Nelis Janse van Rensburg

Landbouers het nou beskerming nodig

Ek was bevoorreg om die afgelope aantal weke in verskillende gebiede in ons land besoek te bring en was telkens onder die indruk van die  buitengewone boerderypraktyke in elke streek van ons land. Die wyse waarop die winste van die natuurwetenskappe ingespan word om elke plaas te optimaliseer as ’n produksie- en winseenheid is merkwaardig. Die noukeurigheid en netheid daarvan is indrukwekkend.

Suid-Afrika is immers ’n land met diverse landbouomstandighede. Elke area bied sy eie uitdagings en nie twee plase is identies nie. Elke landbouer moet dus sy of haar unieke geleenthede en uitdagings ken en benut om die beste resultate te behaal. In die Noord-Kaap kon ek sien hoe boere in die moeilikste omstandighede steeds goeie weiveldbestuur toepas en hulle diere op individuele basis monitor. In Kwazulu-Natal het ek die mooiste en besbestuurde Nguni-kuddes gesien wat met die mees verfynde voedingsmetodes en inentings- en teelprogramme geoptimaliseer word. Op ander plekke het ek gesien hoe daar in die sagtevrugtebedryf met die buitengewone noukeurigheid na bome omgesien word met klimaat- en grondspesifieke besproeiingsmetodes en die bestuur van die plante se blootstelling aan die son en ander elemente. As ’n mens hierby in ag neem dat landbouers ook kenners moet wees van verpakking, vervoer, bemarking, menslike hulpbronne bestuur, finansiële bestuur en oor talle ander vaardighede moet beskik om sukses te behaal, is dit duidelik dat nie enigeen sommer net kan boer nie. Daar is immers oneindig baie op die spel. Dit gaan in die eerste plek oor 55 miljoen mense wat gesond moet kan eet. Dit gaan ook oor die verdienste aan buitelandse valuta en ’n gesonde handelsbalans. Dit gaan ook in ons land oor werkverskaffing, ’n kwessie waaroor ons bykans nie genoeg woorde het om die belangrikheid daarvan vir almal te beskryf nie.

Die regering doen nie genoeg om die boere van hierdie land te beskerm nie.   Plaasaanvalle en -moorde hou ’n reuse-bedreiging in vir die voortsetting van ons lanboubedrywe. Moord is ’n verskynsel wat alle mense en gemeenskappe in Suid-Afrika raak en bedreig. Boere en hulle werknemers is egter ’n sagte teiken vanweë die die feit dat hulle plase en wonings afgeleë is. Dit help nie om te sê dat die moordsyfer bv op die Kaapse Vlakte ook hoog is nie en dat die boere nie op voorkeurbehandeling kan aanspraak maak nie. Landbougemeenskappe moet deur die staat optimaal beveilig word soos wat die landbouomgewing dit vereis. Die Kaapse Vlakte en ander residensiële gebiede vereis weer ʼn ander soort beveiligingsmetodes wat ook 100 keer meer effektief geïmplimenteer moet word. Die veiligheid van ons landbougemeenskappe is ’n plig wat die staat nie op die oomblik effektief nakom nie. Wat dit egter erger maak, is die swye van politieke leiers oor die aangeleentheid. Elke politieke leier in Suid-Afrika behoort in hierdie dae by elke geskikte geleentheid hulle volgelinge op te roep tot die beskerming van die mense van hierdie land, en behoort alles in hulle vermoë te doen om aan hulle ondersteunende uitsprake gevolg te gee. Al die kwesbares behoort genoem te word en vir almal behoort daar beter planne te wees as wat tans in werking is. Die landbougemeenskap hoort saam met ons vroue en kinders op die lys van mees kwesbare mense. Spesiale eenhede vir spesialis-beveiligingswerk kan nie langer soos ’n politieke speelbal hanteer word nie. Natuurlik is dit so dat landelike polisiëring besondere uitdagings aan die staat stel. Die antwoord lê waarskynlik, soos met soveel ander aspekte van die lewe in ’n gesonde staat, in die samewerking tussen die burgerlike samelewing en die staat met sy groter operasionele en strategiese vermoë. Die regering en staatsdiens se koppige onwil om saam met die burgerlike samelewing te dink en werk, haal ons nou op talle gebiede in.

Voeg by die gewelddadige moorde op ons plase, die onwettige grondbesettings van die afgelope tyd, die onsekerheid oor grondhervorming, die droogtes en klimaatsverandering, die gebrek aan beskerming en ondersteuning van landbouprodukte in kompeterende internasionale markte, en die druk op ons landbougemeenskappe raak bykans ondraaglik.

Terloops, die NG Kerk en ekself, is en was nog altyd gekant teen die onteiening van grond sonder vergoeding en teen die wysiging van Artikel 25 van die Grondwet.  Ons het hieroor ’n omvattende en deeglike voorlegging aan die toepaslike parlementêre komitee gedoen. Grondeienaarskap is ’n emosionele saak. Meer grond moet vir residensiële ontwikkeling beskikbaar gestel word. Die oordra van titelaktes aan bewoners van “staatshuise” moet versnel word. Die 4000 plase wat reeds deur die staat gekoop is met die oog op grondhervorming moet beter benut word en oorgedra word aan eienaars. Grondhervorming moet egter gemeenskapsgebaseerd aangepak word. NG Kerk lidmate wat boer, en talle ander boere in bykans elke streek van ons land, het hulleself al oor en oor bereid verklaar om opkomende boere te help en nuwe boere op landbougrond te help vestig. Trouens, daar is talle en talle voorbeeld waar ons lidmate suksesvol en volhoubaar gehelp het om swart boere te vestig en ondersteun. Maar solank die staat sentristies met grondhervorming handel, sal hy bly sukkel om sukses te behaal en sal die politieke dromme van rassevooroordeel, verdeeldheid en agterdog al wees wat oorbly om geslaan te word.

Uit talle gesprekke met landbouers en landbou-organisasies weet ons wat landbouers se gesindheid is. Duisende landbouers in Suid-Afrika is ook toegewyde lidmate van ons kerk. Ons landbouers is geestelike en emosionele sterk mense. Anders sou hulle nie in die uitdagende omstandighede oorleef nie. Hulle is ook intelligente mense met ondernemingsgees wat verder dink as eie belang. Hulle kan en wil ’n bydrae maak tot die sukses van ons land. Maar hulle het nou beskerming nodig, polities, ekonomies, persoonlik op die gebied van veiligheid. Hulle het nou ons geestelike ondersteuning nodig. In gemeenskap na gemeenskap kom landbougemeenskappe byeen by die begrafnisse van mede-landbouers wat vermoor is. Dit raak en vat diep. Ons gemeentes en gemeenskappe word intens daardeur geraak. Kom ons ondersteun ons landbougemeenskappe geestelik. Maar kom ons plaas ook saam druk op ons leiers om op te staan en aksie te neem om nou ons landbouers se hande te vat. Hulle is vriende van die staat en die land, nie teenstanders nie.

  • Ds Nelis Janse van Rensburg is voorsitter van die Algemene Sinodale Moderamen.

Dominee oor Comrades: ‘Dis ’n geestelike reis’

Die uitdaging is wêreldberoemd: Atlete spring om 5:30 in Durban weg en het dan 11 uur 59 minute en 59 sekondes om sowat 90 km tot in Pietermaritzburg te hardloop.

En nou het ’n groep gelowiges in Kaapstad hul laaste stukkie voorbereiding vir die Comrades-padwedloop ingesit nie met ’n ligte drafsessie nie, maar met ’n koffie, ’n koeksister en ’n stewige skeut lof en aanbidding.

“Daar was meer as 100 atlete. Saam met die families en ons eie lidmate was daar 300 mense in die kerk,” het ds Theo Swart van NG gemeente Parowvallei-Oos oor die “Comrades-erediens” wat op 2 Junie gehou is, gesê.

Hierdie diens het al ’n instelling in voorstedelike Kaapstad geword. Dit word jaarliks gehou op die naweek voor die Comrades wat vanjaar weer derduisende deelnemers en ondersteuners na KwaZulu-Natal sal lok voor die wegspringgeweer op Sondag 9 Junie klap.

“Ek het gepreek uit Psalm 121 en die 5 groot bulte wat op die Comrades roete is gebruik as voorbeelde van hoe die Here elke tree van die pad met ons is. Ons moet die bulte kruis (“Cross Training” is hiervoor nodig) en ons hoef nie op te kyk na die bulte nie, maar na die Here wat ook die bulte gemaak het. Ek het veral aandag gegee aan Polly Shortts – die laaste en ergste bult so 8 km van die einde af en gesê dat die Here juis beloof dat Hy elke tree, van die wegspring tot die einde, ons Bewaarder sal wees. Dit geld nie net vir die Comrades nie, maar ook vir die ‘bulte’ in ons lewe,” het Swart oor sy boodskap gesê.

Atlete daag gewoonlik in hulle spesiale Comrades-T-hemde op by hierdie geleentheid waar koffie en Parowvallei-Oos se dames se beroemde koeksisters geniet word, het die leraar gesê. Hy het benadruk dat die gemeente inklusief is. “Alle eredienste en veral dan ook die Comrades-diens, is tweetalig sodat almal dit gemaklik verstaan,” aldus Swart, wat ook self die Comrades 27 keer voltooi het en steeds gereeld aan wedlope deelneem. “Elke atleet weet dat hardloop en veral ’n ultramarathon van 90 km ’n groot uitdaging is. Ons weet dat dit ’n geestelike reis ook is wat ’n mens net aanpak met die beste moontlike voorbereiding en ondersteuning. Die atlete het almal ingestem dat die Here in hierdie geestelike ervaring onontbeerlik is. Ek hardloop nog so vyf keer per week en dit bly vir my die manier om my kop skoon en my voete op die grond te hou – letterlik en figuurlik.”

Moreleta oor drie opsies

“Ons gee erkenning daaraan dat die NG Kerk oor baie dekades heen ’n groot rol gespeel het in die vestiging en uitbou van die Christelike geloof in die land. Daar is egter tans tendense en besluite in die NG Kerk tov van Skrifgesag en -interpretasie wat vir ons kommerwekkend is, en ons laat besin oor die rol en posisie van MPG binne die NG Kerkverband.”

Só lui ’n uittreksel uit die jongste verklaring wat Moreletapark Gemeente in Pretoria teen einde Mei op sy webwerf publiseer het. ’n Kerkraadvergadering vind nou op 13 Junie plaas ná ’n aantal ontmoetings met kerkleiers – ook op streeksinodale vlak – reeds gehou is. Kerkbode publiseer hier ’n uittreksel uit die verklaring soos die makrogemeente van die opsies vir die pad vorentoe aan hul webgebruikers verduidelik:

“Die Kerkregdiensgroep het MPG adviseer dat hierdie aangeleentheid binne die kerkverband op die volgende drie moontlike maniere hanteer moet word:

  1. Die eerste is om uit die NG Kerk te tree. Kerkordelik kan ’n gemeente dit egter nie as gemeente doen nie. Die Leraars sal moet bedank uit die NG Kerk waarna ’n nuwe onafhanklike gemeente gestig sal moet word met die lidmate wat ook dieselfde proses volg. In dié geval is die leraars se bevoegdheid, MPG se geboue en die bankrekening in gedrang. Laasgenoemde twee bly binne die NG Kerk terwyl die leraars hulle bevoegdheid binne die NG Kerkverband verloor en nie verder binne die NG Kerk aansoek kan doen vir ander poste nie.
  2. Die tweede is waar ons as gemeente doleer. Dit beteken dat MPG binne die NG Kerk bly, maar in ’n staat van treur gaan oor wat in die NG Kerk aan die gebeur is en daarmee ’n dispuut verklaar. Formele gesprekke word aan die gang gesit waarin ons die sake wat ons bekommer, aanspreek. Die NG Kerk moet dan aandui of hulle daaraan aandag gaan gee of nie. Die besluit of ons uit die NG Kerk tree kan dan later geneem word. In dié geval kan ander gemeentes, wat met ons saamstem, by ons aansluit en saam met ons doleer.
  3. Derdens kan ’n buitengewone Oostelike Sinode Sitting geroep word waartydens slegs hierdie een saak in camera hanteer word. Al die gemeentes in die Oostelike Sinode se verteenwoordigers word dan uitgenooi om die Sitting by te woon. In dié geval kan die Oostelike Sinode een van drie besluite neem nl:
    1. Hulle hoor MPG maar stem nie saam nie en gaan aan soos wat hulle tans doen. MPG gaan dan voort om onafhanklik van die ander gemeentes binne die sinode ’n besluit te neem oor die gemeente se toekoms.
    2. Die Oostelike Sinode kan besluit om te doleer. Hierdie situasie sal meer gewig dra in verdere gesprekke as wanneer net een gemeente doleer.
    3. Die Oostelike Sinode kan besluit om uit die NG Kerk te bedank en die hele Oostelike Sinode en die gemeentes onder hulle skuif dan uit die NG Kerkverband uit. In die laaste twee gevalle kan die gemeentes wat nie met die Oostelike Sinode saamstem nie, by ander Sinodes aansluit, indien hulle sou verkies, aangesien die hele proses op ’n meerderheidstem-basis werk. Hierdie proses kan lank neem en is ons onseker teen wanneer dit afgehandel sou kon wees. Ons gaan egter nie afsien van ons bekommernisse nie en die pad stap om by ’n oplossing te kom, wat uiteindelik sou kon beteken dat ons die NG Kerkverband verlaat.”

Hier volg die volledige verklaring.

Bybelvertalers meen dié teks dalk te ‘onverbiddelik’

In die hersiening van die Nederlandse Bybelvertaling – waaraan tans gewerk word – kan die tweede van die Tien Gebooie anders geformuleer word.

Die tweede gebod verbied die aanbidding van afgodsbeelde. Daarop volg dít (Eks 20:5) in die Nederlandse Bybelvertaling: “Voor de schuld van de ouders laat ik de kinderen boeten, en ook het derde geslacht en het vierde, wanneer ze mij haten …”

In die Afrikaanse vertaling (1983) staan: “Ek reken kinders die sondes van hulle vaders toe, selfs tot in die derde en vierde verslag van dié wat My haat …”

Dr Matthijs de Jong, hoof van die afdeling Vertaalwerk aan die Nederlandse Bybelgenootskap (NBG), wil egter dié vertaling wysig.

In die huidige vertaling staan dat die nageslag gestraf word vir die sondes van hulle ouers. In ’n onderhoud met die oggendblad De Volkskrant sê De Jong baie mense het beswaar teen dié idee. “Hulle het moeite met die onverbiddelikheid wat daarin verwoord word, en hulle vra hulleself af of die Hebreeus geen ruimte bied vir ’n minder streng vertaling nie.”

Luidens die berig in De Volkskrant het ’n kollega van De Jong, dr Jaap van Dorp, Ou-Testamentikus in diens van die NBG, pas ’n artikel in die vaktydskrif Met Andere Woorden daaroor geskryf. Hy behandel veral die uiteenlopende maniere waarop die Hebreeuse woord pakad vertaal kan word.

Sy voorstel is om die Nederlandse “te laten boeten” te vervang met “ter verantwoording roepen”. Luidens die koerantberig was dit nie die bedoeling om de “God der Wrake” uit die Bybel te skryf nie, want die God van die Ou Testament wás nou eenmaal streng. Dié strengheid word in die ou geskrifte weerspieël.

Van Dorp sê in die Hebreeuse bronteks het die vertalers ’n “agterdeurtjie” gevind na ’n sagter vertaling: “Die gedagtegang is dat God die nageslag op die matjie roep vir die foute van die ouers. Maar straf is daarby nie die eerste middel waarna God gryp nie, maar die uiterste. Daar is altyd die moontlikheid tot inkeer waardeur die verbondsverhouding tussen God en mens herstel kan word. Daarom is ‘ter verantwoording roep’ ’n goeie alternatief.”

’n Woordvoerder van die NBG, Peter Siebe, meen die kwessie is aktueel: “Of dit nou gaan om die repatriëring van Islamitiese-Staat-kinders, om ons omgang met slawerny of die dekolonisasieoorlog in Indonesië, die huidige geslag dra die gevolge van wat die ouers verkeerd gedoen het. Dit wys hoe aktueel die diskussie oor dié Bybelvers eintlik is.”

Hemelvaart: Randfonteiners hou gemeenskapsviering

Gelowiges van Randfontein gaan Hemelvaart as ʼn gemeenskap tydens ʼn ekumeniese diens vier.

“Dit beteken baie vir die eenheid van ons dorp,” vertel ds Henning Rademeyer, leraar van die gasheergemeente.

“Ons verwag so 400 mense by NG Randfontein-Noord,” het Rademeyer voor die diens, wat op 30 Mei om 19:00 plaasvind, gesê.

Die tema vir vanjaar se “Hemelvaart-gemeenskapsviering” is “Die Koning wat opgevaar het”.

Volgens Rademeyer behoort verskeie kerke van verskillende denominasies in Randfontein aan die Ekumeniese Leierskring. Dié gemeentes werk dan jaarliks saam om gesamentlike dienste te hou en vanjaar was Hemelvaart weer op hulle kalender.

“Ons stel byvoorbeeld ʼn band uit al die gemeentes saam wat saam oefen en vanaand die praise and worship gaan lei. Ek het met dié lede gesien hoe baie dit vir hulle beteken om weer te beleef hoe ons een liggaam van Christus is,” het Rademeyer gesê.

Rademeyer het ook saam met ds Brett Smitsdorff van die Randfontein Baptist Church ʼn preek rondom 1 Petrus 3: 18-22 gemaak. “Brett gaan die Engelse gedeelte hanteer en ek gaan dele van die preek in Afrikaans doen,” aldus Rademeyer.

Behalwe vir lof en aanbidding en die tweetalige preek sal daar ook ʼn afsonderlike jeug- en kinderprogram aangebied word, het ds Edwin van Wyk van NG gemeente Randpoort, wat in 2018 die gasheergemeente was, gesê.

‘God roep my’

Julius van der Wat is ʼn kerkraadslid, sportman, kunstenaar en werk by ʼn naskoolsentrum. Hy is ook serebraal gestrem.


Julius van der Wat se storie begin toe hy en sy tweelingbroer, Koos, 41 jaar gelede op 11 Junie twee maande te vroeg gebore is. Weens ’n suurstoftekort het Julius breinskade opgedoen wat serebrale gestremdheid veroorsaak het.

“Gelukkig is my breinskade beperk tot die dele in my brein wat die spiere beheer. Daar is niks met my intellek verkeerd nie.” Julius sê dit nie sonder rede nie. “Dis ’n algemene aanname van die samelewing. As hulle iemand in ’n rolstoel sien wat so erg gestrem is soos ek, neem hulle outomaties aan jy is ook intellektueel gestrem.”

Ds Rudi Swanepoel (links aan tafel op die foto hierbo), leraar van die NG gemeente Andrew Murray, sê hy het ontsettend baie by Julius geleer. “Meestal oor vooroordeel: nie net teenoor gestremdes nie, maar ook van enige groep teen­oor ’n ander groep. Julius het my ook geleer om direk met ‘n gestremde mens te kommunikeer en dat jy nie skaam of bang hoef te wees om te vra wat die aard van iemand se situasie is nie.” Foto: Herman Verwey

Koos, vertel hy, is “sogenaamd normaal”. Sogenaamd, want Julius hou nie van die woord “normaal” nie. “Jy kan tien mense vra wat dit beteken en dan gaan jy tien verskillende antwoorde kry. Vir my is jou huidige omstandighede normaal.”

Vir Julius is dit normaal om ’n permanente assistent te hê wat hom bystaan met take wat die meeste mense uitvoer sonder om eens daaraan te dink. Hy skilder op sy rekenaar met ’n pen wat aan ’n helm op sy kop gemonteer is. Hy het sy skoolloopbaan in spesiale skole voltooi en reeds in gr. 2 vir die eerste keer op ’n rekenaar gewerk. Julius sê hy weet van kleins af hy is anders, maar hy verkies om sélf sy andersheid te defi­nieer. Sy lewensleuse is: “I have cerebral palsy. Cerebral palsy does not have me.”

Hy het grootgeword in die NG Kerk en het die Here in sy tienerjare baie be­vraagteken, tot een aand in die koshuis toe hy in sy bed gelê en ’n duidelike stem gehoor het. “Mense kan maar van my verskil, maar ek glo dit was die Here se stem,” sê hy. Die boodskap? “Hoekom bevraagteken jy my so baie? Ek het ’n doel met jou soos jy is in die rolstoel. Wanneer dié doel gedien is gaan ek jou opvat na die hemel en jy gaan loop.”

In Maart vanjaar is Julius van der Wat, hierbo met sy assistent Jafta Morudu, as ouderling in die kerkraad van die NG gemeente Andrew Murray in Johannesburg bevestig. “Ek dink dis tyd dat die ander gemeentes en die kerk mense met gestremdhede omarm en intrek,” sê Julius. Foto: Herman Verwey

Van daardie oomblik af het Julius totale berusting gehad. Dit beteken nie sy dae is maklik nie. Party dae is veral swaar­der, maar Julius sê hy is gelukkig om ’n goeie ondersteunersnetwerk te hê.

Die feit dat hy berusting het oor sy ge­stremdheid is juis een van die kern­aspek­te van gestremdes se ervaring van die kerk wat ’n mens herhaaldelik teë­kom. Want ánder gelowiges het nie noodwendig dieselfde berusting nie … Inteendeel, die dringendheid waarmee sommige mense gestremdes beter wil bid is een van die groot redes waarom soveel gestremdes vervreemd raak van die kerk en van geloof.

Julius sê hy is al deur twee sulke “geloofsbeproewings”. Hy is telkens genooi vir Bybelstudie. Een keer is daar vir hom gebid en hy is hande opgelê. “Onder gebed is die bande wat my vas­hou losgemaak en ek is gesê ek moet opstaan …” Toe hy nie kon nie, moes Julius hoor sy geloof is te min. Nie stérk genoeg nie. By ’n ander geleentheid is daar vir hom gesê dis nié die Here se wil dat hy in ’n rolstoel is nie en dat hy sal loop as hy net “hard genoeg en met genoeg oortuiging bid”.

“Andrew Murray (gemeente) maak nie onderskeid tussen mense nie,” sê Julius. “Dit het regtig vir my ’n tuiste geword … Ek staan op dieselfde voete as ander lidmate, ek gebruik net wiele.” Foto: Herman Verwey

Die ervarings het sy geloof en die vaste wete dat die Here ’n dóél het met hom net versterk, sê Julius. “Ek glo Hy gebruik my oor en oor.”

Julius sê hy glo alle vorme van geloof moet gerespekteer word. “Die probleem kom in wanneer mense hul geloof op my wil afdwing en sê my manier van glo is verkeerd.”

Hy weet van ander gestremdes wat heeltemal van die kerk weggedryf het weens kerkmense se knaende behoefte om hul gestremdheid weg te bid. Dit is wat gebeur wanneer gestremdes nie déél word van godsdiensoefening nie, maar as ’t ware ’n objek daarvan.

Na Julius op ses maande met serebrale gestremdheid gediagnoseer is, was die dokter se raad aan sy ouers om hom in ’n tehuis te plaas, van hom te vergeet en aan te gaan met hul lewe. “Deur die Here se genade het hulle nie geluister nie. Met baie liefde en deur moeilike tye sit ek vandag hier.”

Sy verhaal was die inspirasie vir ’n kinderboek. Sy ervaring as toeskouer van die 2010 Sokkerwêreldbeker is in ’n gedenkboek opgeneem. Hy is ’n Loslit­dag-ambassadeur. Hy het onlangs by die nasionale boccia-kampioenskap (’n balsport vir gestremdes) ’n bronsme­dal­je gewen. Saam met ’n vriendin bedryf hy ’n webwerf oor serebrale gestremdheid. En in Maart is hy as ouderling in die kerk­raad van die NG gemeente Andrew Murray in Johan­nesburg bevestig – die eerste serebrale gestremde kerk­raadslid in dié gemeente se bestaan van 53 jaar.

“Ek dink dis tyd dat ander gemeentes en die kerk mense met gestremdhede, ongeag fisiek of intellektueel, moet omarm en intrek in die gemeente en hulle moet gebruik. Ons is almal hier met ’n doel,” sê hy.

“Mense staar,” sê Julius. “Dan staar ek gewoonlik terug!” Foto: Herman Verwey

Want gestremdes word steeds gemarginaliseer. Soms so onsigbaar, dat mense jou ignoreer. Ander kere weer só sigbaar … “Mense staar,” sê Julius. “Dan staar ek gewoonlik terug!” Hy besef dis omdat mense nie weet hóé om op te tree nie. “Maar hulle kan net kom vra. Hulle moet heel eerste probeer om ’n gesprek met ons aan te knoop. Dit frustreer my eindeloos as ek na ’n restaurant toe gaan en die kelner vra my assistent wat ek wil eet. Ek kan dit nie verstaan nie. Maar dis omdat mense nie kennis het nie.”

Kennis, sê hy, is mag. “As jy wéét kan jy berge versit.”

Net so met bouprojekte, waar daar soms ’n oprit gebou word vir toeganklikheid, maar dan is dit so steil dat dit in elk geval ’n gesukkel afgee. “Hulle moet net vooraf met ons praat,” sê hy.

Andrew Murray se kerkgebou het nie 18 jaar gelede ’n oprit gehad nie. Toe vra Julius – vir homself, maar ook vir ma’s met stootwaentjies en vir bejaardes. Selfs die pastorie, wat voorheen as ’n sentrum gebruik is, het ’n oprit.

Erna Möller is al 32 jaar ’n maatskaplike werker by die Sending aan die Melaatse. Dié organisasie het sewe jaar gelede begin met RampUp, ’n projek wat fokus op mense wat meestal uit die samelewing gesluit word. Möller is RampUp se projekkoördineerder en het vir haar mees­tersgraad navorsing gedoen oor die erva­ring van gestremdes in geloofs­ge­meenskappe. Möller sê baie gestremdes word nié ingesluit by kerke nie, omdat die kerklike lewe vir hulle ontoeganklik is. “Hulle word as ‘anders’ beskou en dikwels nie ingesluit in aktiwiteite of gekies as kerkleiers nie. Hul geestelike gawes word dus nie aangewend nie. Daar word aannames gemaak dat hulle nie in staat is om enigiets te doen nie. Die kerklike gemeenskap verstaan dikwels nie genoeg van die leefwêreld van mense met gestremdhede nie.” Boonop word gestremdhede in sommige kerklike kringe geassosieeer met “straf op sonde”, verduidelik Möller. Haar raad aan gemeentes wat gestremdes tuis wil laat voel, is eenvoudig. “Vra hoe hulle wil deelneem en maak dit moontlik deur toeganklikheid van aktiwiteite en geboue.” Besoek www.rampup.co.za vir nóg praktiese wenke. Foto: Herman Verwey

“Andrew Murray maak nie onderskeid tussen mense nie,” sê Julius. “Dit het regtig vir my ’n tuiste geword  … Ek staan op dieselfde voete as ander lidmate, ek gebruik net wiele.”

Hy sê die leraar, ds Rudi Swanepoel, verwys gereeld daarna dat hulle ’n ge­méénskap is en nie ’n blote gemeente nie.

Julius staan ook sy plek in die res van die gemeenskap vol, met die hulp van sy assistent, Jafta Morudu. Hy beskryf ge­stremdes se persoonlike assistente as “engele, direk van die Here af” en sê Jafta is sy skaduwee. “Sonder hom kan ek nie. Ons is soos broers.”

Julius beskryf ge­stremdes se persoonlike assistente as “engele, direk van die Here af” en sê Jafta is sy skaduwee. “Sonder hom kan ek nie. Ons is soos broers.” Foto: Herman Verwey

Sedert 2002 werk hy smiddae by Helpmekaar Kollege in Johannesburg waar hy leerlinge by die naskool in die rekenaarsentrum met skoolwerk help. Hy sê die gr 8’s is eers maar skrikkerig, maar teen die derde week word hy soos enige onderwyser behandel. Hy glo die kinders het ’n voordeel omdat hulle bloot­gestel word aan ’n gestremde. Sodat hulle nie eendag as volwassenes sal staar óf maak of jy onsigbaar is nie.

Sy raad vir kerke om gestremdes tuis te laat voel, is om nié aannames te maak nie. Om nié gestremdes te gebruik vir eie gewin of roem nie. Om gestremdes nie te dwing om betrokke te raak nie.

“Praat net met ons.”

En in daardie interaksie met Julius van der Wat sal jy ’n kykie kry in die lewe van iemand wat ’n vér pad gekom het. “Nie ondanks serebrale gestremdheid nie,” keer hy. “Mét serebrale gestremdheid.”

Redelinghuys: Rampfonds vir kerk gestig

ʼn Paar stoele, ’n staalkabinet en ʼn stapel dokumente.

Dit is al wat gered kon word nadat die NG gemeente in Redelinghuys se kerkgebou op 9 April in puin gelê is.

“’n Brand het vroegoggend in die toring van die kerk uitgebreek, waarna die dak ingeval en die hele gebou afgebrand het,” sê ds Nioma Venter, predikant in sinodale diens vir Diaconia – die diensgroep vir barmhartigheid in die Wes-Kaap.

Lidmate en lede van die gemeenskap het gered wat hulle kon tot die brandweer op die toneel opgedaag het.

Volgens Venter is die gemeenskap verslae. “Ons dink aan hulle en bid vir hulle. Die gemeente het nie tans ’n leraar nie nadat ds Jan van Schoor onlangs geëmiriteer het. Ds Gert Kok van Eendekuil is die konsulent,” aldus Venter.

Van Zyl van der Merwe, voorsitter van die kerkraad, het almal bedank wat reeds kontak gemaak het en vir al die boodskappe van voorbidding wat ontvang word. 

  • Eredienste sal voortgaan in die aangrensende kerksaal wat ongeskonde gelaat is. Hulpverlening kan via Diaconia se ramphulpfonds verleen word: Diaconia, Nedbank, 1135900337, 198765 (takkode), Verwysing: Naam van individu/gemeente + RAMPFONDS Redelinghuys.

Dominee vertel: Hulle wag toe vir die klok om te val

Toe ds Martin Steyn van die NG gemeente Citrusdal van nog ʼn brandende NG kerkgebou hoor, het hy op sy motorfiets geklim en self gaan kyk.

Hy sê: “My vrou wys ’n Facebook-foto van Redelinghuys se kerkgebou wat brand. Ek dink eers dit is weer vals Facebooknuus. Nou die dag Maitland, nou Redelinghuys? Ek sukkel om dit te glo en na ek die kinders by die skool afgelaai het, klim ek op die motorfiets en ry soontoe net om seker te maak en self te kyk. Dalk het hulle hulp nodig.

“Toe ek by die dorp indraai, hang daar ʼn effense rokie in die lug. By die kerk aangekom, of wat nog daarvan oor is, staan ’n paar mense verslae rond. Die brandweer is daar, die vuur is geblus. Almal kyk net op, toring toe. Wat nou? Dit is seker dom om te vra: Wat het gebeur? Dit is heel duidelik, die kerk het afgebrand. Die balke in die toring smeul nog. Hulle wag vir die klok om te val. Dit gaan ’n groot slag wees. Ek vra: ‘Waar is die dominee?’ Hulle wys my waar staan die dominee van jare wat onlangs geëmeriteer het. Hy staan daar saam met ’n ouderling en ander. Papiere in die hand. Dalk iets wat hulle gou kon red uit die kantoor? Dit laat my weer dink aan die vraag: ‘As jou huis afbrand, wat red jy?’ Ek sien swartgebrande papiere in die lug optrek en wonder: Was dit ’n Liedboek of dalk die Kanselbybel? Die kantoor brand nog … Die saal staan darem nog. Hulle kan nog daar kerk hou, dink ek.

“As ek so rondom my kyk, sien ek ’n verskeidenheid mense. Nie net kerkmense nie. Mense wat hier gedoop en getroud is. Die kerk het iets vir hulle betéken.”

  • Lees ook: Kerkbode het ook vroeër vanjaar berig oor die Maitland Gemeenskapskerk wat afgebrand het.

Jongres 2019: ‘Dapper gesprekke’ oor seks en saamwees

“Jongmense word van vroeg af geleer deur huis en kerk dat daar iets met seksualiteit verkeerd is.”

So meen ds Francois Lamprecht, sameroeper van Jonk Vrystaat. Hy het hierdie waarneming gemaak tydens die Jongres 2019 op 15 en 16 Maart in die Vrystaat.

“Dit was ʼn skok om te sien hoe ontsettend diep die skuld wat ons met seksualiteit assosieer gaan sit in ’n jongmens se siel. So diep dat hulle meer geneig is om iemand te glo wat hulle veroordeel as hulle bevry. Hulle neem aan hulle moet oor alles skuldig en vuil voel. Geen wonder hulle voel hulle kan nie praat hieroor nie,” sê Lamprecht.

Sowat 100 hoërskoolleerders het vanjaar vir twee dae by die NG gemeente Hugenoot in Bloemfontein saam kom gesels oor masturbasie, verhoudings, kommunikasie, pornografie, huwelik en misbruik.

Seksualiteit is as tema gekies nadat tieners tydens Jongres 2017 opgemerk het dat die kerk geen leiding vir jongmense oor seksualiteit bied nie.

Lees ook Die Here wil hê dat die vuur van die liefde reg brand in al sy kinders se lewe

Nog ʼn versoek vanaf tieners was dat hulle leiding eerder as net inligting oor seksualiteit soek. “Tieners wil blootstelling hê aan deelnemende gesprekke waarin daar reguit gepraat word,” sê Lamprecht.

Ds Francois Lamprecht tydens die Jongres in Bloemfontein.

Volgens Lamprecht, wat ook ʼn fasiliteerder by die kongres was, was daar ʼn paar dinge in plek om te sorg dat jongmense gemaklik was met die onderwerp. “Ons het elke sessie begin met ons eie verhale oor seksualiteit, ons eie eerlike struggle daarmee. As jy eers sien dat elkeen in die kamer dieselfde stryd stry praat ʼn mens makliker.

“Ons het ook tafel-fasiliteerders gehad wat die moeilike vrae en opmerkings in die groot groep na vore gebring het. Dit skep ’n veilige buffer vir die skaam kinders en dan natuurlik die grootste element is dat dit jongmense is wat saam om ’n tafel sit en saam met mekaar daaroor kan praat Dis deurslaggewend vir die sukses van so ’n gesprek.”

ʼn 17-jarige Jongresganger stem saam: “Ek was gemaklik want daar was nie oordeel nie en die mense wat deelgeneem het was dieselfde ouderdom.”

“Ek het ook daarvan gehou dat daar ’n leier by elke groep was om al die ‘embarrassing’ vrae van die groep met die ander te deel,” was ʼn 16-jarige se waarneming.

Vir ʼn ander kongresganger was Madeleen Steenkamp, ʼn seksuoloog, ʼn hoogtepunt. Aldus Lamprecht het Steenkamp veral oor “masturbasie en die onnodige skuldgevoel daaroor asook die effek van pornografie op jongmense se seksualiteit” gesels.

“Die doel van die Jongres is om jong gelowiges, spesifiek hoërskool kids se stemme te hoor sodat ons werklik iets kan verstaan van hulle wêreld voor ons begin antwoorde gee. Die probleem is nie net dat ons nie besef wat die regte vrae is nie, maar dat ons glad nie hulle taal verstaan nie. ’n Antwoord kan teologies reg wees, maar heeltemal onverstaanbaar of irrelevant wees. Hulle laat ons in hulle lewe in en leer ons wat dit is om vandag ’n jong gelowige op skool te wees,” aldus Lamprecht.

Volgens Lamprecht wil hulle die inligting gebruik om “jeugleiers beter voor te berei vir relevante gesprekke, asook om effektiewe materiaal te help skep wat sinvolle gesprekke oor seksualiteit kan fasiliteer”.

ʼn Volledige verslag van die Jongres word binnekort op www.jonkkerk.co.za gepubliseer  en sal ook op www.kerkbode.co.za te vind wees.

Tieners vertel

“Groepsdruk kan as ’n uitdaging gesien word rondom seksualiteit. In ons alledaagse lewe word ons byna elke dag beïnvloed deur ons vriende. Dit kan ’n probleem raak as jou vriende byvoorbeeld reeds seksueel aktief is, want hulle kan probeer om jou om te praat en dus jou waardes as gelowige op die proef stel.”

“Die ding wat ʼn groot impak in die twee dae op my gemaak het is dat ’n mens nie alleen in die lewe is nie en dat daar ander tieners in die samelewing is wat dieselfde goed beleef oor hulle lyf as jy. Nog ʼn ding is dat al die ‘sondige dade’ wat die kerk mens laat glo, nie altyd waar is oor jou seksualiteit nie.”  

Tieners het saam aan tafels gesit sodat hulle “in gesprek” aan sessies kon deelneem.

“Ek het meer vertroue in die kerk vandat ek gehoor het jy gaan nie ‘hel’ toe as jy daaroor wil praat of wonder nie. Die tweede dag het ek baie meer gemaklik gevoel om oor my seksualiteit te praat en te weet jy hoef nie bang te wees om met mense in die kerk daaroor te praat nie. Ek dink alle kerke moet so iets doen.”

“Ek het geleer dat almal anders dink oor hulle seksualiteit en dat daar soveel meer is aan seksualiteit as net fisiese kontak.”