle het dit veroorsaak, los dit nou op. Moenie jou moeilikheid myne maak nie.”

Aan die ander kant los Jesus ons ook nie uit nie. Op die laaste vergadering van die taakspan vir Missionale Diakonaat (wat met die nood van mense werk) het ons oor Lukas 6 nagedink. Jesus sê onder andere: 33En as julle goed doen net aan dié wat aan julle goed doen, watter aanspraak op dank het julle dan nog? Die sondaars maak maar net so.

Jesus gee nuwe opdragte: Gee sonder om terug te verwag, hê julle vyande lief, doen goed aan alle mense. Jesus het dit ook self gedoen om vir ons te wys Hy bedoel dit regtig.

Hoe behou ons sagte harte in ’n harde wêreld?

In Lukas 6 herdefinieer Jesus heiligheid. Die Jode wat na Hom geluister het, het baie goed verstaan dat hulle heilig moet leef, want God is heilig. Dit is ’n refrein wat Levitikus en die Joodse leiers gebruik het om swaar wettiese laste op die mense te laai. “Julle moet aan allerhande voorskrifte oor reinheid en kos en die Sabbat gehoorsaam wees, want so is julle aanneemlik vir die heilige God.”

In hierdie gedeelte verander Jesus die woorde ’n bietjie. Nie: “Wees heilig want God is heilig” nie, maar: “Wees barm­hartig soos julle Vader barmhartig is.” God se heiligheid lyk dalk anders. God se heiligheid beteken dat Hy die “Gans Andere” is. Jesus kom leer ons dat sy andersheid in sy liefde en barmhartigheid en genade lê.

Hierdie soort heiligheid inspireer ons om sagte harte te behou, want God het ’n sagte hart. Om vir mense te gee en te sorg en om te gee, want God gee om en sorg en deel uit. En op ’n vreemde manier wat ons nie kan verstaan nie, groei daar uit hierdie heiligheid ’n nuwe soort wêreld. Een wat wys hoe dit lyk waar God se wil geskied.

Dr Lourens Bosman is die algemene bestuurder in die kantoor van die Algemene Sinode.

Die spiritualiteit van gestuurde mense

Is daar iets soos “missionale spiri­tualiteit”?

Daar behoort nie te wees nie, maar daar is.

Die ideaal is dat ’n dieper toewyding aan God vanselfsprekend sal beteken dat God se roeping al meer van jou lewe besit neem. Die ideaal is dat hoe beter jy die Here ken, hoe liewer jy ook vir sy wêreld sal wees. Die ideaal is dat ’n passie vir die Here vanself sal veroorsaak dat gelowiges passievol sal wees dat ander mense Hom sal leer ken.

Tussen die ideaal en die werklikheid is daar egter ’n gaping.

In die regte lewe gaan die begeerte na ’n dieper ervaring van God baie keer hoofsaaklik oor wat ekself daaruit kry, oor innerlike vrede en geluk. Populêre spiritualiteit is gewoonlik meer op self­verwesenliking ingestel as op die verwesenliking van God se koninkryk.

Ons praat daarvan as die privatise­ring van geloof en dit is ’n beduidende tendens in die kerk. Ons sien uit navorsing dat die tendens ook groei: Lidmate se geloof raak al hoe meer na binne gekeer. Ons lidmate is oor die algemeen getroue Bybellesers en bidders. Maar hulle persoonlike godsdiens lei nie vanself tot betrokkenheid in die wêreld nie.

Dit kan help om breedweg te dink oor die kontras van ’n missionale teen­oor ’n populêre spiritualiteit:
Populêre spiritualiteit is meestal individualisties, iets wat ek op my eie doen. Missionale spiritualiteit is ’n funksie van die liggaam van Christus en bring gemeenskap tot stand.

Populêre spiritualiteit is gerig of die self en self-aktualisering terwyl missionale spiritualiteit Jesus volg in self-opoffering.

’n Mens kry ’n sekulêre spirituali­teit wat soek na ’n ervaring van die transendente in baie abstrakte terme. Missionale spiritualiteit ontwikkel ’n verhouding met ’n persoonlike God deur die persoon van Jesus Christus.

Gestuurde mense soek nie na die god binne jouself nie, dit soek na ontmoetings met die lewende God in die Woord, in medegelowiges én in die wêreld.

Missionale spiritualiteit lei nooit tot onttrekking van die wêreld nie, dit vat ons altyd terug na die wêreld soos Jesus tussen mense kom woon het.

Waarop missionale spiritualiteit uitloop, is nie kalmte, innerlike vrede of mindfulness nie. Dit lei na ’n lewe van gehoorsaamheid in die voetspore van Jesus wat na die wêreld gekom het om te soek en te red.

Spiritualiteit is ’n gewilde onderwerp. Mense binne en buite die kerk het ’n behoefte aan diep ervarings wat hulle help om sin te maak van die lewe. Alle spiri­tualiteit is egter nie gelyk nie. Ons het geestelike dissiplines nodig wat ons sal vorm as gestuurde mense, ’n missionale spiritualiteit wat Bybels is en anders lyk as die spiritualiteit wat sterk deur die kultuur van ons tyd en die behoeftes van mense gevorm word.

▶ Dr Lourens Bosman is die algemene bestuurder in die kantoor van die Algemene Sinode.

Harte, huise en kerke

Dr Andrew Murray was regtig ’n merkwaardige mens.

Hy het meer as vyftig boeke geskryf en word steeds gereken as een van die belangrikste skrywers oor spiritualiteit in die gereformeerde tradisie. Hy was ’n begaafde kerkleier wat ses keer as moderator van die Kaapse sinode gedien het. Hy het ’n groot invloed gehad in onderwys en verskeie skole, veral meisieskole, gestig. En vanuit die Sendinginstituut en Hugenote Seminarium in Wellington is honderde sendelinge en maatskaplike werkers uitgestuur. Sy nala­tenskap lê dwarsoor die wêreld.

As ons vandag praat oor die kerk se gestuurde roeping, is Murray vir ons ’n rolmodel. In hom sien ons iemand wat leiding geneem het, wat kon organiseer, iemand met ’n passie om die evangelie te deel en iemand met ’n diep spiritualiteit.

In ons prentjie van ’n gestuurde kerk gaan dit oor harte, huise en kerke.

Ons is oortuig dat die missionale beweging nie blywende verandering sal bring as dit nie gedra word deur innerlike vernuwing nie. In die middel van die prent is die simbool van die Drie-eenheid. Die kern van ons roeping lê in ons toewyding aan die Vader, Seun en Gees. Dit gaan oor ons hart.

Dan is huishoudings ook onmisbaar in hierdie kultuurskuif. Huise is die belangrikste plek waar die volgende geslag dissipels gevorm word. Ons moet wegkom van die idee dat volgelinge van Jesus gevorm kan word in die 30-40 uur wat die kerk per jaar met ’n kind het. Geloofsvorming vind plaas deur gelowige ouers wat hulle kinders leer wat dit beteken om Jesus te volg. Murray het dit geweet, een van sy bekende boeke het gegaan oor hoe om kinders vir die Here groot te maak.

Die heropneem van ons gestuurde roeping gebeur natuurlik ook in gemeentes en kerke. Dit sou dwaas wees om van gestuurdheid net ’n persoonlike ding te maak. Die manier hoe gemeentes en sinodes ons besigheid doen, die programme wat ons organiseer, die mense wat ons mobiliseer en uitstuur, maak ’n verskil en vra ons beste pogings. Die lewe van Murray wys dit: Sy leierskap en organisasievermoëns het ’n blywende nalatenskap gelewer.

Harte, huise en kerke – hierdie drie vorm die bou­stene van ’n gestuurde kerk. Dit inspireer my om te sien hoe hierdie lyne in Andrew Murray se lewe bymekaarkom.

Dr Lourens Bosman is die algemene bestuurder in die kantoor van die Algemene Sinode.

Moenie oorskat óf onderskat nie

Dit was blykbaar Bill Gates wat eerste gesê het: “Most people overestimate what they can do in one year, but they underestimate what they can do in ten years.”

Twee van my goeie vriende is besig om doelgerig vir hulle eerste maraton te oefen. Hulle is albei 60-plussers en bou al vir ’n klompie jare geleidelik hier­natoe op. Hulle toewyding is indrukwekkend. Weeksoggende is hulle douvoordag uit vir agt tot vyf­tien kilometer Saterdae is hulle vir ure op die pad om myle in die bene te kry. Hierdie eerste maraton is vir hulle belangrik genoeg dat hulle baie noukeurig by hulle oefenprogram hou. Nie een is lus om op die groot dag op te daag en dan nie klaar te maak nie.

’n Mens word nie in ’n week of twee fiks genoeg vir ’n maraton nie. Dit vat tyd, dit vat ure op die pad. Net so min word ’n gemeente in ’n 40 dae-veldtog, met ’n preekreeks of selfs met ’n jaartema, ’n kerk waar ge­stuurd­heid deel is van die kultuur. Dit vat tyd, dit vat jare se toewyding.

Die eerste vraag is natuurlik of dit vir ’n gemeente se leierskap belangrik genoeg is, of die dominee en kerkraad bereid is om die ure in te sit, om te volhard op die pad?

Die antwoord hierop is eintlik voor die hand liggend. Ons gestuurde roeping móét vir ’n gemeente en sy leiers belangrik wees want dit is vir God be­langrik. Dit is waarvoor God ons bymekaarmaak. Die Bybel is nie onduidelik daaroor nie: Wanneer Jesus sy aardse werk klaarmaak, stuur Hy sy volgelinge uit na die wêreld. Die boodskap van God se koninkryk wat aanbreek, is vir die wêreld bedoel. Ons moet ons hieraan toewy want dit is vir God belangrik.

Die tweede vraag is oor “hoe?” – hoe doen mens dit? Pasop om vir ervare hardlopers uit te vra oor hulle oefenprogram, hulle kan jou vir ure besighou. Maar een van die belangrikste dinge wat hulle sal sê, is om net te begin. Begin klein, met twee of drie kilometer. En hou aan.

Om ’n effektiewe gestuurde gemeente te lei, vra vir vaardighede. Dit is dinge wat mens kan aanleer. Daar is baie ervare leiers wat met graagte hulle kennis en ervaring sal deel. Maar die belangrikste raad wat hulle sal gee, is om op te hou teoretiseer en te begin. Gee die eerste klein treetjies, vat die koers agter God aan na die wêreld toe.

En hou aan. Moenie oorskat wat julle in een jaar kan doen nie, maar moet veral nie onderskat hoe ver julle in tien jaar kan vorder nie.

▶ Dr Lourens Bosman is die algemene bestuurder in die kantoor van die Algemene Sinode.

In pas met die Senior Vennoot

Soms vervaag die betekenis van waardevolle dinge in jou lewe. Mense wat op ’n mooi plek woon, sien later nie meer die landskap raak nie, getroudes raak gewoond aan die vriendskap van hulle maat. Dit gebeur so maklik dat negatiewe dinge jou gedagtes oorneem. Dit word die “negativity bias” genoem: die neiging om op negatiewe dinge te fokus.

Kerkmense is dikwels so besig met die uitdagings van die gemeente dat hulle die belangrikste en waardevolste skatte van die gemeente vergeet. Deesdae is dit veral die afnames wat gesprekke oorheers: afname in finansies, erediensbywoning, lidmaatgetalle en die geloofwaardigheid van die kerk.

Voeg nou daarby dat die meeste gereformeerdes baie verantwoordelike mense is en jy weet sommer wat hulle gedagtes oorheers: wat die probleme is en hoe moeilik dit gaan wees om dit op te los. Dit maak jou sommer by voorbaat moedeloos.

Een van die belangrikste dinge wat die teologie ons leer oor ons roeping as gestuurde kerk, is dat alles toe nou nie van ons afhang nie. Ons het nie onsself geroep en na die wêreld gestuur nie, dit is God wat ons roep om deel te neem aan sy sending na die wêreld. In hierdie “besigheid” wat ons kerk noem, is daar ’n Senior Vennoot aan wie die besigheid behoort. Dit is Hy wat ons roep, versamel, fokus en stuur.

Die wêreld waarheen ons gestuur word, behoort ook aan God, Hy het hierdie wêreld lief en is aan die werk in die wêreld. Ons “negativity bias” maak dat ons dit dikwels nie raaksien nie. Ons sien eerder die moeilikheid as die moontlikhede. Ons sien nie raak waar en hoe God teenwoordig is en werk nie.

Die moeilike tyd waarin die NG Kerk homself tans bevind, is ’n toets vir ons geloof: Gaan ons fokus op al die probleme of op ons Senior Vennoot en wat Hy besig is om te doen? In die besigheid van gestuur wees, is dit ons Senior Vennoot wat die finale verantwoordelikheid neem. Ons werk is om in pas te bly met die bedoelings en werk van God.

Geloof of gebrek daaraan gaan in 2019 deurslag­gewend wees. Hoe gaan ons met die werklikheid omgaan? As jy dink alles hang van mense af gaan dit waar­skynlik met swarigheid, angs en negatiwiteit wees. Maar as ons die drie-enige God na die wêreld volg, is dit met verwagting, met geloof, hoop en liefde.

▶ Dr Lourens Bosman is die algemene bestuurder in die kantoor van die Algemene Sinode.

’n Baie gestuurde Kersfees

Adventstyd is hier. Ek lees in koerante dat dit maar ’n treurige Kersseisoen gaan wees want mense het minder geld om te spandeer. Dit is nogal ’n skrikwekkende gedagte: Die sukses van Kersfees hang af van of jy genoeg geld het om te spandeer. Ek hoop nie dit is waar nie, al is dit te verstane. Vir baie mense is die Kersvakansie ’n blaaskans in die drukte van werk en eise. En daarvoor help ’n bietjie ekstra geld. So, kom ons maak ’n duidelike onderskeid tussen die somervakansie en Kersfees.

In ons nadenke oor die kerk se gestuurde roeping, is Kersfees ’n baie belangrike merker. Kersfees gaan oor God wat tussen ons kom woon. God red ons nie van ver af nie, Jesus kom woon en loop tussen mense. Waar Hy kom, word mense gered, die wêreld heel.

Die teoloog Joachim Jeremias maak ’n groot saak daarvan dat God die stilte breek wanneer Jesus na die aarde kom. In die vier eeue tussen die Ou en Nuwe Testament het die stem van God al hoe stiller geword. Daar was nie profete nie, die wettiese lees van die Ou Testament word al sterker en mense beleef dat God ver is en dat dit moeilik is om God te ken en te dien.

En dan, skielik, boem! Jesus word gebore. Hy is Immanuel, God by ons.

Dr Willem Nicol vertel dat daar in Koptiese kerke in Noord-Afrika, permanent ’n krip en ’n kruis voor in die kerkgeboue staan. In Katolieke kerke en in kuns­galerye is daar amper net soveel skilderye wat gaan oor Jesus se menswording as van sy lyding. Die wonder van God se genade word net soveel uitgedruk deur die krip as deur die kruis.

Vir gestuurde gemeentes en gestuurde mense is dit wesenlik. Die feit dat God ons nie vergeet of aan ons lot oorlaat nie, dat die groot plan met die wêreld insluit dat Jesus mens word, sê iets fundamenteel vir ons lewe. Ons volg Jesus na die wêreld. Soos Jesus, is ons gestuur om ín die wêreld, tussen mense te leef en te werk.

God red nie op ’n afstand nie. Hy kom naby. So is ons ook bedoel om tussen mense te leef, in die wêreld ons lig te laat skyn. Daar is altyd ’n gevaar dat gestuur­de gemeentes op ’n afstand met mense werk, dat ons ander stuur en betaal om namens ons in die wêreld te wees. Kersfees herinner ons aan ’n God wat nie net stuur nie, maar self kom.

’n Baie geseënde en gestuurde Kersfees vir almal!

▶ Dr Lourens Bosman is die algemene bestuurder in die kantoor van die Algemene Sinode.

Vra vir die Here wie is jou een

Partykeer kry mens die prentjie uit gesprekke oor die gestuurde kerk dat dit hoofsaaklik gaan oor groot programme waarby duisende mense betrokke is en wat duisende mense gelyk bereik – ’n groot beweging wat oor die land vee en alles verander. Miskien kom hierdie prentjie uit die groot evangelisasieveldtogte in die verlede waar duisende mense kom luister, aangeraak word en terugkeer na die Here.

Jesus vertel drie stories in Lukas 15 wat ’n ander prentjie gee. Dit is die stories oor die skaap, die geldstuk en die seun wat weggeraak het. Hier gaan dit nie oor die skare nie, dit gaan oor die een.

Die eerste twee stories vertel hoe twee mense intense soektogte op tou sit om die een skaap en die een geldstuk te vind. In die derde storie kom die een seun tot inkeer, keer terug en ontdek dat sy pa hom met oop arms ontvang.

Hierdie stories herinner ons dat God mense een vir een soek. Dit is ook wat Jesus doen: Soms praat Hy met die skares, maar Hy gaan staan ook stil by individue. Jesus wil hê ons moet verstaan hoe belangrik is die een.

Hoe kan jy deel word van God se soektog? Gewone mense voel dikwels onbekwaam en onseker: “Ek weet nie wat om te sê nie. Sê nou hy of sy vra moeilike vrae?”

Die beste plek om te begin, is waarskynlik met gebed en die eerste saak om voor te bid, is oop oë. Jy kan nie deel wees van God se soekgeselskap as jy nie met God se oë kyk nie!

Bid dat die Here vir jou sal wys wie is jóú een. Waarskynlik is dit iemand wat jy reeds ken, iemand wat naby jou woon of saam met jou werk. Moontlik iemand oor wie jy bekommerd is. Bid dat die Here jou sal laat kyk soos wat Hy na mense kyk – met liefde en besorgdheid.

Bid dan gereeld vir hierdie een. Bid vir die persoon se behoeftes soos jy dit verstaan. Bid dat die Here julle paaie sal laat kruis. Bid vir geleenthede om kontak te maak en te gesels. En wees gereed vir die geleenthede wat jy gaan begin raaksien: ’n kans om oor te stap, om te hoor hoe dit gaan, om iets goed vir hierdie een te doen.

Jy kan met verwagting bid want eintlik is dit God wat soek. Ons is lede van sý soekgeselskap en Jesus herinner ons: God soek en Hy vind.

▶ Dr Lourens Bosman is die algemene bestuurder in die kantoor van die Algemene Sinode.

Die dinge wat ons verbaas, of nie …

Een van my goeie vriende sê: “As iets jou nie meer verbaas nie, moet jy weet dit is nou deel van die kultuur.” Dit verbaas niemand as ’n gemeente ’n basaar hou nie, maar as ’n gemeente hulle basaar so organiseer dat hulle ook goedkoop kos aan die armes in die gemeenskap verskaf, let mense dit op. Dit verbaas niemand as ’n gemeente ’n Sondagskool het nie, maar as daardie Sondagskool vol kinders van buite die gemeente is, is dit merkwaardig.

Die kultuur van ’n gemeente word nie bepaal deur die dinge wat ons nou en dan doen of in die groot gebaar nie. Die kultuur word bepaal deur die dinge wat ons oor en oor doen, dit lê in ons gewoontes.

Een van die redes waarom ons die woord “missio­naal” in plaas van “missionêr” gebruik, is om te sê dat ons oor iets nuuts praat. Tevore het ons van ’n missionêre gemeente gepraat as een met uitreikprojekte. “Missionaliteit” gaan oor gemeentes wat op ’n nuwe manier leef. Dit beteken dat nie net ’n groepie entoe­siaste besig is met uitreik nie maar dat die kultuur van die gemeente verander. Almal is op een of ander ma­nier deel daarvan dat die gemeente nie ter wille van homself leef nie, maar om sout en lig vir die wêreld te wees.

’n Baie goeie manier om so ’n kultuurverandering te laat gebeur, is om dinge wat die gemeente reeds doen, anders te doen. Dit is meestal ook nie baie moei­lik nie.

Alle gemeentes hou eredienste. Die idee is nie nood­wendig om ’n nuwe uitreik-erediens te begin nie, maar om te kyk hoe ons bestaande erediens vriendeliker en oper kan wees. Dalk moet ons tyd gee dat almal mekaar groet en nuwelinge verwelkom. Miskien moet die dominee sy taal aanpas dat dit meer klink soos die gewone taal wat mense praat. Ander sal die liturgie meer toeganklik maak vir besoekers. Die gewoonte waaroor dit gaan, is gasvryheid.

Ons het die goeie gewoonte om vergaderings te open deur uit die Bybel te lees en saam te bid. Vir ’n missionale kultuurverandering sal vergaderings meer tyd begin spandeer om God se roeping uit die Woord te onderskei. Die gewoonte wat ons wil kweek, is geloofsonderskeiding.

In die begin is nuwe gewoontes ’n bietjie vreemd, maar geleidelik word dit normaal. Dan verbaas dit niemand as nuwe mense deel word van die gemeente of as lidmate hulle roeping in die wêreld uitleef nie. En dan het die kultuur verander.

▶ Dr Lourens Bosman is die algemene bestuurder in die kantoor van die Algemene Sinode.